رفتن به محتوای اصلی

جهان اسلام

نام‌های دیگر: جوامع اسلامی، جوامع مسلمان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کشورها و ملت‌های مسلمان و مسائل و وظایف آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۵/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

جناب آقاى صدّیقى! مسئله‌ی رهبرى جهان اسلام، مسئله‌ی بسیار مهمّى است. این از مقوله‌ی گفتن هم نیست، از مقوله‌ی عمل کردن است. حالا ما چه بگوییم «جنبش‌هاى دنیا، نهضتهاى دنیا! بیایید ما شما را سرپرستى بکنیم» و چه نگوییم؛ مهم این است که ما ایمان بیاوریم به اینکه این جنبش‌ها همه باید به یک نقطه جهت داده بشوند و هدایت بشوند؛ یعنى اوّلاً حفظ بشوند و ثانیاً جهت‌گیری‌شان درست باشد. ما اگر به هر وسیله‌اى توانستیم این کار را بکنیم، [آن‌وقت] ما جهان اسلام را رهبرى کرده‌ایم. اگر من این توفیق را پیدا بکنم که این کار را عمل بکنم، آنچه شما میخواهید و میگویید شده؛ چه من آن را به زبان بیاورم و چه نیاورم، چه تکرار بکنم و چه نکنم. و من معتقدم که الان از همه جاى دنیا و از هزار جا، هزار چشمه سرازیر شده؛ هیچ لازم نیست [کارى بکنیم]؛ الان گذشت وقتى و زمانى که ما میرفتیم دانه‌دانه چشمه‌ها را میخواستیم با دست خودمان بکَنیم؛ واقعاً عصر اسلام است و دارد همه سرازیر میشود. ما فقط بایستى جایگاه خودمان را متوجّه باشیم و آن نقش خودمان را در این مجموعه ایفا کنیم. دشمن خیلى پیچیده است و من خیال میکنم الان دستگاه‌هاى عظیم استکبارى ‌-حالا از صهیونیستی‌اش تا آمریکایی‌اش تا انگلیسی‌اش تا همه‌جورش- دارند فکر میکنند که با این واقعیّت چه بکنند. این واقعیّتِ سطوع اسلام و ساطع شدن اسلام را آنها هم دارند می‌بینند و نمیشود آن را نبینند. شما ببینید در ترکیه، بعد از شصت سال حاکمیّت یک حکومت لائیک متعرّض و مهاجم، الان دارند زنهاى ترکیه فریاد میکشند که ما میخواهیم چادر سرمان کنیم. این آذربایجان است که شما می‌بینید که چه حادثه‌ی عظیمى دارد اینجا اتّفاق می‌افتد. آن طرف ترکستان شرقى است ‌-شمال خراسان- که بعد از سالها حکومت مارکسیسم در آنجا، احساسات اسلامى عظیمى دارد بُروز میکند؛ و همه جا و همه جا. این را نمیشود اینها نبینند و یقیناً دارند در مقابل این حادثه فکر میکنند. من از آن میترسم، من خوفم از این است که ما به محق بودن خودمان مغرور بشویم و آن کارى را که باید انجام بدهیم و آن تدبیرى را که باید اجرا کنیم، نکنیم؛ و من فکر میکنم اگر ‌ان‌شاءالله‌ خوب کار بشود و ما همه با هم باشیم و خوب فکر بکنیم، تا بیست سى سال دیگر یک حادثه‌ی عظیم اسلامى در دنیا اتّفاق خواهد افتاد. ممکن است ما نباشیم که آن را ببینیم؛ امّا آن محقّق خواهد بود. من یک نکته‌ی مورد توجّه خودم را در نوشته‌جات شما مایلم که بهتان بگویم. البتّه نوشته‌ی شما محسّنات زیاد دارد؛ روى این حُسن من به‌طور ویژه میخواهم تکیه کنم و آن این است که شما درست عین اصطلاحات اسلامى را منتقل میکنید ‌-یعنى همان اصطلاحات و واژه‌هاى اسلامى، مثلاً «امّت»- و این خوب است؛ این بسیار نقطه‌ی مثبتى است، این بسیار نقطه‌ی درستى است؛ یعنى انتقال آنها به هر زبان دیگرى فرهنگ را رقیق و بی‌جان میکند و با تعبیرات دیگر اشتباه میشود. ‌ان‌شاءالله‌ موفّق باشید.

