رفتن به محتوای اصلی

جناح‌بندی سیاسی

نام‌های دیگر: اختلاف جناحی، اختلافات جناحی، جبهه‌بندی سیاسی، جبهه‌گیری سیاسی، جناح‌بازی، جناح‌گرایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پدیدهٔ دسته‌بندی و کشمکش جناحی در کشور و پرهیز نهادها از آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعی از فرماندهان و رؤساى دفاتر نمایندگى ولی‌فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی— ۱۳۶۹/۰۶/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۵۲ پاراگراف)

تقویت و تخریب جناح‌ها و افراد با همان شیوهٔ دشمن

… در داخل انجام میدهند تقوا ندارند؛ دین اینها سیاسی است، بجای اینکه سیاستشان دینی باشد؛ دینشان سیاسی‌کاری است. سیاست ما باید دینی باشد، نه اینکه دینداری‌مان را در جهت سیاسی‌کاری، در جهت اهداف پست و حقیر سیاسی حرکت بدهیم؛ اینها این‌جور هستند؛ اینها تقوا ندارند؛ همان کار دشمن را میکنند برای اینکه فلان جناح را تقویت کنند، فلان جناح را بکوبند؛ فلان‌کس را بالا ببرند، فلان‌کس را پایین بیاورند. اینها کارهایی است که متأسّفانه در داخل انجام میگیرد.

معیار دوگانگی، انقلابی و ضدانقلابی بودن، نه جناح‌های سیاسی

دوّم؛ بسیج جناحی نیست؛ یکی از دو جناح سیاسی، یا سه جناح سیاسی، یا چهار جناح سیاسیِ داخل کشور نیست. بسیج لشکر انقلاب است، بسیج مال انقلاب است. اگر دوگانگی‌ای وجود داشته باشد، دوگانگی انقلابی و ضدّ انقلابی است -حتّی [فرد] غیر انقلابی هم قابل کشش است، قابل جذب است؛ بنده معتقد به جذب حدّاکثری‌ام، البتّه با روشهای خودش، نه اینکه حالا هر کاری بکنیم به‌عنوان جذب حدّاکثری- انقلاب و ضدّ انقلاب. هر جناحی، هر کسی، هر آدمی که انقلاب را قبول دارد، در خدمت انقلاب است، دنبال انقلاب است، بسیج طرف‌دار او هم هست. یعنی این‌جور نیست که ما در جناحهای داخل کشور، بسیج را جزو این جناح یا آن جناح یا آن جناح [سوم] یا آن جناح [چهارم] بدانیم؛ نخیر، خود بسیج یک جریان است، یک شطّ عظیم جاری است به سمت اهداف انقلاب.

برحذر داشتن نمایندگان از سرگرمی به زوائد جناحی و انگیزه‌های شخصی

نمایندگان محترم را به توکّل و حُسن ظن به وعده‌های خداوند قادر و استقامت در صراط مستقیم الهی توصیه میکنم و از سرگرم شدن به زائده‌های جناحی و غالب ساختن انگیزه‌های شخصی بر مصالح عمومی برحذرمیدارم.

نهی جناح‌ها از استفادهٔ جناحی و متهم‌کردن یکدیگر در بحث نفوذ

… نفوذ را بدون محتوای لازم مطرح نکنند؛ اینها را ما کاری نداریم ولی هر حرفی زده میشود، هر کار جدّی [میشود]، از اصل واقعیّت نفوذ غفلت نشود؛ غفلت نکنیم که دشمن درصدد نفوذ است. حالا من نفوذ را مقداری تشریح میکنم که نفوذ چیست و چگونه است؛ از اصل قضیّه غفلت نکنیم. جناحها همدیگر را متّهم نکنند؛ این بگوید آقا شما که گفتی مقصودت این بود، آن بگوید نه، شما که گفتی مقصودت این بود؛ خیلی خب، حالا مقصود هرچه بود. بالاخره واقعیّت فراموش نشود؛ دشمن دارد برای نفوذ طرّاحی میکند.

