رفتن به محتوای اصلی

تبلیغ دین

نام‌های دیگر: تبلیغ، تبلیغ اسلامی، تبلیغ اسلام، تبلیغ حقیقت، تبیین دین

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

رساندن پیام دین به مردم و وظایف و شیوه‌های مبلغان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اوّلاً به برادران عزیز خیرمقدم و خسته‌نباشید عرض میکنم. همان طور که جناب آقاى خاتمى اشاره کردند،[2] این مسئولیّت بسیار بزرگى است و شما که با تلاشهاى خودتان در یک محیط نامأنوس و نامساعد از لحاظ عوامل تلاش فرهنگى قرار دارید و یقیناً سیاستهاى استکبار جهانى ــ محسوس و نامحسوس ــ کاملاً سینه‌به‌سینه‌ى شما است و شاید بشود گفت که کمتر جایى است یا جایى نیست که تلاشى مؤثّر از سوى جمهورى اسلامى انجام بگیرد و دشمن یعنى اردوگاه کفر و استکبار جهانى روى آن حسّاس نباشد و تلاشى در مقابل آن در حدّ توانش انجام ندهد ــ با این شرایط مشغول کار هستید ــ حقیقتاً درخورد[3] تمجید و ستایش و تقدیر هستید. مطالب در باب کار فرهنگى و اهمّیّت آن هر چه گفته بشود، تکرار گفته‌شده‌ها است و پیام انقلاب و اصل ایصال[4] این پیام که از اصول مسلّم اسلامى است، یک نکته بیش نیست: تبلیغ؛ یعنى رساندن ــ اَّلَّذینَ یُبَلِّغونَ رِسالٰتِ الله ــ[5] یعنى حجابها را، مانعها را درنَوردیدن و سخن حق را به مرکزى که باید برسد، رساندن؛ هر چه گفته بشود، حول‌وحوش همین یک نکته است. و همه چیز یا بسیارى از چیزها در این زمینه‌ها گفته شده و نوشته شده.
مقدّمتاً باید عرض کنم که اگر این مطلب درست است که شرف هر فنّى به شرف هدف و غایت آن فن بستگى دارد، باید بگوییم که یکى از اشرف فنون، همین فنّ تبلیغ دین و گویندگى معارف دینى و معارف اسلامى است؛ همین چیزى که به وعظ و منبر در عرف ما معروف است؛ زیرا هدف از حرفه‌ى تبلیغ و گویندگىِ دینى، موعظه است براى تزکیه‌ى مردم، تبیین معارف دینى است براى بالا رفتن سطح آگاهى دینى مردم، و بیان مصائب و مراثى حضرت ابى‌عبدالله‌ (علیه‌ السّلام) است؛ یعنى ارائه‌ى الگویى به مردم براى کیفیّت حرکت در راه هدفهاى بزرگ. این چیزها همه جزو اشرف هدفها است؛ هم تزکیه، هم بالا بردن افکار مردم و آگاهى‌هاى آنها، هم ارائه‌ى الگو براى جهاد و تلاش فى‌سبیل‌الله‌.
نکته‌‌ى دوّم در باب معناى تبلیغ است. آقایان! تبلیغ یعنى رساندن. ابزار رساندن به حسب شرایط متفاوت است. یک‌‌ وقت است شما چیزى را میخواهید برسانید به اتاق بغلى، میشود در مشت گرفت و برد رساند آنجا، یک‌‌ وقت یک فرسخ فاصله است، یک ‌‌وقت تا آن طرف دنیا باید بروید؛ یک ‌‌وقت حجابها و دیوارها هست، یک ‌‌وقت از کوه‌‌ها و گردنه‌‌ها باید عبور کنید؛ یک ‌‌وقت طرف، آنچه را بردید، طوعاً[7] و رغبتاً میپذیرد، یک‌‌ وقت باید با لطائف‌‌الحیَل آن را به او بدهید؛ یک وقت [فرد] ‌‌دیگرى آنجا ایستاده و نمیگذارد که آن چیزى که شما بردید به او برسد؛ انواع و اقسامى پیدا میکند. در هر شرایطى، نحوه‌‌ى رساندن جورى است. چیست که تشخیص میدهد ابزار و نحوه‌‌ى رساندن کدام است؟ ابتکار و ذوق و سلیقه‌‌ى شما، فهم و سرعت انتقال شما.

