کتاب الدعوة الی الاسلام و درجهٔ دو نمایاندن جهاد اسلامی
… در آنجا بزرگترین اثر اسلامى کتاب اَلدّعوة الى الاسلام است که عربى است و اخیراً هم به فارسى ترجمه شده و چاپ شده و جزو کارهاى «سر توماس آرنولد» است در همان دورانى که در دانشگاه لاهور درس میگفته. این کتاب کتاب خوبى است و بنده نمیخواهم آن را رد کنم یا نفى کنم؛ امّا هنر بزرگ آن این است که میخواهد تلویحاً جهاد اسلامى را یک چیز درجهى دو قرار دهد؛ ایدهى این کتاب این است که اسلام با دعوت پیش رفته، نه با شمشیر؛ این حرف خوبى است امّا این متفکّر و محقّق انگلیسى این قدر در این ایده پیش میرود که اصلاً جهاد اسلامى در این کتاب تقریباً یک چیزِ درجهى دو و یک چیز بىخود و احیاناً یک مواردى هم زائد بهنظر مىآید؛ این حاصل کار اسلامى است در این کتاب. تازه آقایان و خانمهایى که در کتابهاى سر توماس آرنولد مطالعه دارند میدانند که یکى از آن کسانى است که به عنوان یک طرفدار جدّى اسلام شناخته شده و استاد اقبال است و اقبال جزو شاگردهاى او است.
کتاب الدعوة الی الاسلام دربارهٔ پیشرفت اسلام با دعوت
در اوایل قرن چهاردهم [هجری]، یک نویسندهى انگلیسى به نام سِر توماس آرنولد، یک کتابى نوشته که البتّه مطالب استعمارى هم در این کتاب هست، امّا اصل ایدهى کتاب و آن مضمون اصلى کتاب این است که در اسمش هم پیدا است؛ اسم عربى آن ــ که بنده نسخهى عربى آن را دیدم ــ الدّعوة الى الاسلام[5] است. میخواهد بگوید اسلام دین دعوت است، نه دین شمشیر؛ میخواهد بگوید اسلام در این مناطق دنیا با دعوت پیش رفته.