راه نداشتن خط‌بازی و جناح‌بندی در مجلس خبرگان

نکته‌‌ی دومی که عرض میکنم، این است که امتیاز بیبدیل مجلس خبرگان رهبری این است که در این مجلس دغدغه‌‌های عمومی و ملی مطرح است؛ معطوفاً به اسلام و انقلاب. در این مجلس - که شاید این خصوصیت در این مجلس بی‌نظیر باشد - جناح‌‌بندیهای سیاسی، خطبازیها و خطسازیها راهی ندارد؛ تاکنون بحمدالله این جور بوده، بعد از این هم به حول و قوه‌‌ی الهی همین جور خواهد بود؛ و همین مایه‌‌ی وزانت و متانت و اهمیت این مجلس در چشم مردم است. و لذا میبینید دشمنی دشمن‌‌ها هم با این مجلس بسیار وسیع و گسترده است، که در هر برهه‌‌ای از زمان به یک نحوی این دشمنی نشان داده میشود. این مایه‌‌ی اعتماد مردم است که احساس بکنند این جمع منتخب آنها - که همه عناصر روحانی و شناخته شده‌‌ی به علم دین هستند - در این …

لزوم کنار گذاشتن تعلقات جناحی برای فهم حقیقت

یکی از کارهای مهم نخبگان و خواص، تبیین است؛ حقائق را بدون تعصب روشن کنند؛ بدون حاکمیت تعلقات جناحی و گروهی و بر دل آن گوینده. اینها مضر است. جناح و اینها را باید کنار گذاشت، باید حقیقت را فهمید. در جنگ صفین یکی از کارهای مهم جناب عمار یاسر تبیین حقیقت بود. چون آن جناح مقابل که جناح معاویه بود، تبلیغات گوناگونی داشتند. همینی که حالا امروز به آن جنگ روانی میگویند، این جزو اختراعات جدید نیست، شیوه‌هاش فرق کرده؛ این از اول بوده. خیلی هم ماهر بودند در این …

توقع نگاه فراتر از خطوط سیاسی و جناح‌بازی از دانشجوی بسیجی

ممکن است فلان تشکل دیگر دانشگاهی این ظرفیت را نداشته باشد که حتّی این حرف را بشنود؛ اما شما بعنوان بسیج، باید این ظرفیت را داشته باشید که این کار را بکنید؛ تفاوت شما اینقدر است. دانشجوی عزیز تبریزیمان، خیلی خوب و جمع‌بندی شده حرف زد. اینجور ذهنیت‌ها -جمع‌بندی کردن و مطالب را از بالاسرِ خطوط سیاسی و جناح بازیها دیدن- همان چیزی است که من از دانشجوی بسیجی توقع دارم.

نگاه به حقایق از ورای جناح‌بندی‌های سیاسی

… فکر، تفکر، اندیشه‌پردازی -یا به قول شماها کارِ تئوریک- در زمینه‌ی مسائل اسلام، در زمینه‌ی مسائل انقلاب، در زمینه‌ی مسائل بین‌المللی و در زمینه‌ی مسائل جاری؛ به طوری که دانشجوی بسیجی، در هر جمع دانشجویی، ذهن روشنتر، زبان گویاتر و ابتکار بیشتری داشته باشد. همان طوری که گفتم و اشاره کردم، حقایق را از ورای جناح‌بندیهای سیاسی نگاه کنید و ببینید؛ از بالا نگاه کنید و جبهه را ببینید. در یک جبهه‌ی گسترده‌ای که ممکن است طول آن صد کیلومتر باشد، واحدهای گوناگونی هستند؛ یک نفر در یک واحد، فقط خودش را میبیند. اما آن کسی که با هلیکوپتر از بالا عبور میکند، آرایش جنگی مجموعه‌ی این واحدها را میبیند. از بالا اوضاع کشور را نگاه کنید؛ آن وقت جای …

لزوم پرهیز از اعمال اغراض جناحی در مجلس خبرگان

… و گروه‌بازی نیست؛ هدف این مجلس و آن مقصود و غرضی که برای آن به وجود آمده، یک مسئله‌ی کاملاً عمومی و ملی است. مسئله‌ای نیست که انگیزه‌های جناحی و خطی و مخالفتهای سلیقه‌ای و اینها حق داشته باشند که در کار این مجلس دخالت کنند. این مجلس بالاتر از این حرفهاست. بنابراین صاحبان عقاید و سلایق سیاسی میتوانند در همه جا، از جمله در این مجلس حضور داشته باشند؛ لیکن جای اعمال این اغراض و این جناح و خطگراییها اینجا نیست. باید از این انگیزه‌های جناحی جداً پرهیز کرد.

