سال پرتلاطم آغازشده با سیل و پایانیافته با کرونا همراه با زلزله و تحریم
سال ۹۸ برای ملّت ایران یک سال پُرتلاطم بود؛ سالی بود که با سیل آغاز شد، با کرونا تمام شد. در طول سال هم حوادث گوناگونی برای کشور و برای برخی از مردم کشور پیش آمد؛ حوادثی از قبیل زلزله، تحریمها و امثال اینها. اوج این حوادث عبارت بود از جنایت تروریستی آمریکا و شهادت سردار نامدار ایران و اسلام، شهید سلیمانی. در طول سال گرفتاریهای مردم هم کم نبود؛ سال به این شکل گذشت؛ بنابراین سال سختی بود. لکن نکتهی مهم این است که در کنار سختیها، سربلندیهایی هم در این سال وجود …
حضور تعیینکنندهٔ سپاه در امداد زلزلهٔ کرمانشاه و سیل
یک قلم دیگر، امدادهای فوقالعاده در حوادث است؛ فرض کنید زلزلهی کرمانشاه یا سِیلی که امسال اوّل سال در چند استان آمد، حضور سپاه،حضور برجستهی تعیینکنندهای بود، شاخص بود؛ و کارهای ریز و درشت دیگر که این هم یک سرفصل است؛ [یعنی] خدمات اجتماعی گستردهای که از آن، آحاد مردم منتفع میشوند؛ ربطی هم به کار نظامی و مسائل سوقالجیشی و مانند اینها ندارد؛ صرفاً خدمترسانی است، صرفاً کمک به پیشرفت کشور است، و در بخشهای مهمّی کمک به همین …
تبدیل بلای زلزله به نعمت با استقامت و تلاش مردم برای بازسازی
در مقابل بلایا و حوادث -چه حوادث طبیعی و چه حوادث تحمیلی- انسانهای بزرگ و دلاور و پهلوان میایستند؛ حادثه را مغلوب خودشان میکنند. عزیزان من، جوانان، مردان و زنان مؤمن و مقاوم این استان و این شهر و این روستاها! زلزله بلا و مصیبت است؛ مشکلات است؛ انسان را داغدار میکند، مصیبتزده میکند، ویرانی به بار میآورَد؛ امّا همین زلزله، با استقامت مردم، با ایستادگی مردم، با تلاششان برای تجدید حیات و تجدید آبادی و عمران، میتواند تبدیل بشود به یک نعمت. ما میتوانیم با ایستادگی در برابر مشکلات و بهرهگیری از ظرفیّتهای عظیم این ملّت، در مقابل بلایای طبیعی و بلایای تحمیلی ایستادگی کنیم.
ساماندهی استقرار جمعیت با توجه به مدیریت سوانح، منابع آب و شرایط زمینشناسی
۳- ساماندهی سطوح خدمات و استقرار جمعیت در کشور با توجه به مدیریت سوانح طبیعی، حوادث و منابع آب و رعایت شرایط زمینشناسی جهت افزایش ضریب ایمنی تأسیسات زیربنایی و حیاتی و ابنیهی مراکز جمعیتی و شهرها و روستاها.
گسترش آموزش و فرهنگ ایمنی و آمادهسازی مسئولان و مردم برای رویارویی با سوانح
۱ـ افزایش و گسترش آموزش و آگاهی و فرهنگ ایمنی و آمادهسازی مسئولان و مردم برای رویارویی با عوارض ناشی از سوانح طبیعی و حوادث غیرمترقبه بهویژه خطر زلزله و پدیدههای جوی و اقلیمی.
تقویت مطالعات علمی برای شناسایی و کاستن از خطرات با اولویت زلزله
۲ـ گسترش و تقویت مطالعات علمی و پژوهشی و حمایت از مراکز موجود، بهمنظور شناسایی و کاستن از خطرات اینگونه حوادث با اولویت خطر زلزله.
