ترسیم مهمترین نمودهای زندگی انسان مؤمن در وصف امیرالمؤمنین
به نظر من امام مجتبىٰ (صلوات الله و سلامه علیه) در این سخن، مهمترین نمودارهاى زندگى یک انسان مؤمن را ترسیم کرده است. انسانى که در صحنهى زندگى مشغول تلاش و عمل است، ممکن است فضایل زیادى داشته باشد؛ علمش، تقوایش، نسبش، اخلاقش و بسیارى از نفْسیّاتش ممکن است بسیار والا و ارجمند باشد؛ امّا آنچه مردم به چشم خود مىبینند، آنچه مردم میتوانند از آن تقلید بکنند، چیست؟ فلانى بسیار …
آگاهی از قاطعیت پدر در اجرای حد بر فردی از بنیاسد
… بیرون. برخورد کردند به امام حسن علیهالسلام. امام حسن فرمود: چه شد؟ گفتند: الحمدلهل خوب شد، امیرالمؤمنین وعده داد به ما. فرمود: چه گفت امیرالمؤمنین به شما؟ گفتند که بله، امیرالمؤمنین گفت هر کاری در اختیار من باشد و متعلق به من باشد، برایتان انجام میدهم. امام حسن لبخندی مثلاً زدند و فرمودند پس هر کاری که در صورت حدخوردن او باید انجام بدهید، بروید انجام بدهید! این را حد خورده [بدانید]. بعد هم امیرالمؤمنین آورد بیرون او را حد زد. آمدند گفتند: یا امیرالمؤمنین!؟ گفت: خب حد که در اختیار من نیست، حد حکم الهی است؛ من گفتم آنچه در اختیار من هست، من برایتان انجام میدهم، حد که در اختیار من نیست.[32] ببینید این، اینطوری است. حالا بنیاسد جزو دوستان …
نرسیدن انحراف زمان او به حد تبدیل کلی اسلام یا نبود فرصت مناسب
… را پیغمبر فرموده است. قرآن و حدیث گفتند، اما پیغمبر که نمیتواند به این تکلیف عمل کند، چرا نمیتواند؟ چون این تکلیف را آنوقتی میشود عمل کرد که جامعه، منحرف شده باشد؛ زمان پیغمبر که جامعه منحرف نشده است. زمان امیرالمؤمنین، که جامعه منحرف نشده است به آن شکل. در زمان امام حسن که معاویه در رأس حکومت است، اگرچه که خیلی از نشانههای آن انحراف، پدید آمده است، اما به آن حدی نرسیده است هنوز که آن خوفِ تبدیلِ کلی اسلام وجود داشته باشد. چرا، شاید بشود گفت در یک برههای از زمان، یکچنین وضعیتی هم پیش آمد؛ اما در آنوقت، فرصتی نبود که این کار انجام بگیرد، موقعیت مناسبی نبود؛ این حکمی را که جزو مجموعۀ احکام اسلامی است، از خود حکومت اهمیتش کمتر نیست؛ چون حکومت، یعنی ادارۀ جامعه. خب، اگر جامعه بهتدریج از خط خارج شد و خراب شد و فاسد شد و حکم خدا تبدیل شد، اگر ما آن حکم تغییر وضع و تجدید حیات یا به تعبیر امروز، انقلاب؛ اگر آن حکم …
درخواست امام حسن (ع) از مردم برای متفرق شدن بهخاطر حال پدر
… از حال مولایم امیرالمؤمنین خبری بگیرم، دیدم اطراف درِ خانه، عدهای از مسلمانها جمع شدند، منتظرند وقتی و فرصتی پیدا بشود بروند عیادت کنند؛ اما مثلاینکه حال آقا خوب نیست.[18] زهر و بیماری بر آن وجود مقدس و مبارک، غلبه پیدا کرده؛ کسی را نمیتوانند بپذیرند. میگوید در همان حینی که با مردم ایستاده بودیم دمِ درِ خانۀ امیرالمؤمنین، دیدیم فرزندش حسنبنعلی در را باز کرد و در آستانۀ در ظاهر شد. گفت: برادران مسلمان! پدرم حالش خوش نیست. خوب است متفرق بشوید بروید، بعد اگر بهتر شد حالش، بیایید عیادت کنید. میگوید رفتند، من ماندم. چرا ماندم؟ چون دلم طاقت نیاورد. دیدم نمیتوانم امیرالمؤمنین را در این حال بگذارم و بروم. دلبستگی و محبت شدیدی داشته. یکقدری گذشت، امام حسن رفت داخل؛ باز آمد بیرون نگاه کرد، دید همه رفتند، من ایستادم. گفت چرا ایستادی؟ مگر نشنیدی چه …
راه نشان دادن به مردم با بیان سه خصلت امیرالمؤمنین
درحقیقت، امام مجتبی با این بیان خط میدهد به مردم، راه نشان میدهد به مردم. سه خصلت را از علیبنابیطالب علیهالسلام ذکر میکند. خصلت اول، خصلت تلاشگری علی است. علیبنابیطالب شصتوسه سال از خدا عمر گرفت، از این شصتوسه سال، پنجاهوسه سال تقریباً با اعتقاد به اسلام و ایمان اسلامیِ مشخص و روشن گذشت. قبل از آن هم، علی، هرگز غیر خدا را عبادت نکرده بود، هرگز! درمقابل هیچ بتی ـ چه جاندار و …
تسلیم نشدن در صورت تصمیم به جنگ
… حکم اینکه معاویه در میدان غلبه داشت، در پشت میز مذاکره هم غلبه پیدا میکرد و آنچه که دلش میخواست به امام تحمیل میکرد و امام مجبور بود امضا کند. و این البته بنا بر فرضی بود که امام حسن در میدان جنگ کشته نشود و در لحظات آخر یا خودش را تسلیم کند یا اسیر بشود. و البته این احتمال خیلی احتمال ضعیفی هم هست، امام چنین نبود که اگر بنا بر جنگ داشته باشد، دیگر تسلیم بشود.