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

بی‌تفاوت نبودن نظام نسبت به مسائل ملت‌های مسلمان

… دارد. این نظام و این دولت باید بتواند یک الگو درست کند تا فعل او قول او را تأیید کند؛ باید بتواند در این کشور، اسلام را تحقّق ببخشد تا نهضت اسلامى، صادق شناخته شود؛ باید شعارها را به واقعیّت بدل کند تا آن شعارها، دل شعاردهندگان سایر کشورها را گرم کند. پس مسائل کشور ایران البتّه تقدّم و اولویّت دارد امّا بلاشک در هدفهاى اصلى حرکت اسلامى و نظام‌ اسلامى، مسائل مسلمین مطرح است. اگر در یک گوشه‌اى از جهان، جمعى از مسلمین حرکتى میکنند، تصمیمى میگیرند، سودى میبرند یا زیانى مى‌بینند، ملّت ایران و انقلاب ما و نظام ما نمیتواند موضع منفى و بى‌تفاوت بگیرد، لذا از روز اوّل انقلاب که انقلاب ما تبدیل به یک دولت و یک نظام شد، این نظام در زبان امامش و معلّم و معمارش و در زبان مسئولینش و در زبان گویندگانش، همواره مسائل ملّتهاى مسلمان را مطرح کرده است و به آن اعتنا کرده است. لذا شما امروز وقتى مى‌بینید که در آفریقا مثلاً ملّتها کارى کرده‌اند که حواس استکبار جهانى را بکلّى پریشان کرده است، اگر مى‌بینید که سیاست‌گذاران استکبارى دارند فکر میکنند که اگر مسائل الجزایر[8] به فلان کشور و فلان کشور سرایت کرد، ما چه کنیم، اگر مى‌بینید که …

حاکمیت معیارهای ضد قرآنی در امور سیاسی و حکومتی کشورهای اسلامی

… تضییع شده است و الان که شما به جوامع اسلامی نگاه میکنید، میبینید که عین و اثری از قرآن نیست! نه این‌که خواننده‌ی قرآن یا عالم و متعلم قرآن نیست - اینها هست - عمل به قرآن نیست. قرآن آمده است تا بر زندگی بشر حکومت کند؛ اما قرآن در جوامع اسلامی در زاویه است؛ و معیارهایی که هست، معیارهای ضد اسلامی و ضد قرآنی است؛ و هرچه که قرآن در امور سیاسی و حکومتی گفته، صریحاً برخلاف آن دارد عمل میشود! قرآن درباره‌ی کفار، درباره‌ی مسلمین، درباره‌ی ارتباطات اسلام و کفر، در باب حکومت، در باب شرط ایمان، در باب جهاد، این حقایق را گفته؛ اما آنچه که شما در دنیای اسلام میبینید، متأسفانه نقطه‌ی مقابل آن است!

احساس درد مشترک ملت‌های مسلمان با ملت ایران پس از تشکیل جمهوری اسلامی

… و ضدّاسلامى را با همه‌ى دنباله‌هایش از صحنه‌ى این کشور خارج کرد تا یک نظام‌ اسلامى را برقرار کند؛ همچنان‌ که امام و رهبر عظیم‌الشّأن این ملّت آن را مطرح کرده بود و مردم آن را فهمیده بودند و پای آن جان دادند و خون دادند و مبارزه کردند؛ این مقدار مسلّم است. امّا قضیّه بعد از تشکیل جمهورى اسلامى ابعاد بسیار وسیع‌ترى پیدا کرد. مسئله ابعاد جهانى پیدا کرد؛ چرا؟ زیرا ملّتهاى عالم و بخصوص ملّتهاى اسلامى ناگهان احساس کردند که یک درد مشترکى با ملّت ایران و میانِ مجموعه‌ى یک میلیارد مسلمان وجود دارد و آن، دردِ دور افتادن از اصل خود و دچار شدن در دست بتهاى قدرت استکبارى است که بر تمام شئون زندگى این ملّتها دارند اثر میگذارند و زندگى آنها را تباه کرده‌اند.