بازتوانی روانی و اجتماعی آسیبدیدگان و بازسازی اصولی مناطق آسیبدیده
۴ـ تدوین برنامههای جامع علمی بهمنظور بازتوانی روانی و اجتماعی آسیبدیدگان و بازسازی اصولی و فنی مناطق آسیبدیده.
تهیهٔ اطلس ملی، نظام پایش و بهبود هشدار سریع با فناوریهای پیشرفته
۸ـ شناسایی پدیدههای جوی و اقلیمی و نحوهی پدیدار شدن خطرات و ارزیابی تأثیر و میزان آسیب آنها از طریق تهیهی اطلس ملی پدیدههای طبیعی، ایجاد نظام بههمپیوستهی ملی پایش و بهبود نظامهای هشدار سریع و پیشآگاهی بلندمدت با استفاده از فناوریهای پیشرفته.
ساماندهی نظامهای جامع مدیریت بلایای جوی و اقلیمی
ــ تهیه، تدوین و ساماندهی نظامهای جامع مدیریت بلایای جوی و اقلیمی.
تبدیل حادثهٔ تلخ به نعمت با نزدیکی به خدا و تقویت عزم سازندگی
… بر دل کسان و دوستان آنها باقی است؛ اما آنچه مسلّم است، حوادث و ناملایمات و بلایای بزرگ، کوچکتر از آن است که بتواند دلهای مرد و زن مؤمن و استواری مثل شما را متزلزل کند. مؤمن، از هر حادثهی تلخ هم وسیلهیی میسازد برای تعالی و تکامل. این حادثه بسیار تلخ بود؛ اما اگر بتواند اولاً ما را به خدا نزدیکتر کند، ثانیاً نیرو و نشاط و عزم و اراده را برای از سرگیری زندگی و سازندگی در ما تقویت کند، تبدیل به نعمت میشود.
برخورد فعال و مثبت با مصیبت در برابر تسلیم شدن به حادثه
… دوگونه میتوان موضعگیری و حرکت کرد: یک نوع عبارت است از تسلیم حادثه شدن و خود را به پیامدهای آن سپردن و در مسیر حوادث رها کردن؛ این منفی است. حادثه در این صورت سودی برای جامعهی حادثه دیده و مصیبتدیده نخواهد داشت و زیانهای آن هم برای مردم باقی خواهد ماند. اما نوع دیگر عبارت است از برخورد فعال و مثبت؛ یعنی مصیبت را با همهی عظمت و سنگینیاش پشت سر گذاشتن و به سمت جلو و اصلاح کارها حرکت کردن. این نوع موضعگیری، صحیح و مثمر ثمر است. مصیبت در هر صورت واقع شده است؛ ما باید از مصیبت درس بگیریم و با پندگیری و عبرتگیری از بلایای گذشته، آیندهی خود را آنچنان بسازیم که هم از حوادث آینده جلوگیری کنیم؛ هم مشکلاتی که بر اثر حادثه پیش آمده، تا آنجایی که ممکن است، جبران کنیم؛ و هم دستاوردهای …
استخراج برکات الهی از دل مصیبت و تبدیل آن به نعمت با زنده شدن توکل و تلاش
دل مصیبتها را باید شکافت و از دل آنها برکات الهی را استخراج کرد. با دید دیگری به مصیبتها نگاه کنیم تا بلایای طبیعی را رحمت خدا ببینیم. این تلفات عظیم و این مرگ و نابودی که در چنین حوادثی برای شهر و جامعهیی پیش میآید، با همهی تلخی، اگر بتواند روح توکل، ارتباط با خدا، روح تلاش، عبرتگیری و به فکر آینده بودن را در ما زنده کند، نعمت خواهد شد.