نادرستی تقسیم کشور و فعالان سیاسی به اصولگرا و اصلاح‌طلب

… بزرگ خداست. حالا این اصولی که از آن دم میزنیم، چیست؟ این، خیلی مهم است. من نمیخواهم حالا الان اصول راتدوین کنم؛ اما تعدادی از شاخصترین اصولی را که به آنها پایبندیم، عرض میکنم. اصولگرایی به حرف نیست؛ اصولگرایی در مقابل نحله‌های سیاسی رایج کشور هم نیست. این غلط است که ما کشور یا فعالان سیاسی را به اصولگرا و اصلاح‌طلب تقسیم کنیم: اصولگرا و فلان؛ نه. اصولگرایی متعلق به همه‌ی کسانی است که به مبانی انقلاب معتقد و پایبندند و آنها را دوست میدارند؛ حالا اسمشان هر چه باشد.

نقد سرگرم کردن کشور به مسائل جناحی بی‌اثر در زندگی مردم

شما مردم بم علاوه بر انتخاب رئیس‌جمهور، احتمالاً انتخاب نماینده هم خواهید داشت. نگاه کنید و کسی را که پاسخگوی این انتظارات است، پیدا کنید. مدتی ما را به مسائل سیاسی و جناحی و خطی و حرفهای پوچ و بیمحتوا - که در زندگی واقعی مردم هیچ نقشی ندارد - سرگرم کردند. آنچه کشور ما احتیاج دارد، کار و تولید و توسعه‌ی مادی و معنوی، همراه با عدالت و بدون تبعیض و فساد و افزون‌خواهیهای غیرقانونی - و به قول آقایان، رانت‌خواری - است. مهمترین همت قوه‌ی مجریه و قوه‌ی مقننه و قوه‌ی قضاییه باید این باشد که بتوانند در مقابل این …

سودمندی بحث‌های جناحی سالم برای آگاهی و تفحص فکری جامعه

البته اعتقادم این است که امروز مسائل اصلی کشور فراتر از مسائل درون جناحها و گروههای مختلف کشور است. بحثهای جناحی و خطّی و سلیقه‌ای و گرایشی وجود دارد که نه میشود آنها را کاملاً متوقّف کرد و نه میشود به‌کلّی آنها را مضر دانست. مقداری از این اختلافات و مباحثات به جستجوگری و آگاه شدن و تفحّص فکری و ذهنی جامعه و مردم کمک میکند. اگر به شکل سالمی انجام گیرد، اشکالی هم ندارد؛ اما همه مسائل کشور اینها نیست. مسائل اساسی کشور فراتر از چیزهایی است که در چارچوب گرایشها و خواستها و تمایلات و تشخیصهای جناحی و گروهی محدود شود. به نظر میرسد هر کس دلسوز و آگاه است، میتواند مسائل اساسی کشور را ببیند.

خشنودی دشمنان از رواج بازی‌های سیاسی و جناحی میان مسئولان

البته مواظب باشند تمایلات و احساسات و بازیهای سیاسی و خطّی و جناحی و غیره - که دشمنان از این‌که این چیزها در بین مسؤولان ما رواج پیدا کند، خوشحال میشوند - به میان نیاید؛ جلوِ حق را نگیرد و مانعِ دیدن و نظر کردن و فهمیدن چشمها نشود؛ بلکه باید بینظرانه و برای خدا عمل شود. اگر این‌طور شد، به مملکت سود خواهد رسید.

قبیله‌ای دانستن دعوای دو جناح سیاسی و تداوم آن

… هیچ وقت گله نکردیم که چرا اصلاح نکردید؛ چه برسد بالاتر از گله. به‌هرحال در این‌جا حدودی وجود دارد. مگر میشود نسبت به این حدود بیتفاوت بود؟ همان‌طور که در ابتدا گفتم، نمیشود نسبت به ارزشها بیتفاوت بود. این را نباید به حساب خطّ و جناح سیاسىِ «الف» و «ب» گذاشت. من در زمان ریاست جمهوری در یک سخنرانی که هر دو جناح حضور داشتند، گفتم شما مثل دو قبیله‌اید - قبیله «الف»، قبیله «ب» - دعواهای شما قبیله‌ای است. امروز همان قبیله‌گرایی - البته با شکلهای بدش - ادامه پیدا کرده که جای صحبتش این‌جا نیست؛ من با خود آنها در میان میگذارم و میگویم.