شاهدها (۳۶۹ پاراگراف)

ناتوانی بیان معمولی منبر و نوشته در انتقال برخی حقایق عالی

… معمولی و حرف زدن معمولی، بین دو نفر که بنشینند و با یکدیگر سخن بگویند، مقداری ظرفیت دارد و نمی‌تواند همه‌ی حقایق را منعکس کند. اما یک بیان هنری - بخصوص که از طریق هنر نمایش باشد - دارای چنان ظرفیتی است که با بیان معمولی و حرف زدن عادّی، قابل مقایسه نیست. امروز روحانیون محترم و گویندگان مذهبی به منبر می‌روند و سخنرانی می‌کنند یا با نوشتن، به بیان حقایق عالی می‌پردازند. اما سؤال این است که آیا این حقایق عالی، با بیان معمولی، قابل انتقال است؟ اصلاً نمی‌شود بعضی از مفاهیم را با زبان و بیان معمولی منتقل کرد؛ امکان ندارد. مگر این‌که بیانی مثل بیان قرآن، معجز نشان باشد که آن هم هنری است. اگر بیان قرآن، هنری نبود، امکان نداشت بتواند این همه حقایق و مفاهیم عالیه را در خود بگنجاند. به همین خاطر است که هیچ ترجمه و تفسیر قرآنی، قادر نیست که حقایق قرآنی را بفهماند. انسان …

بازگویی مکرر معارف نماز در سخنرانی‌های دینی

… فشرده یا گسترده ولی به‌هرحال، عمیق و متینی درباره‌ی نماز گنجانیده شود. در صدا و سیما نماز همچون موضوعی که باید به همه آموخت، تلقی گردد و در برنامه‌یی جداگانه یا در دل برنامه‌های گوناگون، از آن سخن رود و اعماق و رازها و درسهای آن برای همه‌ی مردم بیان گردد. در سخنرانیهای دینی در مساجد و غیره بارها و بارها معارف نماز نیز همچون مسائل آن بازگو شود. نشانه‌ی دیگر آن است که در همه‌ی جایها و ساختمانهای عمومی و دولتی، نماز خانه‌یی در خور دیده شود و نماز گزاردن در همه جا برای همه، کاری در دسترس به شمار آید. نشانه‌ی دیگر آن است که بزرگان جامعه و کسانی که چشم‌ها به آنها دوخته شده و انگشتها آنها را نشانه کرده …

منبر در روزگار بیداری ذهن‌ها و پرسشگری مردم

یا [در مورد] منبرها. امروز روز بیدارى ذهنها است. آقایان! انقلاب ذهنها را بیدار کرد، در ذهنها سؤال به ‌وجود آورد. طول دوران استبداد موجب شده بود که ذهنها خموده بود. جوانهاى ما در گذشته سرشان پایین بود؛ قبل از انقلاب مى‌آمدند و میرفتند، کارى به کار چیزى نداشتند؛ مگر [اینکه] یک نفر انقلابى میرفت و آنها را با مفاهیم …

برخاستن مبلغان از حوزه‌ها و تقویت روحیهٔ دینی مردم

… توانسته‌اند اوّلاً دین را حفظ کنند و تبیین کنند که اگر زحمات حوزه‌هاى علمى از آغاز تا امروز نمیبود، یقیناً از دین و حقایق دینى چیزى باقى نمیماند و بقاى دین، مدیون تلاش علمى حوزه‌ها است. همچنین توانسته‌اند روحیه‌ى مردم را، روحیه‌ى دینى مردم را تقویت کنند. از این حوزه‌ها بوده است که علما و مبلّغینى برخاسته‌اند و در میان مردم تبلیغ دین کرده‌اند و روحیه‌ى دینى را در مردم تقویت کرده‌اند و همچنین توانسته‌اند فکر جامعه را هدایت کنند. بعد از دوران حدیث و متن‌گرایى و از اوّلِ دوران استدلال تا امروز که بیش از هزار سال تقریباً میگذرد، این حوزه‌هاى علمیّه بودند که توانستند فکر دینى مردم را هدایت کنند و دین را حفظ کنند و به آنها روحیه‌ى دینى بدهند.

