برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعیفقیه و بنیانگذار حوزهٔ علمیهٔ قم، شیخ عبدالکریم حائری یزدی.
امام خمینی
تأسیس حوزهٔ علمیهٔ قم به دست ایشان
این جانب از اوایل تاسیس حوزه علمیه پر برکت قم، که به دست مبارک پدر بزرگوارشان تاسیس شد و موجب آن همه برکات شد، آشنایی با ایشان داشته؛ و پس از مدتی از نزدیک معاشر و دوست صمیمی بودیم؛ و در تمام مدت طولانی معاشرت جز خیر و سعی در انجام وظایف علمیه و دینیه از ایشان مشاهده ننمودم.
هجرت به قم و عمدهٔ تحصیلات خارج امام نزد او
در اراک که سنه 1339 قمری برای تحصیل رفتم نزد مرحوم آقا شیخ محمد علی بروجردی «مطوّل» و نزد مرحوم آقا شیخ محمد گلپایگانی «منطق» و نزد مرحوم آقا عباس اراکی «شرح لمعه»[5] پس از هجرت به قم به دنبال هجرت مرحوم آیت الله حاج شیخ عبد الکریم- رحمه الله علیه- ظاهراً هجرت ایشان رجب 1340 قمری بود، هجرت آیت الله حائری به قم، رجب 1340 و نوروز 1300 شمسی است- تتمه «مطوّل» را نزد مرحوم ادیب تهرانی موسوم به آقا میرزا محمد علی و «سطوح»[6] را نزد مرحوم آقای حاج سید محمد تقی خوانساری مقداری یا بیشتر نزد مرحوم آقا میرزا سید علی یثربی کاشانی تا آخر «سطوح» و با ایشان به درس خارج مرحوم آیت الله حائری حاج شیخ عبد الکریم میرفتیم و عمده تحصیلات خارج نزد ایشان بوده است و فلسفه را مرحوم حاج سید ابو الحسن قزوینی و ریاضیات، «هیئت»،[7] حساب نزد ایشان و مرحوم آقا میرزا علی اکبر یزدی[8] و عمده استفاده در علوم معنوی و عرفانی نزد مرحوم آقای آقا میرزا محمد علی شاهآبادی بوده است.
نوشتن نامه به رضاشاه و جواب نگرفتن از او
… است که آقایان یا بیاطلاعاند و وارد در مسائل نبودهاند؛ یک مسجدی رفتهاند ویک درسی هم گفتهاند و دیگر جهات دیگر را به آنها نگفتهاند، یا مطلعاند، لکن میخواهند بگویند. شمایی که میگویید زمان رضا شاه بهتر از حالا بود، در زمان رضا شاه، شما چه وضعی داشتید؟ نه شما، مرحوم شیخ ما[4]- رضوان الله علیه- چه حالی داشت؟ در یک قضیهای، که شاید قضیه کشف حجاب بود، مرحوم شیخ- رحمه الله- مرحوم آقا شیخ عبد الکریم- رضوان الله علیه- یک کاغذی به رضا شاه نوشت و راجع به این معنا تذکری داد. جواب نداد. نخست وزیر گفت: به عرض اعلیحضرت رسید، ایشان گفتند: شما خوب است که مشغول کار خودتان باشید. یک دانه پاسبان اگر میآمد در این شهر مذهبی که چقدر جمعیت مذهبی و چقدر اهل علم داشت میآمد، هر کاری با هر یک از شما میکرد، احدی صحبت نمیکرد.
سخن او: ملا شدن مشکل و آدم شدن محال است
… زیر سر همین است- اینها را میخواهند آزادشان کنند، و این ماموریت بسیار مشکل بوده است. و این ماموریت هم عمومی نشد که بشود. و از این به بعد هم این معنا نخواهد شد. این انسان آدم نمیشود تا آخر هم. یک مثل معروفی بود که میگفتند ملا شدن چه آسان، آدم شدن چه مشکل. شیخ ما[6]- رحمه الله- میفرمود که: ملا شدن چه مشکل، آدم شدن محال است.
رد استناد به روش ایشان برای سکوت و تکلیف ایشان در شرایط کنونی
… وای بر این نجف ساکت، این قم ساکت، این تهران ساکت، این مشهد ساکت! این سکوت مرگبار، اسباب این میشود که زیر چکمه اسرائیل، به دست همین بهاییها؛ این مملکت ما، این نوامیس ما، پایمال بشود. وای بر ما! وای بر این اسلام! وای بر این مسلمین! ای علما، ساکت ننشینید؛ نگویید عَلی مَسْلَک الشَّیْخ[10]- رضوان الله علیه- و الله، شیخ اگر حالا بود، تکلیفش این بود
توانایی ویژهٔ او در تشکیل حوزهٔ علمیهٔ قم با وجود علمای دیگر در شهر
قم در هنگام ورود آیتالله حائری از علمای بزرگ خالی نبود؛ بزرگانی چون آیاتالله میرزا محمّد ارباب و شیخ ابوالقاسم کبیر و تعدادی دیگر در این شهر میزیستند، ولی هنر بزرگ تشکیل حوزهی علمیّه یعنی پرورشگاه علم و عالِم و دین و دَیّن[1] با همهی ظرافتها و تدبیرهایش فقط از شخصیّت مؤیَّدی چون آیتالله حاج شیخ عبدالکریم حائری (اعلی الله مقامه فی الجنان) برمیآمد.
