رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دومین امام شیعیان، زندگی و صلح او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۹۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۰۱ پاراگراف)

ترسیم مهم‌ترین نمودارهای زندگی انسان مؤمن در سخن او

به نظر من امام مجتبی صلوات‌الله‌وسلمااه‌علیه در این سخن، مهم‌ترین نمودارهای زندگی یک انسان مؤمن را ترسیم کرده است. انسانی که در صحنۀ زندگی مشغول تلاش و عمل است، ممکن است فضایل زیادی داشته باشد، علمش، تقوایش، نسبش، اخلاقش، و بسیاری از نفسیاتش ممکن است بسیار والا و ارجمند باشد، اما آنچه مردم به چشم خود می‌بینند، آنچه مردم می‌توانند از آن تقلید بکنند، آن چیست؟ فلانی بسیار …

بستن راه بهره‌برداری تبلیغاتی معاویه از متارکه

… امکان حرکت ندارد، سازماندهی‌اش ممکن نیست، جنگیدنش ممکن نیست؛ ماند تنها، درحالی‌که هیچ یاوری نداشت که بتواند به او اتکا کند، یک عدۀ معدودی بودند. لذا حضرت بعد از مقدمات زیادی ـ البته عرض کردم، شش ماه این ماجرا طول کشیده ـ قبول کردند که جنگ را متارکه کنند. تازه اجازه ندادند که معاویه از این متارکه برای موجّه‌کردن خودش یک سرِ سوزن استفاده کند، یعنی درست راه تبلیغات معاویه را بستند؛ این‌طور نبود که معاویه برود بگوید بله، من آن کسی هستم که فرزند پیغمبر آمد دست در دست من گذاشت با من صلح کرد؛ ابداً! معاویه برود بگوید که بله او با من صلح کرده، پس من خلیفۀ مسلمان‌ها هستم؛ ابداً!

طرح این احتمال که امام سازش نکرد و از اهداف خود دست نکشید

… یا آن‌طوری‌که در آغاز کار و در اول‌بار، منصور عباسی پای انتقام‌گرفتن از اولاد مبارز و فداکار امام مجتبی بر زبان راند، و بعد از او برخی از مورخین قدیم و بسیاری از کتاب‌نویسان جدید، همان جمله را به‌کار برده‌اند، خلافت را به مال دنیا فروخت؟ ماهیت صلح این بود؟ یا اینکه نه، صلح ماهیتاً مطلب دیگری بود. امام با معاویه سازش نکرد، از اهداف خود در برابر معاویه دست نکشید، به میدان مبارزه پشت نکرد؛ کار دیگری بود. این یک مسئله.

نکوهش امام از سوی منصور عباسی با اتهام فروش خلافت

منصور عباسی وقتی می‌خواهد از فرزندان امام مجتبی انتقام بگیرد، امام حسن علیه‌السلام را نکوهش می‌کند. در خطابه‌ای که برای عده‌ای از خراسانی‌ها ـ یک گروه خراسانی، برای چه‌کار رفته بودند پیش منصور، نمی‌دانم ـ ایراد کرد، گفت: و اما حسن، پدربزرگ شورشگران! این انقلابی‌ها، این‌کسانی‌که حالا حکومت ما را نمی‌پسندند، نیای بزرگ اینها که حسن است، کسی بود که خلافت را به مال دنیا فروخت و به کنج خانه پناه برد و به شهوات نفسی خود پرداخت و در بستر مُرد.[4]