توقع تدبیر مسئولان برای کاهش خسارت حوادث و لزوم سرعت عمل بیشتر
راجع به مسألهی پیشگیری از حوادث، اشکال بر متصدیان این کار وارد است. البته نمیشود گناه زلزله و برف و سیل را به گردن کسی گذاشت؛ اما میشود از مسؤولان توقع داشت که تدبیر امر را به نحوی بکنند که خسارت این حوادث هرچه کمتر و خفیفتر شود و کار جبرانی و علاج در برابر این حوادث هم آسان گردد. فکرهایی شده است، سفارشهایی شده است، گردهماییهایی برای همین منظور برپا شده است؛ ولی باید سرعت عمل بیشتر از این باشد. البته در زمینهی بافتهای فرسوده و آسیبپذیر کارهایی را شروع کردهاند؛ این بافتها هم در ظرف ده سال و پانزده سال بهوجود نیامده؛ متأسفانه اینها کیفیت ساختوسازِ بومی و سنتی ماست. خوشبختانه الان راه دسترسی نسبت به سابق خوبتر و آسانتر است؛ هم فرودگاه هست، هم …
اجتنابناپذیری مصائب و لزوم درسآموزی و پیشگیری از تکرار
… زلزله بم عرض کنیم؛ چون اینگونه حوادث برای کشور و ملت بهصورت یکپارچه دهشتناک و سهمگین است، نه فقط برای آن مردم مصیبتدیده داغدار. در این قضیه، نمیشود مصیبت را رها و فراموش کرد و از آن درس نگرفت. مسأله مصائب طبیعی در بینش اسلامی مسألهای قابل توجّه است. این مصائب هست؛ همیشه و همهجا هم هست. جان باختن انسانها و مصائب زندگی ناگزیر هست و اجتنابناپذیر است؛ ولی در هر مصیبتی درسهایی وجود دارد که باید آنها را آموخت و از تکرار مصائب جلوگیری کرد.
خسارت مصائب طبیعی محصول کوتاهی و سهلانگاری انسان
مطلب دیگری که به مردم عرض میکنیم این است که این مصائب طبیعی، معلول و محصول عملکرد خود بشر است. اینها بلایی است که خود ما با کوتاهیها و سهلانگاریها برای خودمان درست میکنیم. اگر آن کسی که متکفّل ساختن خانه زید و عمرو است، خود را مسؤول بداند و خوب، علمی و با دلسوزی کار کند، یا زلزله تلفاتی نخواهد داشت، یا اینقدر نخواهد داشت. نتیجهی کوتاهی این میشود که اینطور خسارت سنگین؛ از دست رفتن چندین هزار نفر، پیش میآید و داغش بر دل ملت میماند. باید خیلی احساس مسؤولیت شود. کسانی که ساختمان میسازند؛ کسانی که خانه به مردم میفروشند؛ کسانی که در دستگاههای دولتی مسؤول نظارت بر این امور هستند و …
تأسف از سیل ویرانگر اواخر سال و لزوم کمک به دولت در جبران آن
و من به همین مناسبت از فرصت استفاده میکنم و دربارهى این سیل بزرگ و خانهبراندازى که در مناطق متعدّدى از کشور در اواخر امسال پیش آمد، عرض میکنم که این حادثه، حادثهى بسیار تأسّفانگیزى بود و ما براى آن مردم مستمند و آسیبدیدهاى که در این حادثه دچار مشکل شدند، غمگین و متأسّف هستیم؛ من امیدوارم که به برکت این ایّام مبارک ــ ایّام ماه مبارک رمضان ــ و به برکت عید فطر و به شادى حلول سال نو، خداوند مشکلات آنها را با قدرت خود و با دست گرهگشاى ملّت و دولت عزیزمان برطرف بفرماید. البتّه مردم همکارى و کمک کردهاند لکن آنطورى که من اطّلاع پیدا کردم، ابعاد این فاجعه بسى بزرگتر است از آنچه در تبلیغات میتوانستیم مشاهده کنیم و ببینیم. و کمک به دولت در این قضیّه بسیار لازم است.