سوءقصدهای ناکام به جان او به تحریک معاویه
… یک آدمی [است] که بیخودی خروج کرد، قیام کرد، بیجا یک کاری انجام داد، یک حرکتی انجام داد، بعد هم کشته شد، خدا رحمتش کند، خدا از سر تقصیراتش بگذرد. به گفتۀ مرحوم علامۀ آلیاسین رضواناللهعلیه..امام حسن میشد همان کشتۀ بیمصرفی که مردمِ خودش او را کشتند. همچنانیکه معاویه دلش میخواست این کار را بکند، و وادار کرد عدهای را که به امام حمله کنند، و مکرر هم به حضرت حمله کردند و ترور کردند، که البته سوءقصدها نسبت به امام مجتبی به جایی نرسید.[15] اگر امام مجتبی کشته میشد، امروز از اسلام یا نامی نبود یا اگر نامی بود، شخصیت اول اسلام معاویةبنابیسفیان بود. و شما میدانید اسلامی که شخصیت اولش و مرد اول یا دومش معاویةبنابیسفیان باشد، یعنی آن اسلامی که شالودۀ کاخ سبز است، یعنی آن اسلامی که زیربنای فکری و فلسفیِ تبعیض نژادها و تبعیض طبقات و اختلاف طبقاتی است، یعنی آن اسلامی که پشتوانۀ ظلم است، آن اسلامی که …
احیای اسلام به دست او و امام حسین (ع)
«صَلیَّ اللهُ عَلَیکَ یا اَبامُحَمَّدٍ الحَسَنِ المُجتَبیَ وَ صَلیَّ اللهُ عَلَیکَ یا اَباعَبدِالل»هه درود و رحمت خدا بر شما دو برادر بزرگوار که اسلام را زنده کردید. دو بازوی نیرومندی که شترِ بهزمینخوابیدۀ اسلام را بلند کردید، نهال خشکیدۀ اسلام را آبیاری کردید و بارور ساختید. 1352/1
قربانی کردن دو گوهر گرانبها در راه خدا در واقعهٔ کربلا
یکی [دیگر] از این قضایا، قضیۀ بهمیدانرفتن قاسمبنالحسن است که بسیار صحنۀ عجیبی است. (77/2/18) امام حسن اگرچه که ده سال قبل از واقعۀ کربلا از دنیا رفته بود، اما در واقعۀ کربلا دو گوهر گرانبها را در راه خدا و در راه حقیقت قربانی کرد. 1352/1 قاسمبنالحسن علیهالصلاةوالسلام یکی از جوانان کمسالِ دستگاهِ امام حسین است. یک نوجوانی که «لَمْ یَبلُغِ الحُلُمَ» هنوز به حَد بلوغ و تکلیف نرسیده بود. در شب عاشورا وقتیکه امام حسین علیهالسلام گفتند که این حادثه اتفاق خواهد افتاد و همه کشته خواهند …
نبود زمینهٔ عناد شخصی معاویه با آن حضرت
دستگاه بنیامیه با امیرالمؤمنین و امام حسن و امام حسین و امام علیبنالحسین، بهخاطر دین بد بودند؛ این یک نکتۀ خیلی مهمی است. معاویه با امیرالمؤمنین چرا مخالف بود؟ با شخص امیرالمؤمنین یک عنادی داشت؟ ممکن است! با امام حسن چه؟ ممکن است بگویید که امیرالمؤمنین در میدانهای جنگ، داییها و پدربزرگهای معاویه را کشته بود،[1] امام حسن چهکار کرده بود؟ امام حسن کدامیک از قوم و خویشهای معاویه را کشته بود؟ امام حسن که در واقعۀ یَومُالدّار عثمان، به فرمان امیرالمؤمنین آب بردند داخل به عثمان دادند. امام حسن چه کرده بود که معاویه با او عناد شخصی داشته باشد؟ بنده با امیرالمؤمنین هم قبول نمیکنم که عناد شخصی داشت، اما حالا لازم نیست اثبات کنیم. اما با امام حسن که نداشت! معاویه چرا با امام حسن و امام حسین و اینها میجنگید؟ برای خاطر دینشان با آنها میجنگید. دشمنیِ او با امام حسن در مرتبۀ اول، دشمنی با اسلام بود. …
دعوت بزرگان کوفه از امام حسن (ع) و نیامدن ایشان
… کوفه و بعضی از قبایل دیگر بودند و همین مردان جنگی آن شهر بودند که آن جنگ را به پایان رساندند و به آنجاییکه رسید. باز یک جای دیگر بهخاطرتان هست که همین مردم کوفه بودند که امیرالمؤمنین از دست اینها گِله و شکایت میکردکه چرا وقتی میگویم بیایید جنگ، نمیآیید؟ باز همینها بودند که بزرگانشان، نامه نوشتند، رفتند خدمت امام حسن مجتبی صلواتاللهعلیه که آقا بیا، ما این شهر را دربست میدهیم در اختیار تو و ایشان تشریف نیاوردند. باز همینها بودند که بزرگانشان نامه نوشتند به حسینبنعلی علیهالسلام که «اَنَّهُ لَيسَ عَلَينَا اِمَام»[7] امامی نداریم، پیشوایی نداریم، حاکمی نداریم و خدا این طاغیه را بر ما مسلط کرده، و شما بیا. و راست هم میگفتند سلیمانبنصرد، حبیببنمظاهر، …