قانع‌شدن معاصران با پاسخ امام و تیره‌شدن سیمای او در نسل‌های بعد

نسل معاصرِ امام حسن علیه‌السلام مسئله را نمی‌فهمیدند، اما بعد از آنکه سؤال می‌کردند و امام به آنها پاسخی به فراخورِ فکر آنها می‌داد، قانع می‌شدند و اعتراض را ادامه نمی‌دادند، یا لااقل توجیه و تأویل غلط نمی‌کردند. ولی در نسل‌های بعد ـ نمی‌گویم عموماً و همه، می‌گویم غالباً ـ هرچه دربارۀ واقعۀ امام مجتبی، به‌صورت نقل تاریخ یا به‌صورت توجیه مسئله سخن گفته شد و قلم‌فرسایی شد، جز بر ابهام این واقعه و کدرکردن سیمای منوّر امام مجتبی علیه‌السلام چیزی نیفزود. مسئله این است. کار به جایی رسید در دورۀ ما، که مستشرقِ به ظاهر بی‌غرض و بی‌نظر ـ که برای او، مسئلۀ معاویه و حسن علیه‌السلام ازلحاظ تعصب فرقه‌ای و طایفه‌ای، مطرح نیست ـ گرهی بر گره‌ها می‌افزاید و اظهار نظر می‌کند و بهتان می‌بندد. فیلیپ حِتّی[7] در تاریخ عرب …

ریشهٔ تاریخی مبارزهٔ امام با معاویه در مبارزات پیامبر با ابوسفیان

آن‌کسانی‌که این اعتراض را به امام مجتبی می‌کنند، تسلسل تاریخیِ مبارزۀ امام مجتبی را با معاویه نمی‌شناسند. ریشۀ تاریخی این مبارزه، مبارزات پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم با پدر همین معاویه است؛ یعنی با ابوسفیان. هشت سال پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم با بنی‌امیه جنگیده است، با قریش، که در رأسشان در سال‌های آخر ابوسفیان قرار داشت. هشت سال پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم مبارزه کرد. در سال هشتم هجرت، پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم با ده‌هزار [نفر] سپاه رفت و مکه را فتح …

ماجرای امام، حلقه‌ای از زنجیر تاریخ حق و باطل

مسئلۀ امام حسن، حلقه‌ای از یک زنجیر است. و آن، زنجیر جریان تاریخ حق و باطل است. جریانی که از اول تاریخ تا امروز و تا پایان جهان وجود داشته و خواهد داشت. این جریان یک جریان مزدوج و دوگانه است. حق و باطل را شما در تاریخ، هرگز جدای از هم پیدا نمی‌کنید، حق و باطل پیچیدۀ در همند. گاهی به تاریخ که نگاه می‌کنی، هرچه می‌بینی جلوۀ باطل می‌بینی. و …

پرهیز امام و امیرالمؤمنین از روش‌های ناسازگار با ارزش‌های اسلامی

ازطرفی، معاویه از روش‌هایی استفاده می‌کرد که این روش‌ها با مفاهیم اسلامی و با ارزش‌های اسلامی، به‌کلی ناسازگار بود؛ و علی علیه‌السلام و پس از او امام حسن علیه‌السلام از این روش‌ها استفاده نمی‌کردند. معاویه به قول مورخین، سخی بود؛ که باز نویسندۀ عرب‌زبان، دربارۀ سخاوت معاویه که بحث می‌کند، می‌گوید معاویه سخاوت داشت؛ بله، اما نسبت به چیزهایی که اگر کسی اندکی دین یا غیرت داشته باشد، به آنها سخاوت نخواهد کرد. معاویه سخاوت داشت، یعنی حاضر بود شرف خود را …

جو نامناسب اجتماعی دوران امام در برابر وضع مساعد معاویه

امام حسن علیه‌السلام در یک‌چنین وضعی قرار دارد، با آن جَو نامناسب اجتماعی؛ و معاویه در آن‌چنان وضع دیگری قرار دارد که برای پیشرفتِ کسی با آن فکر و با آن هدف، وضعِ بسیار خوب و مساعد و متناسبی است.