گرفتاری ملت‌های مسلمان به فقر، بی‌سوادی، استبداد، سلطهٔ بیگانه و تفرقه

… حرکت اسلامى کردند و گرایش اسلامى نشان دادند،[8] باز دوباره همان قلمها شروع کردند و همان حرفها و همان مطالب. این حرفها بیجا است؛ بعثت، همیشگى است؛ نسخه‌ى اسلام که در بعثت آمده است، همیشگى است. راه علاج بشریّت هم این است: در درجه‌ى اوّل، خود ملّتهاى مسلمان. اکثر آن بلیّاتى که آن روز دست جهالت و عصبیّت بر زندگى مردم در جزیرة‌العرب حاکم کرده بود، امروز بر زندگى ملّتهاى اسلامى حاکم است: فقر داریم، بى‌سوادى در کشورهاى اسلامى هست، عقب‌ماندگى علمى هست، استبداد داخلى هست، سلطه‌ى قدرتهاى استکبارى هست، اختلاف داخلى بین خودشان هست. بیش از یک میلیارد مسلمان امروز در روى کره‌ى زمین هستند که اینها میتوانند در حوادث عالم و مسائل عمده‌ى جهان یک نظر و حرف تعیین‌کننده داشته باشند و با این تشتّت، با این گرفتارى‌هاى داخلى، با این مشکلاتِ اوّلىِ انسانها و ملّتها، دست‌به‌گریبانند و این کمّیّت عظیم که بینشان دانشمندان و علما و شخصیّت‌هاى برجسته هم هستند، شده یک چیز بى‌خاصیّتى؛ چرا؟ این دردها را چه کسى میتواند علاج کند؟ اسلام؛ انبعاث به بعث نبىّ اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم). و ملّتهاى اسلامى باید به اسلام برگردند و البتّه دروازه‌ها گشوده شده است.

افتخار مسلمانان به مسلمانی و رعب استکبار از آنان در پی انقلاب

امروز سران کشورهاى مسلمان ــ حتّى آنهایى که از اسلام بهره‌ى چندانى هم ندارند ــ خود را مجبور مى‌بینند تظاهر به اسلام کنند؛ چرا؟ چون ملّتها اسلام را میخواهند. امروز دستگاه‌هاى کفر و استکبار جهانى در مقابل مسلمین احساس رعب میکنند؛ چرا؟ چون مسلمانها دیگر احساس حقارت ندارند. مسلمانها امروز از مسلمانىِ خودشان در هیچ نقطه‌ى دنیا خجالت نمیکشند بلکه به آن افتخار میکنند؛ اینها را انقلاب کرد.

نقد ضعف و نیازمندی دنیای اسلام به دشمنانش حتی در خوراک

این جوانهاى ما که امروز در مراکز فنّى و صنعتى یا علمى حضور دارند، باید بدانند که ایران را آنها باید بسازند. در یک دید وسیع‌تر، دنیاى اسلام را مورد نظر قرار بدهید. چرا دنیاى اسلام باید این‌قدر ضعیف و محتاج باشد؟ چرا باید همه‌چیزش گدایى‌شده‌ى از درِ خانه‌ى دشمنانش باشد که امروز در بعضى از کشورهاى پول‌دار اسلامى، میوه‌شان را هم، سبزى خوردنشان را هم باید پول بدهند از کشورهاى اروپایى سوار هواپیما کنند بیاورند؛ ماشین‌آلات که به جاى خود؛ بندرسازى که به جاى خود؛ اکتشافات که به جاى خود؛ چرا باید این‌جور باشد؟ ملّت اسلام مگر چه کم دارد؟

