تعلق بزرگترین دانشمندان و ادیبان مسلمان به قرون وسطی
… جهالت و ظلمات ملّتهای اروپایی- درست قرونِ درخشش دانش در ایران و در کشورهای اسلامی است. ابنسینا مال قرون وسطیٰ است؛ ابوریحان بیرونی مال قرون وسطیٰ است؛ محمّدبنزکریّای رازی مال قرون وسطیٰ است؛ عمر خیّام -منجّم بزرگ و ریاضیدان بزرگ- مال قرون وسطیٰ است؛ بزرگترین ادبای ما، بزرگترین علمای ما در علوم طبیعی، بزرگترین ریاضیدانهای ما، بزرگترین منجّمین ما، بزرگترین پزشکهای ما که امروز آثار علمی آنها در دنیا مطرح است، مال قرون وسطیٰ هستند. بله، قرون وسطیٰ قرون ظلمات و تاریکی است برای اروپاییها؛ قرون وسطیٰ قرون درخشش دانش است برای ما مسلمانها. و اروپاییها این را کتمان میکنند و مورّخین غربی این را به زبان نمیآورند و ما هم عادت کردهایم و باور کردهایم.
قدیمیترین تمدنها و عمیقترین فرهنگها در منطقهٔ مسلمانان
… عالم زندگى میکنند. نقطهاى که تراکم جمعیّت مسلمین است، یعنى همین منطقهی بین شرق و غرب -وسط دنیا و نقطهی حسّاس عالم از لحاظ استراتژیکى، از لحاظ سوقالجیشى، از لحاظ موقعیّت جغرافیایى و از لحاظ وضعیّت اقلیمى و آبوهوا و حسّاسترین مناطق عالم- دست اینها است؛ قدیمیترین تمدّنها در همین منطقهاى بوده که مسلمانها زندگى میکنند. عمیقترین فرهنگها مال همین جایى است که مسلمانها زندگى میکنند. آنوقتى که مردمِ دیگر در وحشیگرى بودند، همین مردم بودند که دنیا را با علمشان و با معرفتشان اداره میکردند. یک جمعیّت متشکّل و منسجم، کشورها نزدیک هم، ملّتها از لحاظ فرهنگ متقارب به هم، در تمام نقاط دنیا هم کسانى را از خودشان دارند؛ همه هم مسلمان.