چشم‌دوختن دشمن به جنگ جناح‌ها با یکدیگر

… هم اختلاف سیاسی دارند. به فرض اگر در زمینه‌های اقتصادی و سیاسی با هم اختلافی دارند - اگر اختلافشان، فقط اختلاف عاطفی نیست - خیلی خوب؛ در دایره آن اختلافات با هم رقابت کنند؛ حرفی نیست؛ اما این رقابتها را به خصومت، به دشمنی و به کینه‌ورزی در مقابل هم نکشانند. ببینید که دشمن این‌جا ایستاده است؛ ببینید که دشمن منتظر فرصت است؛ ببینید که روی جنگ جناحها با یکدیگر محاسبه میکند.

هضم نشدن بسیج دانشجویی در جناح‌ها و پذیرش دانشجویان با هر سلیقهٔ سیاسی

… گرانبهای آن برای خودسازی علمی و فکری و روحی بهره می‌گیرد. دانشجوی بسیجی، پیکار فرهنگی و فکری و عقلانی را نیز مانند حضور در میدانهای جنگ، با تکیه بر هوشمندی و تلاش و توکل به پیش می‌برد و خود را در همه حال، سرباز اسلام و انقلاب و فرزند خمینی کبیر می‌شمرد. بسیج دانشجویی در عین آن‌که یک تشکل نظم‌یافته و برخوردار از سازماندهی است، نه در جناحهای سیاسی، هضم و حل می‌شود و نه خود را رقیب سازمانهای دانشجویی متعارف می‌شمرد. هر دانشجویی با هر سلیقه‌ی سیاسی، اگر پایبند به ارزشهای انقلاب و آماده‌ی حضور در عرصه‌ی مبارزه‌ی فرهنگی و سیاسی با استکبار و ایادی آشکار و نقابدار آن است، می‌تواند در خیل بسیجیان دانشگاه و عضوی از بسیج دانشجویی باشد.

لزوم آلوده نشدن کار فرهنگی به جناح‌بندی‌های باندی و سیاسی

… خوشحال می‌کند. من هم اگر بخواهم به شما به عنوان کانون - مجموعه‌ی این مؤسسه‌ی فرهنگی - سفارشی بکنم، همینهاست: تولید کنید و در تولید، محتوا و تکنیک را، رعایت کنید. مخاطبین خودتان را بیابید و حقیقتاً آنها را مخاطب قرار دهید. تلاشتان را توسعه، عمق و کیفیت دهید. به مسائل بیرون کار، از جمله جناح‌بندیهای باندی و خطی و سیاسی، آلوده نشوید. اینهاست که هر کسی را که بخواهد کار درستی بکند گرفتار می‌کند. دامن از آنها برچینید و رها کنید و یا نگذارید آلوده شوید.

برکناری وزارت از مسائل خطی و جریانی و کشاندن آن به دانشگاه

اشاره کردید به برکنارى دستگاهتان از مسائل خطّى و جریانى ــ‌البتّه من از شما[11] جز این هم انتظار نداشتم؛ از اوّل هم شما را غیر از این، جور دیگر نمی‌شناختم؛ الحمدلله‌ همین‌جور هم هست ــ این را بکشانید به داخل دانشگاه و نگذارید این ‌قدر سر مسائل جریانى و خطّى، دانشجوهاى مسلمان ما که همه‌ی آنها روى همدیگر اقلّیّتند ــ یعنى همه‌ى بچّه‌هاى مسلمانِ باانگیزه‌ى ما در دانشگاه، مجموعاً یک اقلّیّت کوچکى هستند ــ [با هم دعوا کنند.] بنده می‌شناسم دانشگاه را، نه اینکه دیگران بى‌دینند؛ نه، اکثریّت مسلمانند، یک اقلّیّتى هم هستند که انگیزه‌دارند در بى‌دینى امّا آن نیروى پُرانگیزه‌اى که ما اسمش را میگذاریم حزب‌اللهى ــ حزب‌اللهی‌ یعنى این دیگر؛ حزب‌اللهی‌ فقط متدیّن را نمیگویند؛ حزب‌اللهی‌ آن کسى است که انگیزه دارد براى حرکت در جهات دینى ــ …