رویارویی با معاویه با طرز فکر پیامبر در جوی نامتناسب

خب، حالا امام حسن درمقابل معاویه قرار گرفته، با آن سابقۀ تاریخی و با آن طرز فکر ـ طرز فکر جدش پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ـ و با این جَو نامتناسب. که در عدم تناسب و مساعدنبودن فضای جامعه، من تفصیل ندادم، بیشتر از این ظاهراً می‌باید تفصیل داد. وقتی‌که لشکریان اسلام به فتوحاتی دست زدند و این مرز وسیع اسلامی ازلحاظ جغرافیایی به‌وجود آمد، متأسفانه به محاذاتِ[2] وسعت مرزِ جغرافیایی، عمقِ فکر پیش نرفت. مردم …

مسئولیت حفظ قرآن و مکتب اسلام در برابر دشمن

خب، امام مجتبی علیه‌السلام رهبر مسلکی و مرامی، بانی یک فکر، حافظ یک مکتب، مسئول اول حفظ قرآن و مکتب اسلام، درمقابل این مسئله قرار گرفته است: حالا که پیروزی نظامی ممکن نیست، حالا که در جنگ منظم میان دو سپاه برای او شانس پیروزی وجود ندارد، آیا اینجا به یک نوع جنگ سیاسی و مرامی دست بزند و به این وسیله عهده‌دار حفظ مکتب و مرامی که او مسئول حفظ آن است، بشود یا نه؟ در این «نه» البته خیلی راه‌ها و پیشنهادهای دیگر وجود دارد. شما اگر باشید، درمقابل این تردید چه تصمیمی می‌گیرید؟ اگر یک فردِ مرامی و مسلکی و احساس‌مسئولیت‌کن و متعهد باشید، شما اینجا چه تصمیمی می‌گیرید؟ پیروزی نظامی ممکن نشد، در جنگ منظم امکان ظفر پیدا نشد، …

انتخاب راهی با فایدهٔ درازمدت که حتی دوستانش نفهمیدند

… متوقف بکند، خود را و زبدگان جبهۀ حق و ایمان را حفظ بکند و ذخیره بکند، و در این فرصت مناسبی که برای خودش پیش می‌آورد، تدارک یک حملۀ وسیع را ببیند؛ که آن حمله، قدر مسلّم، مرامی و فکری است و احتمالاً نظامی هم باشد. امام حسن علیه‌السلاام این راه را انتخاب کرد. امام مجتبی علیه‌السلاام کاری را انتخاب کرد که فایده‌اش درازمدت و آجل است؛ یعنی دور است. به همین دلیل بود که اغلب نفهمیدند امام حسن چه کرد، دوستانش هم نفهمیدند چه کرد. دوستان نزدیک امام حسن نفهمیدند و بعد مجبور شدند سؤال کنند. و امام در جواب‌هایی که به آنها داده است، نقطه‌نظر خود را از گوشه‌هایی، از زاویه‌هایی روشن کرده و مشخص کرده. (51/1/24) البته کتمان [کردند]، حضرت اسرارش را فاش نمی‌کند!..لذا حضرت حتی در جلسۀ خصوصی هم به آن دو سه نفری که رفتند خدمت ایشان، صریحاً نگفتند من …

امکان حملهٔ مخفیانه با یاران مخلص به سپاه معاویه در مسکن

ممکن بود برای امام حسن علیه‌السلام یک‌چنین وضعی پیش بیاید که مثلاً همان وقتی‌که در مدائن او را محاصره کردند و دوستان ضعیف‌الرأی و ضعیف‌النفس و دشمنانِ مُترصّدِ فرصت، چند بار حتی او را ترور کردند و به‌قصد جان، به او حمله کردند، همان‌وقت چند نفر از دوستان مخلص خود را بردارد و مخفیانه حرکت کند به‌طرف مَسکِن. و در آنجا با سپاهی که در مَسکِن، زیر پرچم قیس‌بن‌سعد باقی مانده و منتظر فرمان او بودند، دفعتاً حمله کنند، به قلب لشکر معاویه بزنند، بعد هم همه‌شان کشته بشوند، و امام حسن هم کشته بشود. امام حسن می‌توانست این کار را بکند؛ البته کاری است که درمقابل همه باز است. آنچه که مانع امام حسن از پیش‌گرفتن این روش شد، ترس نبود؛ امام حسن که از مرگ نمی‌ترسد.

