رفتن به محتوای اصلی

تاریخ

نام‌های دیگر: تاریخ بشر

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شناخت گذشتهٔ بشر، اهمیت آموختن آن و درس گرفتن از آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۵۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

این مقوله‌یی که تاریخ، سیاست است؛ تاریخ، فرهنگ است - که شما واردش شده‌اید - واقعاً مقوله قابل بحثی است. تاریخ، نه سیاست است، نه فرهنگ؛ تاریخ، تاریخ است. تاریخ، یعنی آنچه که از حوادث و وقایع ثبت شده است. البته در این حوادث و وقایع، سیاست هم هست، فرهنگ هم هست، هنر هم هست، عشق هم هست، مصیبت هم هست، درد هم هست، بغض هم هست، کینه هم هست. همه‌ی اینها وقتی با همدیگر ثبت شد، میشود تاریخ. شما که میخواهید استفاده کنید، ممکن است استفاده‌ی سیاسی کنید؛ ممکن است استفاده‌ی هنری بکنید؛ ممکن است استفاده‌ی انسان‌شناسی و مردم‌شناسی بکنید؛ ممکن است استفاده‌ی جغرافیایی بکنید؛ بسته به این است که شما چه استفاده‌یی میخواهید بکنید؛ به‌هرحال باید استفاده‌یی را در نظر بگیریم. آیا ما میخواهیم از تاریخ استفاده‌ی فرهنگی بکنیم؟ معلوم نیست؛ یعنی پای این نایستاده‌ایم. البته یک وقت هم ممکن است بخواهیم استفاده‌ی فرهنگی بکنیم. آیا ما میخواهیم از تاریخ استفاده‌ی سیاسی بکنیم؟ نه، پای این هم نایستاده‌ایم. من این را نمیگویم که شما بیایید تاریخ را طوری بیان کنید که سیاستی که مورد نظر ماست، تأمین بشود؛ من این را اصلاً از شما مطالبه نمیکنم.
امّا درباره‌ی امام بزرگوار اوّلین نکته این است که امام از سرآمدان تاریخ ما است؛ نه فقط از سرآمدان روزگار ما. سرآمدان کسانی هستند که در هر رشته‌ای، در هر بخشی از بخشهای معارفی و عملیِ انسانها دارای عظمتند. در میان بزرگان و اشخاص باعظمت، بعضی‌ها یک سر و گردن از دیگران برترند که به اینها میگوییم سرآمد. در هر روزگاری سرآمدانی وجود دارند لکن بعضی‌ها مخصوص روزگار خودشان نیستند، [بلکه] سرآمد تاریخند.

لزوم یادگیری تاریخ برای تشخیص درست وضع و موقع امروز

… خیلى هم حجّت نیست ــ مدارسى بوده، کسانى درس میخواندند، البتّه رژیم‌هاى دیکتاتورى غزنوى و سلجوقى و امثال اینها که خوانده‌اید در تاریخ، مجال نفَس ‌کشیدن به کسى نمیدادند؛ اگر نظامیّه‌اى[6] هم میساختند، این‌جور نبود که راه معلومات و تحصیل براى همه باز باشد. حالا نسبت به آن‌ وقت قضاوت نمیکنیم امّا از حدود حمله‌ى مغول به این طرف شما ملاحظه کنید و یک مرورى در تاریخ بکنید ــ تاریخ را باید یاد بگیرید، تاریخ چیز مهمّى است؛ اگر بخواهید بفهمید امروز کجایید، باید تاریخ را بدانید تا وضع امروز را و موقع امروز را درست تشخیص بدهید؛ تسلّط به تاریخ خیلى چیز مفیدى است ــ در تمام این دوران هفتصد سال، هشتصد سال هیچ ‌وقت نبوده که براى انسانِ فرزانه‌ى مستعد، امکان رشد به قدر امروز در این کشور وجود داشته باشد؛ هیچ‌ وقت.

اهمیت ولادت‌ها به‌سبب نقطهٔ عطف بودن در تاریخ

… انتقال مهم، این تغییر خط در نقطه‌ى دهه‌ى فجر انجام گرفته. این لحظه‌ى تاریخى، لحظه‌ى مهمّى است. شما ولادت یک نفر را، مثلاً ولادت پیغمبر را جشن میگیرید، ولادت ائمّه را جشن میگیرید، ولادتهاى بزرگان همیشه [مهم است]، ولادت مسیح را هزاران سال است که جشن میگیرند؛ ولادتها چرا اهمّیّت دارند؟ چرا ارزش دارند؟ براى خاطر اینکه یک مقطع حسّاس و تعیین‌کننده‌اند، یک نقطه‌ى عطفند، یک پیچشند در تاریخ؛ تاریخ در یک خطّى داشت میرفت که در این لحظه پیچید به یک سَمت دیگر؛ نقطه‌ى پیچ است، نقطه‌ى عطف است، نقطه‌ى انعطاف به یک سَمت دیگر است. خب، اگر ما با این حساب نگاه کنیم، اهمّیّت دهه‌ى فجر خیلى زیاد است.