بلا یا رحمت بودن سیل و زلزله بسته به برخورد مردم و مسئولان
… آسیبدیدگان - چه آنهایی که بستگانشان از دنیا رفتند و چه کسانی که اموال، خانه و زندگیشان را از دست دادند - عرض میکنم. این، امتحان الهی است. هم آنها بدانند و هم همهی ملت ایران بدانند که سیل و زلزله، به خودی خود بلا نیست. میتواند بلا باشد؛ میتواند رحمت باشد. وقتی سیل و زلزله اتفاق میافتد، اگر مردم و مسؤولین کشور، با بیاعتنایی نسبت به این حوادث برخورد کنند، از آن درس نگیرند و آن را وسیلهای برای شناختن راههای سازندگی قرار ندهند، حقیقتاً چنین سیل و زلزلهای بلا و مصیبت و خسارت است. اما اگر هنگامی که سیل یا زلزله اتفاق میافتد، مردم زیان دیده برای جبران ضایعات، تحرک بیشتری نشان دهند - خود این تحرک امر مهمی است - و مردم سایر نقاط کشور به آنها یاری برسانند و نسبت به آنان اظهار برادری و اظهار محبت کنند؛ خود این، امر بسیار خوبی است. کسانی که میتوانند از اموال خودشان بخشی را جدا کنند و به آنها بدهند، این یک انفاق مغتنمی است.
وظیفهٔ مسئولان در نجات مصدومان و پیشگیری از خسارتهای آینده
مسؤولین محلی و مسؤولین کشور، اولاً باید در صدد نجات مصدومین و جبران ضایعات باشند. ثانیاً در صدد برآیند و کاری کنند تا از ضایعات آینده، پیشگیری شود. ما که نباید در یک نقطه، هر سال دچار سیل شویم! یک بار سیل میآید، باید ببینیم عامل سیل چیست؛ مانع سیل چه چیز میتواند باشد و مصونیت مردم از سیل، چگونه میتواند باشد؟ باید تمهیدات را بیندیشیم و وسایل را فراهم کنیم. اینکه نمیشود زلزله خانهی ما را خراب کند؛ …
همکاری ملت و دولت برای تبدیل سیل از بلا به رحمت
راه درس گرفتن از این حوادث، این است. اگر مسؤولین و عامهی مردم و خود آسیبدیدگان، این گونه درس بگیرند، آن وقت این زلزله و سیل رحمت میشود و دیگر بلا نیست. آنچه من توصیه میکنم این است: حال که این حادثهی طبیعی به وجود آمد، ملت و دولت - مردم آسیب رسیده و سایر مردم - دست به دست هم دهند و کاری کنند که این سیل رحمت شود و از بلا بودن خارج گردد. مردم کمک کنند و مسؤولین تلاش کنند؛ که بحمداللَّه و انصافاً مسؤولین برای این نقاط آسیب دیده، کار میکنند.
زلزلهٔ شمال و سیل سیستان میدان آزمایش همکاری مردم با دولت
… حقّانیّت ملّت ایران در بسیارى از سخنانى و مطالبى که در طول ده سال گذشته داشت، بر افکار عمومى عالم روشن شد و ملّت ایران، عزّت و والایىاى را که شایستهى آن است، در چشم مردم دنیا پیدا کرد. براى داخل کشور و براى ملّت عزیزمان هم سال گذشته، سال پُرحادثهاى بود؛ از جمله حادثهى بسیار غمانگیز زلزله را در شمال کشور،[2] و حادثهى سیل را در برخى از مناطق دیگر کشور از جمله سیستان و پارهاى حوادث از این قبیل داشتیم. البتّه تلخ بود، سنگین بود لکن همینها هم میدان تجربه و آزمایشى براى ملّت بود که تلاش آنها چقدر کمککننده است، همکارىشان با دولت چقدر شفابخش و التیامبخش است.
مسئولیت مسئولان در پیشگیری از آتشسوزی جنگلها و آسیب تالابها و دریاچهها
البتّه یک خطرات طبیعی و بلاهای طبیعی هم هست؛ جنگلها گاهی به خاطر حوادث طبیعی مثلاً آتش میگیرند که اینها قابل پیشگیری است؛ هم [برای] جنگلها، هم تالابها، هم دریاچهها این بلاهای طبیعی وجود دارد، امّا قابل پیشگیری است؛ از اینها بایستی پیشگیری بشود که این به عهدهی مسئولین است و اگر نکنند، واقعاً در این مسئله تقصیر کردهاند. بنابراین امروز که روز درختکاری در نظر گرفته شده، روز مهمّی است؛ خوب است که همه در کشور، امروز و همیشه به مسئلهی محیط زیست و فضای سبز اهمّیّت بدهند.
