رفتن به محتوای اصلی

تحف‌العقول

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کتاب حدیثی ابن‌شعبهٔ حرانی و اعتبار روایات آن از جمله از امام سجاد (ع).

پذیرش روایات آن با وجود بی‌سندی به‌سبب دانش گردآورنده و موافقت با قرآن

… پیغمبر چیزهایی شنیده بودند، اما طمع‌ها و هوس‌های زندگی، آنها را آن‌چنان به خود جذب کرده بود که حاضر نبودند به مسئولیت و تعهد عظیم خود در این زمینه عمل کنند؛ خطاب به اینهاست. خطبۀ عظیمی است. در تحف‌العقول این خطبه هست، هرکس هم نقل کرده از تحف‌العقول نقل کرده. اگرچه که ازلحاظ سند، کتاب تحف‌العقول، کتابی است که روایاتش اصلاً سند ندارد، اما غالباً قبول کرده‌اند روایات تحف‌العقول را. برای خاطر اینکه خود این بزرگوار که جمع کرده، مردِ آگاه و دانشمند بزرگی بوده؛ به‌علاوه، احادیثی که نقل کرده، غالباً مطابق با قرآن و مطابق با منطق اهل‌بیت است. این حدیث هم همین‌طور، این خطبۀ امام حسین صلوات‌الله‌علیه از این جنس است. به‌قدری متنش قرص است که من توصیه می‌کنم آقایان ترجمۀ این خطبه را ـ چند جا هم تابه‌حال ترجمه شده ـ پیدا کنید و آن‌کسانی‌که با عربی آشنا هستید، این خطبه را بخوانید که خطبۀ عجیب جالبی است. …

اعتبار این کتاب نزد علمای شیعه و روایات مفصل امام سجاد (ع) در آن

… امام سجاد صلوات‌الله‌علیه در طول مدت زندگی‌شان تعقیب کردند، در مدت سی‌وپنج سال امامت، در چند جمله خلاصه کردم. دلیلی هم که بر این جملات دارم، غالباً از گفته‌های خود امام سجاد است. خوشبختانه چند حدیث مفصّل از امام سجاد صلوات‌الله‌وسلمااه‌علیه در اختیار ما هست. در کتاب شریف تحف‌العقول برای حسن‌بن‌علی بن شعبۀ حرّانی، که از کتب بسیار موثق و مورد اعتماد علمای شیعه است، چند روایت خیلی مفصّل از امام سجاد نقل شده که مدرک ما همین چندتا روایت است، به‌علاوۀ آنچه که در نقل‌ها و آثار و روایات گوناگون از کیفیت عمل امام سجاد و عکس‌العمل این بزرگوار در اختیار هست.

بررسی کلمات امام سجاد (ع) نقل‌شده در آن

در اینجا کلمات امام را که در کتاب «تحف‌العقول» نقل شده است، مورد بررسی قرار می‌دهیم. در این مطالبی که از امام سجاد علیه‌السلام نقل می‌شود، ما چند نوع مطلب مشاهده می‌کنیم که به همین جهاتی که ذکر شده، اشاره می‌کنند.

ارجاع به نامهٔ امام سجاد (ع) به زهری در این کتاب و ترجمه‌هایش

… وَحشَةَ الظّالِمِ وَ سَهَّلتَ لَهُ طَریقَ الغَیِّ بِدُنُوِّکَ مِنهُ حینَ دَنَوتَ وَ اِجابَتِکَ لَهُ حینَ دُعیتَ»[9] اینها نامه‌ای‌ست که در تحف‌العقول هست، شرح و تفسیر این نامه طول می‌کشد. (به‌عالوه، بنده چند ماه ِقبل، این نامه را تفصیال ًخواندم و معنا کردم. آقایانی که مایلند، کتاب شریف تحف‌العقول، در کلمات امام سجاد صلوات‌الله‌علیه «کتابه علیه‌السلام الی محمدبن‌مُسلِم الزهری» ـ که محمدبن‌مُسلِم و محمدبن‌شهاب یک نفرند، به نام مُسلِم پدرش و به نام شهاب، جد پدرش، نامیده می‌شود؛ محمدبن‌مُسلِم و محمدبن‌شهاب ـ این را پیدا کنید، اتفاقا ًاین کتاب ترجمه هم شده، کتاب تحف‌العقول دو، سه ترجمه شده تا حاال، مراجعه کنید و این را ان‌شاءالله پیدا کنید و کسانی که مایلند بخوانند.[10])