احیای حوزهٔ علمیهٔ قم
حوزهی قم نبود؛ یک حوزهی کمرنگ بی رونقی بود بعد از آن رونق اولیهی عهد اسبق. حاج شیخ عبدالکریم حائری (رضوان اللَّه تعالی علیه) آمد، حوزه جان گرفت؛ اینجوری است حوزهی علمیه. امروز را نگاه نکنید؛ فردائی وجود دارد؛ این فردا چگونه است؟ این را شما باید معیّن کنید؛ امروز باید معیّن کند.
تأسیس حوزهٔ علمیهٔ قم پس از سالها اقامت در اراک
… از شهرهای کهن، شهر جوانی است؛ اما در همین مدت شخصیتهای برجستهای از آن برخاستهاند و هر کدام منشأ آثاری شدهاند. ظهور شخصیتها و مردان بزرگ از این خطّه، نشاندهنده حقیقتی است و آن حقیقت اینکه این منطقه از لحاظ استعداد انسانی، یک منطقه ممتاز و کمنظیر است. از همین شهر بود که مرحوم آیةاللَّه حائری - مؤسّس حوزه علمیه قم - به قم سفر کرد و در قم ساکن شد. مردی که جاذبه اراک او را از نجف و سامرا به این شهر کشانده و سالها در این شهر بساط علم و تحقیق و روحانیت گسترده بود، از شهر اراک به قم رفت و حوزه قم را تأسیس کرد. با این حساب، شهر شما مادر حوزهی علمیهی قم است. حوزه قم در دوره اخیر به دست مردی تأسیس شد و بهوجود آمد که جاذبه شهر شما توانسته بود او را از مرکز تحصیلات - یعنی نجف و سامرا - به اینجا بکشاند. بزرگان اراک در نجف هم که بودند، برجسته بودند؛ در قم هم که بودند، …
پایهگذاری حوزهٔ علمیهٔ قم در سال ۱۳۴۰ قمری
… ده سال گذشتهى او یک حرکت مثمر بوده است و اساساً حوزهى علمیّه یک وجود مثمر و داراى برگوبار بوده است: کَلِمَةً طَیِّبَةً کَشَجَرَةٍ طَیِّبَةٍ اَصلُها ثابِتٌ وَ فَرعُها فِی السَّماٰءِ * تُؤتیِّ اُکـُلَها کُلَّ حینٍ بِاِذنِ رَبِّهـا ؛ تا امروز این[طور] بوده. آن روزى که مرحوم آیتالله حائرى (رضوان الله تعالى علیه) وارد این شهر شد در سال ۱۳۴۰ قمرى ــ یعنى ۷۲ سال قبل از این ــ از اینهمه برکات خبرى نبود؛ نه در این شهر، نه در این کشور و نه در سراسر عالم؛ این حوزه را او پایهگذارى کرد. چهل سال بعد از آن تاریخ تقریباً، یعنى در سال ۱۳۸۱ و ۸۲ [۱۳ قمری]، این نهضت آغاز شد. ببینید چقدر این ثمره به اصل نزدیک است. چطور آن اخلاصى که نشانندهى این نهال ــ نهال حوزهى علمیّه ــ در وجود خود داشت به ثمر نشست، تا این نهضت پدید آمد و نشانندهى نهال نهضت …
بنیانگذاری حوزهٔ علمیهٔ قم
تقریباً هفتاد سال قبل، حوزهی علمیّهی قم به دست مردى بزرگ و برگزیدهاى از برگزیدگان خدا - مرحوم آیتاللهالعظمى حائرى - در شهر قم کار گذاشته شد و بهعنوان یک مرکز براى همهی طالبان به وجود آمد. تقریباً چهل سال بعد از این تاریخ بود که نهضت اسلامى از قم زبانه کشید: یکى از شاگردان مکتب آن مرد بزرگ، همان بزرگمَرد استثنائىِ تاریخ ما یعنى رهبر و مقتدا و امام فقید ما حضرت امام خمینى (قدّس الله نفسه الزّکیّة و اعلى الله کلمته) بود که پرچم مبارزهی …