نقش نیروهای مسلح در امدادرسانی سیل ۹۸ و زلزلهٔ کرمانشاه
… کارهای بسیار خوبی به وسیلهی نیروهای مسلّح انجام میگیرد. البتّه اینها را اعلام نمیکنند، تبلیغاتی نمیکنند، ولی کارهای خوبی را دارند انجام میدهند که ما از آنها مطّلعیم. و همچنین در رزمایش همدلی و کمک مؤمنانه، نیروهای مسلّح در این ماههای گذشته نقش ایفا کردند. در حوادث سیل و زلزله و امثال اینها هم نقش نیروهای مسلّح نقش واضحی است؛ در سیل اوایل سال ۹۸ و پیش از آن در زلزلهی استان کرمانشاه، حقّاً و انصافاً نقشآفرینیِ بزرگی را انجام دادند. بنابراین، نیروهای مسلّحِ ما بحمدالله آبرومندند، شرافتمندند و ارزشمندند؛ این را همه میتوانند حس کنند.
زلزله، سیل و سوانح هوایی و دریایی از تلخیهای سال ۹۶
تلخیهایی هم در سال ۹۶ داشتیم؛ حوادث زلزله، سیل، هواپیما، کشتی، که برخی از عزیزان ما جان باختند در این حوادث و حوادث تلخی بود برای ما. علاوه بر اینها خشکسالی در برخی از مناطق کشور بود که همچنان ادامه دارد و امیدواریم فضل الهی در بهار آن را جبران کند. و برخی از مشکلات معیشتیِ قشرها از گذشته همچنان ادامه پیدا کرد که بایستی تلاش بشود و همه تلاش کنند و من یک اشارهای خواهم کرد که انشاءالله این …
لزوم کمک به مردم در برابر خشکسالی و سرما، از وظایف مسئولان
… و مردم عزیز کرمان را در سرتاسر استان با چشم عزت نگاه کرد و نگاه میکند؛ آنچنان که شایستهی آنهاست. نظام جمهوری اسلامی به این استان توجه کرده است. وضعیت این استان با گذشته تفاوت زیادی پیدا کرده است؛ البته کمبودهایی هم وجود دارد که به بعضی از آنها اشاره کردند. خشکسالىِ هفت ساله و هشت ساله در نقاط مختلف استان صدمههای زیادی زد؛ سرمای امسال هم که مشکلاتی را برای رفسنجان و بعضی نقاط دیگر بهوجود آورده است. البته باید به مردم کمک شود تا بتوانند در مقابل بلایا و حوادث طبیعی هم مقاومت کنند و کار را متوقف نکنند و انشاءاللَّه بر مشکلات فائق بیایند. از مهمترین وظایف مسؤولان دولتی همین است؛ ما هم توصیههای لازم را به آنها کردهایم و خواهیم کرد. امیدواریم خداوند متعال برکات خودش را بر مردم رفسنجان و شهر رفسنجان نازل فرماید.
اهمیت آمادگی پیشین و دقایق اولیهٔ حادثه در نجات جانها
… از بلایای طبیعی باید تشکیل شود؛ الان هم از بم - از کانون یکی از مهمترین بلاهای طبیعی در زمان خودمان - به مسؤولان خطاب میکنم و میگویم این کار را بیش از این عقب نیندازید. مسؤولان باید آماده به کار باشند. هم مسألهی مقاومسازی در همه جای کشور بسیار مهم است؛ هم آماده بودن برای مقابلهی با این حوادث، مهم است؛ چون دقایق اولیهی وقوع حادثه، دقایق اکسیری و کیمیایی و ارزشمندی است. رسیدن به آن دقایق، ممکن است جان عدهی کثیری را نجات دهد. اینها آمادگی قبلی میخواهد. ما خیلی از اینها را میدانستیم، اما زلزله و مصیبت شما این درسها را زنده کرد و بسیاری از مسؤولان کشور را به فکر واداشت.