زیان همیشگی خط‌بازی‌ها برای دنیای اسلام

… عمر، شورای شش‌نفره‌ای تشکیل شد به وصیت عمر؛ که این شورا متشکل بود از عبدالرحمان‌بن‌عوف و سعدبن‌ابی‌وقّاص و طلحه و زبیر و علی‌بن‌ابی‌طالب علیه‌السلام و عثمان. عمر وصیت کرد که این شش نفر بنشینند دور هم، یک نفرشان را، در ظرف سه روز به‌عنوان خلیفه انتخاب بکنند. این شش نفر، به اصطلاح امروز، تقریباً وابستۀ به دو خط از خطوط جاری آن روز بودند. این خط‌بازی‌ها متأسفانه همیشه وجود داشته، گاهی شدیدتر، گاهی ضعیف‌تر. و خیلی اوقات تعیین‌کننده هم بوده مع‌الاسف، و دنیای اسلام چوبش را خورده. دو خط بودند؛ یک خط، خط گرایش به بنی‌امیه بود؛ یک خط، خط گرایش به بنی‌هاشم بود. در بین این جمع، عبدالرحمان‌بن‌عوف با عثمان خویشاوند بود، طلحه هم گرایش به آن‌طرف داشت. زبیر با امیرالمؤمنین خویشاوند بود و سعدبن‌ابی‌وقّاص هم گرایش به این‌طرف داشت. طلحه به نفع …

نبود اختلافات جناحی و سیاسی شدید گذشته در فضای کنونی

… کشور مسئله‌ی خاصّی وجود ندارد؛ نه جنگ داریم، نه بیماری داریم ــ روزهایی که کرونا بود، مگر میشد آدم این‌جور راحت کار کند؟ شما ندارید این را ــ نه یک مشکل امنیّتی حادّی داریم؛ حالا گوشه‌کنار یک چیزهایی هست، بی‌خبر نیستیم، امّا مسئله‌ی حادّ امنیّتی نداریم؛ اختلافات جناحی و سیاسی آن‌چنانی‌ای [هم] که یک روزهایی خیلی اوج داشت، نداریم. بنابراین، فضای کلّی کشور الان یک فضای خوبی است.

بی‌اشکال‌بودن دسته‌بندی ناشی از اختلاف سلیقه همراه با رعایت تقوا

… الله» [است]. در مورد مالک اشتر و در آن حکم و فرمان معروف به مالک اشتر [میفرمایند:] «اَمَرَهُ‌ بِتَقوَى‌ اللهِ وَ اِیثارِ طاعَتِه»‌.[15] یعنی امیرالمؤمنین (علیه السّلام) این‌جور [تأکید میکنند]. یا «اِنطَلِق‌ عَلى تَقوَى اللَه»‌؛[16] توصیه به تقوای الهی است. بنابراین در کارهای سیاسی، در برخوردهای سیاسی، در دسته‌بندی‌های سیاسی ــ که قهراً با اختلاف سلیقه، نوعی دسته‌بندی وجود دارد و ایرادی هم ندارد ــ باید مراعات تقوا کرد؛ انسان مراعات اجتناب از محرّمات شرعی را بجد بایستی داشته باشد. اگر این بود، ان‌شاءالله نتایج کار هم مطلوب خواهد بود، خدای متعال هم به کار برکت خواهد داد.

تقلیل مخالفت با آمریکا به قالب‌های جناحی برای از میان بردن آن

… حالا یک عدّه بیایند به‌عنوان دانشجو، نقطه مقابل حرکت شانزده آذر را عَلَم کنند؛ یعنی گرایش به امریکا تحت عناوین بسیار پوچ و سست و غیرمنطقی و غیرمستدل. این پشت کردن به جنبش دانشجویی است؛ این اصلاً جنبش دانشجویی نیست؛ این به‌کلّی یک چیز دیگر است؛ عکس آن است. مسأله مخالفت با امریکا را در قالبهای بسیار کوچک و سست و بیبنیادِ جناح‌گرایی و امثال آن قرار دهند، برای این که اصل قضیه را از بین ببرند. این نمیشود. این از آفات جنبش دانشجویی است. پس، یکی از آفات جنبش دانشجویی همین است که به آرمانها و آرمانگرایی پشت کنند. یا مثلاً وقتی که مسأله عدالت اجتماعی در کشور مطرح میشود، دانشجو باید از این مسأله حمایت کند. عدالت اجتماعی، آن چیزی است که حتی کسانی که اصرار داشتند …