خدمت بیهمتای ایرانیان به فرهنگ و معارف اسلامی به اعتراف دوست و دشمن
امروز وضع دگرگون است؛ امروز همهچیزِ ایران، بر اساس بازگشت به خویشتن، بر اساس تکریم ارزشهاى خودى است که والاترین ارزشهاى خودى، همان ایمان پُرشور اسلامى ما مردم است. ما اسلام را از اعراب گرفتیم امّا به اعتراف دوست و دشمن و حتّى آنهایى هم که حاضر نیستند اسم ایران را بر زبان بیاورند ــ از بس متعصّب و ضدّایرانى هستند ــ اگر اهل فن باشند، مجبورند قبول بکنند که گلى که ایرانى بر سر فرهنگ و معارف اسلامى زد، هیچ ملّت دیگرى نزده. از عربها ...... فلسفهها است، فلسفهى اسلامى مال ایران است؛ عربها غیر از «ابنرشد» و یکى دو نفر دیگر، کسى را ندارند؛ تازه ابنرشد هم عرب نیست، اندلسى است. ادبیّات عرب مال ایران است؛ شما نگاه کنید همهى این ادباى بزرگ عرب، مثل زَمَخشَرى، مثل تفتازانى و امثال …
برتری تمدن ایران اسلامی بر تمدن پیش از اسلام
… بىاعتقاد شدند؛ بخصوص آن بخش برجستهى این گذشته، یعنى همان تاریخ ۱۳۰۰ سال بعد از اسلام. لذا بود که شما ملاحظه میکنید ناگهان پا را میگذارند به قبل از اسلام؛ یعنى این فاصلهى زمانى را ندیده میگیرند و میروند سراغ قبل از اسلام؛ دلشان میخواهد آن را احیا کنند؛ غافل از اینکه آن یک تمدّن بَدَوى بود نسبت به تمدّن اسلامى. شما ایران دورهى قرن چهارم و پنجم و ششم و هفتمِ بعد از هجرت را نگاه کنید و مقایسه کنید با ایرانِ مثلاً دوران ساسانى یا دوران فلان؛ اصلاً اینها با همدیگر قابل مقایسه است؟ این علم، این معرفت، این تمدّن، این اکتشافات، این ابنسیناها، این فارابىها؛ کجا میشود در دوران قبل از اسلام اصلاً نشانى از اینها پیدا کرد، جستجویى کرد؟ بنابراین ضایع کردند ما را. یعنى من آن چیزى را که عامل اصلى و آن میکروب اساسى میبینم براى انحطاط فرهنگى و ضیاع[5] فرهنگى خودمان ــ که واقعاً ضایع کردند ما را از لحاظ فرهنگى ــ این است …
قرن چهارم و پنجم هجری، مقطع درخشان اعتلای فرهنگی و علمی جهان اسلام
… را برای نسلهای امروز و فردا فراهم میسازد. ثانیاً به تحلیلگران و پژوهندگان تاریخ فقه و علوم عقلی، این فرصت را ارزانی میدارد که معرفتی تازه دربارهی مسیر رشد و تکامل این دانشها و چگونگی شکلگیری و بالندگی و عناصر سازندهی آن در برههی حساسی از تاریخ کسب کنند. این نکته آنگاه اهمیت بیشتری مییابد که قرن چهارم و پنجم هجری همچون مقطع برجسته و درخشانی در اعتلاء فرهنگ و علمی و ادبی جهان اسلام، مورد عنایت و بررسی قرار گیرد.