تلخی حوادث زلزله و سیل و آتشسوزی در سال گذشته
در حالی وارد سال 1384 می شویم که سالی را با حوادث تلخ و شیرین پشت سر گذاشتیم. یقیناً اگر حوادث تلخی از قبیل زلزله و سیل و آتش سوزی و حوادث مصیبت باری که در این مدت بر اثر بلایای طبیعی برای کشور پیش آمد، نمی بود، ملت ما شیرین کام تر وارد سال نو می شد. از خداوند متعال می خواهیم که سال نو را سالی همراه با آرامش، امنیت، شادکامی و بهروزیِ ملت ایران قرار دهد.
لزوم رسیدگی، امداد و پیشگیری مسئولان برای کاهش تلفات و خسارت
البته مسألهی چهارشنبهسوری یک مسألهی دیگر است و برخورد دیگری را میطلبد؛ لیکن دربارهی این دو مسألهی روشن و واضح - یکی بلایای طبیعی و لزوم رسیدگی و امداد و پیشگیری مسؤولان؛ بهطوریکه تلفات انسانی و خسارتهای مالی آن کم شود، و دیگری مسألهی عزاداریها - میتوانید قطعنامه صادر کنید و این را از رهبری بخواهید - اشکالی ندارد - از مسؤولان بخواهید. مسألهی عزاداریها از موضوعات کاملاً متناسب با شماست؛ زیر این مسأله را امضاء کنید و نشان دهید که نسبت به این قضیه نظر و اهتمام دارید و میخواهید این کار صورت بگیرد.
وظیفهٔ مسئولان در جلوگیری از سهلانگاری تهدیدکنندهٔ جان مردم در همهجا
مسؤولان هم در این زمینه باید میداندار باشند و نباید بگذارند عدّهای با سهلانگاریهای خود جان مردم را تهدید کنند. بم، تنها شهر ایران نیست که در خطر و معرض چنین حوادثی است؛ در همهجا این حرف هست. مسؤولان و دستگاههایی که متصدّی این امورند، موظّفند؛ باید دقّت و رعایت کنند. نکته بعدی این است که دستگاههای مسؤول باید در کمکرسانی و امداد هم وظایفشان را خوب انجام دهند. ما از دستگاههای مختلفی که در این قضیه فعالیت کردند، تشکّر میکنیم؛ هم از هلالاحمر و سپاه و ارتش و بخصوص بسیج و هم از کمیته امداد و دیگرانی که …
لزوم تدابیر جامع برای مهار سیل و کاهش عوارض آن
… گلستان بار دیگر، اینجانب را عمیقا متأثر و متألم ساخت. با عرض تسلیت به خانوادههای محترم مصیبت دیده و دعا برای شفای مصدومان از متصدیان امور میخواهم که سریعا به یاری صدمهدیدگان بشتابند و در جبران ضایعات وارد آمده بطور جدی تلاش کنند. همچنین از مسؤولان ذیربط میخواهم که تدابیر جامعی برای مهار این بلای طبیعی و کاهش عوارض آن بیندیشند و بخصوص به مسئلهی مهم حفاظت از جنگل با قدرت و تدبیر بپردازند.
لزوم یادگیری و بهکاربستن روشهای مقابله با حوادث طبیعی
… توانستید تعاون کنید، همکارى کنید، مهربانى کنید، دلسوزى کنید، از مالتان، از نیروى بازویتان استفاده کنید و به یارى همنوعانتان بشتابید با نظم، با انضباط، با سرعت، با چابکى، با فداکارى، و مصیبت را هموار کنید بر مصیبتزدگان، از این گردنه بهسلامتى عبور کردهاید؛ اگر این حادثه موجب بشود که از این حادثه درس بگیریم، خودمان را مجهّز کنیم، روشهاى مقابلهى با حوادث طبیعى را یاد بگیریم و بهکار ببندیم، از این گردنه بهسلامتى عبور کردهایم، از آن درس گرفتهایم، از آن سود بردهایم.