منابع غنی و جمعیت عظیم و نقد حکومت آمریکا و انگلیس بر کشورهای اسلامی

بیش از یک میلیارد نفوس مسلمان امروز در دنیا هست؛ آن هم در این کشورهاى حسّاسى که ما مسلمانها داریم. بخش عظیمى از دنیا، امروز زیر پاى فرزندان اسلام است. با این‌‌همه منابع غنى، با این موقعیّت جغرافیایى، باز هم بایستى آمریکا و انگلیس و این‌جور دولتها بر این کشورها حکومت کنند؟ باید مسلمانها بیدار بشوند؛ بین خودشان مثل یک خانواده از علم یکدیگر، صنعت یکدیگر، منابع یکدیگر، پول یکدیگر استفاده کنند و در مقابل دشمن جهانى یک جبهه‌ى قوى تشکیل بدهند.

برخورداری مسلمانان از یک‌چهارم جمعیت دنیا و بزرگ‌ترین ابزارهای قدرت از جمله نفت

شما یک‌چهارمِ جمعیّت دنیا هستید؛ مسلمانها بزرگ‌ترین ابزارهاى قدرت را در اختیار دارند. امروز دنیا به نفت شما محتاج است، به منطقه‌ى حسّاس حیات شما و زندگى شما محتاج است. چرا باید آمریکا بتواند چیزى را بر شما تحمیل بکند؟ تحمّل نکنید، قبول نکنید. اینها شعار نیست؛ اینها واقعیّت است؛ واقعیّتهایى است که قابل تحقّق و قابل عمل است اگر ما همّت بکنیم؛ اگر ما با این تکلیف عظیم الهى و انسانى صادقانه برخورد کنیم.

وابستگی سرنوشت جهان اسلام به ارتباط ملت‌های مسلمان و توان عظیم آنان

اتّحاد، برادری و همدلی دو کشور ایران و پاکستان به نفع جهان اسلام است. سرنوشت دنیای اسلام به ارتباط میان ملّت‌های مسلمان بستگی دارد و به اعتقاد ما، نیروی عظیم ملّت‌های مسلمان که مناطق استراتژیک و منابع حسّاس و حیاتی جهان را در اختیار خود دارند، می‌تواند نه‌تنها به نفع مسلمین بلکه در جهت صلاح، عزّت و آرامشِ مجموعه‌ی بشریّت، مؤثّر واقع شود.

بریدگی از گذشتهٔ تاریخی از مهم‌ترین علل ضعف و حقارت کشورهای مسلمان

یک نگاه به وضعیّت فرهنگى و اجتماعى و اقتصادى و نظامى کشورهاى مسلمانِ امروز و مشاهده‌ى ضعف روحى و مادّى آن و مداقّه در نظامهاى سیاسى و وضع دولتهاى اغلب این کشورها که در آن، همه‌ چیز حاکى از احساس حقارت و ناتوانى است، روشن میسازد که از مهم‌ترین علّتهاى این وضع، بیگانگى و بریدگى این کشورها و ملّتها از گذشته‌هاى تاریخى خود و مجد و عظمتى است که از وراى قرنها میتواند هر انسان ضعیف و نومید را به حرکت و تلاشِ امیدوارانه سوق دهد. آن مجد و شکوه تاریخى، در آغاز با قیام لِلّه‌ و جهاد مخلصانه براى خدا و عمل به احکام آزادى‌بخش و زندگى‌ساز اسلام و به برکت حرکت مسلمین در صدر اسلام و در غربت روزهاى مکّه و جهاد دوران مدینه پایه‌گذارى شد. مولود مبارکى که «جامعه‌ى اسلامى» نامیده میشود، به برکت …