لوازم سه وظیفهٔ موعظه، تبیین معارف و ارائهٔ الگو در گوینده

… عاشورا و مجاهدت سیّدالشّهدا (علیه الصّلاة و السّلام) چه تأثیرى در وضع انقلاب ما داشت که قابل تعمّق است و انسان وقتى غور میکند در این مسئله، از عظمت تأثیر آن حادثه به دهشت[4] مى‌افتد و فکر میکند کسانى که از آن محرومند، این خلأ را چگونه میتوانند پُر کنند. این سه فصلِ مربوط به شغل منبر، یعنى موعظه، تبیین معارف، و ارائه‌ى الگو و اسوه، هر کدام یک لازمه‌اى در نفْس منبرى و گوینده دارد، و چیزى از او میطلبد. پس این میدان را کم نباید گرفت. تصوّر غلطى در ذهن بعضى از ماها در گذشته بود که بحمدالله‌ بعدها مرتفع شد که خیال میکردیم اگر کسى اهل علم و مجتهد است، نمیتواند اهل منبر یا روضه‌خوان باشد؛ این دو را در دو سطح مختلف مشاهده میکردیم؛ نه، چه بهتر که آن کسى که میخواهد …

مؤثر بودن نبود تبلیغات دینی قوی و روزآمد در این بیگانگی

… گذاشتند. هر گروهى از جوانها که در دوره‌هاى اوّل براى تحصیل رفتند، هدف تبلیغات ضدّاسلامىِ اروپایى‌ها قرار گرفتند. آن کسانى که اوّلین پرورش‌یافته‌هاى فرهنگ غرب بودند، غالباً ــ نمیگویم همه ــ کسانى بودند که با دین یک بیگانگى بلکه یک عنادى احساس میکردند؛ البتّه ضعفِ‌نفْس‌ها هم مؤثّر بود، نبودن تبلیغات دینى قوى و باب روز هم مؤثّر بود.

مسئولیت بزرگ معلمان دین و راهنمایان قرآنی در آگاه کردن مردم

اگر بخواهیم بی‌دغدغه به سرمنزل جمهوری واقعی اسلامی و حکومت واقعی الهی برسیم، باید مردم ما هرچه بیدارتر، هوشیارتر و آگاه‌تر بشوند. مردم باید به شعار اکتفا نکنند؛ عمق دادن هرچه بیشترِ فکر اسلامی و معارف اسلامی در خودشان باید همّت بگمارند؛ و البتّه معلّمان دین، راهنمایان الهی و قرآنی در این راه مسئولیّت بزرگی را به عهده دارند.

نیاز به اجتماعات عظیم برای نشر فکر در نبود رسانه‌های جمعی

رادیو که نبوده، وسایل ارتباط جمعی که نبوده، اگر می‌خواستند یک فکر را در افق وسیعی منتشر کنند، ناچار بودند از اجتماعات عظیم استفاده کنند. و عظیم‌ترین اجتماعی که در عالم اسلام تشکیل می‌شده و امروز هم تشکیل می‌شود، همین کنگرۀ عظیمِ اسلامیِ حج است؛ که کنگرۀ سران نیست، کنگرۀ رهبران نیست، کنگرۀ بزرگان و سردمداران نیست ـ که بنشینند آنجا باهم حرف بزنند و مردم ندانند که چه شد ـ کنگرۀ مردم است، کنگرۀ …

اعتقاد به اصالت تبلیغات مذهبی

… من به شما، آقایانی که اینجا هستید، غالباً مرا می‌شناسید؛ با فکرهای من، با بحث‌های من، غالباً آشنایید. ممکن است عدۀ کمی باشید که برایتان تازگی داشته باشد این محفل ما، واِلّ غالب کسانی که اینجا هستید، بحث‌های ما را مدت‌هایی‌ست بودید؛ در آن مسجد، در این مسجد. بنده به‌شدت معتقدم به اصالت تبلیغات مذهبی و به اصالت و لزوم سردمداران مذهب، یعنی روحانیت عظیم‌الشأن شیعه؛ بنده خیلی دوست می‌دارم روحانیت را و معتقدم به ضرورت روحانی. بنده معتقدم اگر روحانیت ـ البته کلمۀ روحانیت کلمۀ غلطی است‌ها، چون شایع و متداول است، من می‌گویم، منظورم از روحانیت، جامعۀ علمی و مذهبی شیعه است، همینی که روحانیون عزیز ما امروز در این سلک و در این …