… نظرات خوارزمى یا نظرات ابنسینا هر کدام در رشتهى خودشان، یا در ریاضیات یا در طب، نظرات منسوخ شدهاى نیست، نظراتى است که بر اساس آن، نظراتى آمده لکن نسخ نشده؛ نظرات باطلشدهاى نیست؛ نظرات صحیحى است که البتّه تکمیل شده ــ خب اینها همه از کجا ناشى شدند؟ از دین اسلام ناشى شدند. یعنى آن عامل اصلى که توانست مسلمین را به این اوج علمى برساند، دین اسلام بود.
ایران، مرکز و قلهٔ علم جهان در قرن چهارم
… شماها که الحمدلله اهل علم هستید و واردید و شاید از ما هم بهتر میدانید که خب گذشتهی علمى ایران واقعاً چه گذشتهى پُرافتخارى است و آن قرون وسطایى که گاهى یک چیزى را میگویند فلان چیز قرون وسطایى است، براى اروپا روزگار ننگ است، [امّا] براى ما روزگار نور است. شما نگاه کنید آن تمدّن اسلامی در قرن چهارم را که آدام مِتز معروف نوشته ــ آدام مِتز که مورّخ قرن چهارم است ــ اصلاً تمام محیط اسلامى، بازار علم دنیا است و نقطهى اصلىاش هم ایران است؛ یعنى همین اصفهان و رى و فارس و خراسان و هرات و مرو و مانند اینها؛ اینها مرکز علم دنیا است، اصلاً قلّهى علم دنیا است. این را متأسّفانه نسل امروز نمیداند. این ندانستن نه به معناى این است که همین را که من گفتم نمیداند؛ چرا این را خب بارها شنیده ــ همه در کتابها هم گفتهاند، همه جا گفتهاند ــ امّا باورش نیست؛ بىآنکه انکار کند به زبان، یک روح ناباورىاى در همهى نسلِ امروز و …
آموختن علم اروپاییان از دانشمندان مسلمان در گذشته
ما نمیگوییم از علم دیگران و اندوختههاى صنعتى و علمى دیگران استفاده نشود؛ چرا، باید استفاده بشود، [چون] مال آنها نیست. علم مال یک شخص نیست، مال یک ملّت نیست؛ علم مال بشریّت است. علم بین ملّتها دستبهدست میگردد. یک روزى بود اروپاى متمدّنِ امروز در نهایت جهل و بىخبرى بود و مسلمین، دانشمندان بزرگِ آن روز بودند و علم را به اروپایىها یاد دادند. این حرفى است که خود آنها گفتند و میگویند و مینویسند و نوشتند؛ چیز مجهولى نیست که ما آن را ادّعا بکنیم. یک روز علم در آسیا بود، یک روز علم در اروپا است، یک روز علم در یک نقطهى دیگر است. علم متعلّق به همهى بشریّت است. علم چیزى نیست که یک ملّتى بگوید مال من …