مطرح بودن مسائل مسلمین برای انقلابیون حتی پیش از پیروزی

… انقلاب آشنا هستند، چیزهاى جدید و نامنتظَرى نیست. انقلاب اسلامى یک انقلابى نبود که هدف بگیرد فقط تغییر یک رژیم حکومتى را به یک رژیم دیگر، همچنان که بالاتر از آن بود که هدف بگیرد فقط مسائل مجموعه‌اى از مسلمانها را که در چهارچوب جغرافیایى یک کشور زندگى میکنند. از روز اوّلى که انقلاب پیروز شد بلکه پیش از آن ــ امروز که حرفهاى پیش از انقلاب را مى‌شنویم، به‌ یاد مى‌آوریم که حتّى پیش از پیروزى انقلاب ــ براى مجموعه‌ى انقلابیّون و دست‌اندرکاران این نهضت عظیم، مسائل مسلمین مطرح بود نه‌فقط مسائل ملّت ایران.

فراموشی اسلام نزد سران کشورهای اسلامی پیش از انقلاب

… اسلام و دورى از خدا بود. در و دیوار این کشور را به گناه آلوده بودند. بعضى از ظواهر، محفوظ بود امّا از بواطن دین، از روح دین، از حرکت عمومى به سمت هدفهاى دین خبرى نبود و این [وضع] ایران بود که مردمش یکى از متدیّن‌ترینِ مردمهاى مسلمان در کشورهاى گوناگون بودند. در کشورهاى دیگر اسلامى، در بعضى جاها وضع مثل اینجا بود، در بعضى جاها بدتر بود؛ سران کشورهاى اسلامى یادشان نمى‌آمد که مسلمانند؛ در مجامع سیاسى و رسمى اسلامى، چیزى که مطلقاً به یاد کسى نمى‌آمد، این بود که یک حرکت اسلامى و یک تظاهر اسلامى انجام بگیرد یا از یک تظاهر ضدّاسلامى منع بشود؛ اصلاً اسلامى مطرح نبود.

امکان کار جامع‌تر ملت‌های مسلمان از ملت ایران با کمک خدا و همت

و مى‌بینیم که ملّتهاى اسلامى مجرّب شدند، دارند عمل میکنند. یک نمونه، جمهورى اسلامى بود، و این نمونه‌ى اوّل بود. مشکلات بسیارى را ما گذراندیم به خاطر اینکه اوّلین نمونه بودیم. مسلمانها باید از این نمونه، تجربه بیندوزند. آن ملّتهایى که امروز بخواهند حرکت اسلامى را در کشورهاى خودشان تحقّق ببخشند، میتوانند کار جامع‌ترى از ملّت ایران نشان بدهند و به منصّه‌ى ظهور بیاورند؛ اگر خدا کمک کند و اگر همّت کنند.

شوق اکثریت ملت‌های مسلمان به اسلام و زندگی اسلامی

… که استکبار و آن فرهنگ مهاجم و ویرانگر براى کشورهاى اسلامى، امروز چه دارند میکنند و چگونه دارند صف‌آرایى میکنند. البتّه این حقیقت مخصوص یک کشور خاص نیست؛ به هر کشور اسلامى شما نزدیک بشوید، خواهید دید همین‌جور است. ما با ملّتها آشنا هستیم، ملّتها را مى‌بینیم؛ ملّتها گرایش به اسلام دارند؛ یعنى یک اکثریّت عظیمى از ملّتها شوق به اسلام و شوق به زندگى اسلامى در درونشان هست، منتها مجال پیدا نکرده‌اند که بیان کنند یا فرصتها برایشان فراهم نشده ــ بالاخره هرجایى یک اقتضائى دارد ــ و مسلّم هم یک روزى این مجال پیدا خواهد شد.

