داوطلب شدن شجاعانهٔ امیرالمؤمنین (ع) هنگامی که همه سر به زیر انداختند
در تمام دوران مکّه، یک لحظه رعایت و ملاحظهى خشونتها و عصبیّتها و مخالفتها و دشمنىها را نکرد و از حق دفاع کرد. در تمامِ دوران مدینه در هرجایى که خطر بود، علىّبنابىطالب آنجا بود و هیچ چیز را ملاحظه نکرد. در قضیّهى خندق آن وقتى که همه سرها را به زیر انداختند، او بلند شد و شجاعانه داوطلب شد، یعنى براى وجود خود هیچ حیثیّتى جز حیثیّت دفاع از اسلام و دفاع از حق قائل نبود. [اصل] براى او همین یک کار بود که از حق دفاع کند.
شرکت پیامبر در خندقکنی و گرسنگی کشیدن همراه مردم
… میخورد؛ با آنها مىنشست؛ با آنها محبّت و مدارا میکرد؛ قدرت، او را عوض نکرد؛ ثروت ملّى، او را تغییر نداد؛ رفتار او در دورانهاى سخت و دورانهایى که سختى برطرف شده بود، فرقى نکرد؛ در همه حال با مردم بود، از مردم بود، رفقِ به مردم میکرد، عدالت براى مردم میخواست. در جنگ خندق وقتى که مسلمین در مدینه از همه طرف تقریباً محاصره بودند و غذا به مدینه نمىآمد و آذوقهى مردم تمام شده بود ــ به طورى که گاهى دو روز، سه روز کسى غذا گیرش نمىآمد که بخورد ــ در همان حال پیغمبر اکرم خودش با مردم شرکت کرد در خندق کندن در برابر دشمن، و گرسنگى کشید مانند مردم. در روایت دارد فاطمهى زهرا (سلام الله علیها) که براى حسن و حسین که کودکان خردسالى بودند، مقدارى آرد دست و پا کرده بود و نان مختصرى پخته بود، دلش نیامد که پدر خود را گرسنه بگذارد؛ تکّهاى از آن نانى که براى بچّهها پخته بود، براى پیغمبر برد. پیغمبر فرمود: …