احساس حقارت مسلمانان و پنهان کردن مسلمانی پیش از انقلاب

قبل از این انقلاب، آنجایى که مسلمانها در دنیا زندگى میکردند، از مسلمانىِ خودشان احساس افتخار نمیکردند. خیلى از مسلمانها به خاطر احساس حقارتى که میکردند، در مقابل غیر مسلمین، دَم از مسلمانى نمیزدند؛ ملّتهاى مسلمان هرجا بودند، خود را کوچک، زیردست و حقیر احساس میکردند. انقلاب مانند کوره‌ى آتشفشانى دنیا را تکان داد و همه‌چیز را دگرگون کرد: باورها را عوض کرد، احساسها را عوض کرد، مسلمانها را عوض کرد؛ [آن هم] نه فقط در ایران، در همه‌ى دنیاى اسلام.

ناآگاهی ملت‌های مسلمان از قدرت خود، منشأ رجزخوانی آمریکا

… هست، یک چیز پول‌سازى هست، فوراً آنها خودشان را آنجا میرسانند. مثل این گردن‌کلفت‌هاى چاقوکش‌ محلّات سابق؛ وقت باج‌گیرى حاضر بودند، وقت دعواى زن و شوهر حاضر بودند، همه‌جا حاضر بودند. به شما چه! مثل کلانتر دنیا براى خودشان مقام قائلند. [مگر] شما که هستید؟ اینکه شما احساس قدرت میکنید، به خاطر این است که بعضى از ملّتها و دولتها حاضر نشدند قدرت خودشان را بفهمند و احساس قدرت بکنند؛ وَالّا اگر ملّتهاى مسلمان از قدرت خودشان سر در مى‌آوردند و میفهمیدند که چه قدرت عظیمى دارند، شما کِى میتوانستید این‌جور در دنیا رجزخوانى کنید؟

ذلت و ضعف ملت‌های مسلمان به دست حکومت‌های دست‌نشانده

… جنایت استعمار و ایادى خائن آن، که بر کشورهاى اسلامى در طول سالهاى متمادى حکومت کردند، این بود که روح دفاع و سلحشورى را در ملّتها کُشتند؛ ملّتها را به شعارهاى پوچ مثل قومیّت و ملّیّتهاى افراطى سرگرم کردند، امّا روح دفاع و روح سلحشورى را در آنها از بین بردند؛ لذا مى‌بینید که از قرنهاى پیش ــ از دو قرن پیش تقریباً ــ دشمنان ملّتهاى اسلامى به کشورهاى آنها سرازیر شدند، هر وقتى به ‌نحوى آنها را تحقیر کردند، ذلیل کردند، غارت کردند و رفتند، و ملّتها همین‌طور تماشا کردند و تحمّل کردند و کار به آنجا رسید که امروز مى‌بینید که ضعیف‌ترین ملّتهاى جهان یا جزو ضعیف‌ترین ملّتهاى جهان، ملّتهایى هستند که مسلمانند؛ در حالى که اسلام در عنصر خود، در بطن خود داراى قدرت و عزّت و کرامت است. اسلام که ذلّت‌پذیر نیست، [پس] چرا مسلمانها این جور شدند؟ این همان کارى است که حکومتهاى دست‌نشانده با ملّتهاى مسلمان انجام دادند: آنها را سرکوب کردند، ذلیل کردند و ذلّت‌پذیر کردند. هر وقت هم یک عدّه‌اى خواستند با الهام‌گیرى از روح اسلام کارى بکنند، از همه‌ طرف آنها را محاصره کردند.

انتقاد از سکوت جهان اسلام در برابر قضیهٔ فلسطین

… همه‌جور به او کمک کنند، همه‌ى جنایات او را صحّه بگذارند و دستشان تا مرفق در خون مردم منطقه فرو برود؛ و به اینها قانع نباشند؛ بخواهند از مسلمانان، از صاحبان خانه امضا بگیرند که این خانه مال آن غاصب است و صاحبخانه در آن حقّى ندارد! این‌ کار را میخواهند بکنند. آیا جوانان غیور فلسطینى مرده‌اند؟ آیا جوانهاى کشورهاى اسلامىِ همجوار فلسطین و دیگر کشورهاى اسلامى مرده‌اند که [صهیونیست‌ها] این‌جور راحت بخواهند بزرگ‌ترین مسائل جهان اسلام را به سود خودشان و به زیان امّت اسلامى حل کنند؟ این چه سکوتى است که امروز در دنیاى اسلام هست؟ تا چند سال قبل از این مگر کسى در دنیاى اسلام جرئت میکرد سخن از گفتگوى با دولت غاصب اسرائیل بر زبان بیاورد؟ یک نفر خائنى جرئت کرد و اقدام کرد و بعد از اندکى سزاى خودش را هم دید؛ آن خائن طاغوت مصرى.[5]

ذلت مسلمانان و سلطهٔ کفار و آمریکا بر آنان

… باشد، چیز دیگرى باشد، اسمش مسلمان باشد، غیر مسلمان باشد، چه تفاوتى میکند؟ چه تضمینى هست که اگر کسى به فرض یک اعتقاد دینى‌اى هم به اسلام دارد، چهار تا عمل عبادى هم انجام میدهد، عزّت اسلامى هم با او باشد؟ کمااینکه دیدیم قرنها گذشت و عزّت اسلامى با ما نبود. همین الان مسلمینى [هستند] که اسمشان هم مسلمان است و در نهایتِ ذلّت دارند زندگى میکنند؛ کفّار بر اینها مسلّطند، آمریکا بر اینها مسلّط است، کارشناس‌هاى بى‌وفاى بى‌وجدانِ بى‌علاقه‌ى غربى بر اینها مسلّطند. اگر اسم اسلام کافى باشد، خب باید همه‌ى مسلمینِ اسمى، عزیز باشند؛ [امّا] مى‌بینیم که نیستند. آن چیزى که یک انسان را، یک مجموعه را عزیز میکند، اسلام واقعى است؛ یعنى تسلیم لله‌؛ اَلاِسلامُ هُوَ التَّسلیم.[9] و دین هم همین است؛ دین همان تسلیم است: اِنَّ الدّینَ …

اختلافات و برادرکشی میان مسلمین بر اثر سوء تدبیر برخی حکام

این واجب بزرگ که ذکر خدا و انابه و استغفار در آن، با برائت و بیزارى از مشرکین و نمایش عظمت و وحدت مسلمین توأم و همراه است، امسال در شرایطى انجام میگیرد که مع‌الأسف بخشى از سرزمین‌هاى اسلامى عربستان و عراق به حضور و تصرّف ایادى شرک و کفر و استکبار آلوده شده و با سوء تدبیر و خباثت بعضى از حکّام ممالک اسلامى، اختلافات تازه و برادرکشى‌هاى بى‌سابقه‌اى در میان مسلمین پدید آمده است.[4] این چیزى است که قلب هر مسلمان غیور و معتقد به عزّت اسلام و وحدت مسلمین را جریحه‌دار میسازد، و حج باید بر دلهاى خسته و مجروح مسلمین مرهم نهاده، راه رشد و صلاح را که همانا اتّحاد و همبستگى ملّتهاى مسلمان و عزم راسخ آنان بر مقابله و مبارزه با اردوگاه استکبار و جهان‌خواران و غارتگران ثروتهاى مادّى و معنوى مسلمین است، به آنان نشان دهد.

دل پرخون ملت‌های مسلمان و کم‌همتی آنان

… به برکت اسلام است. اسلام شماها را زنده کرد، بیدار کرد، مستقل کرد. زیر پرچم کسى نیستید، زیر بلیت کسى نیستید. قدرتها نمیتوانند به شما بگویند این کار را بکن، این کار را نکن؛ هرچه تکلیفتان است، همان کار را میکنید؛ این خیلى نعمت بزرگى است، خیلى افتخار بزرگى است. الان ملّتهاى مسلمانى هستند که دلشان هم پُرِ خون است امّا نمیتوانند کارى بکنند؛ البتّه به نظر ما بى‌همّتى هم میکنند.