متارکهٔ موقت جنگ و راهبرد بلندمدت برای بدنام کردن دشمنان اسلام

… هم همین نتیجه. خب، باید صلح کند. این حرف نکتۀ بسیار درست و دقیقی است، کسی که در زندگی امام حسن و تاریخ دوران چند ماهۀ خلافت آن حضرت و وضع کوفۀ آن روز تأمل کرده باشد، هیچ شک نمی‌کند که همین است. واقعاً اگر امام حسن ده سال دیگر هم ادامه می‌داد، آخرش همین بود. (68/2/11) راه این بود؛ فعلاً که نیرو ندارد، کار را به متارکه بکشاند و در بلندمدت، نه‌فقط از آن دشمنی که آن روز روبه‌رویش بود، بلکه از جریان خصمانۀ علیه اسلام، آن‌چنان دماری از روزگار اینها دربیاورد که تا همیشه بدنام بمانند. (65/3/4)

رنج‌ها و اعتراض‌های ناشی از صلح و شهادت با مسموم شدن

… بایستد. قبول کرد با معاویه مخاصمه را ترک کند و جنگ را به ظاهر متوقف کند، برای اینکه بتواند سر پُست و سر کارش، یعنی دیدبانی اسلام و حفاظت از قرآن و هدایت نسل‌های آیندۀ تاریخ بماند؛ برای اینکه بتواند این [کار] را در موقع خود و آن‌چنان‌که باید، انجام بدهد. البته این قبول صلح برای او خیلی رنج داشت، خیلی زحمت داشت، خیلی اعتراض‌ها را به‌سوی او باز کرد، خیلی‌ها را نسبت به او بدبین کرد، خیلی رنج‌ها ـ که البته درمقابل این رنج اولی کوچکند، اما برای انسان‌ها غیر قابل تحملند ـ بر او تحمیل کرد، و بالاخره هم او جان خودش را در این راه داد و بعد از ده سال امام را مسموم کردند.

آسان بودن تحمل تهمت دوستان و دشنام دشمنان در راه انجام وظیفه

اینها هست، اما این مسائل همه‌اش برای امام مجتبی حل‌شده است. برای او خیلی آسان است که تهمت و افترا و اعتراض و نقد و ایراد و اِشکال را از دوستان، و فحش را از دشمنان بشنود، اما کار خودش را کرده باشد، خلأ زمان خود را پر کرده باشد؛ وظیفه‌ای را که به عهدۀ اوست، در آن نقطۀ حساس تاریخ، به‌نحو اکمل انجام داده باشد، و زمینه را برای شورش‌ها و انقلاب‌ها و فعالیت‌های بعدی فراهم کرده باشد؛ و خلاصه، واقعه‌ای را مثل واقعۀ کربلا تدارک دیده باشد. و تکرار می‌کنم که اگر صلح امام مجتبی علیه‌السلام نبود، واقعۀ کربلا هم نبود، واقعۀ «فَخّ» هم نبود، واقعۀ «زید» هم نبود، وقایع تاریخ پرافتخار دودمان هاشمی هم در طول حکومت بنی‌امیه و بنی‌عباس، نبود. و این …

ده سال تلاش و زمینه‌سازی تا شهادت با سم

ده سال امام حسن مجتبی تلاش کرد و کار کرد و زمینه‌های زیادی آماده شد؛ تا امام حسن علیه‌السلام مسموم [و شهید] شد. بعد نوبت به امام حسین رسید. باز امام حسین هم همان راه امام حسن را ادامه داد. (63/7/20)

چند بار بخشیدن همهٔ دارایی در راه خدا

… این ثروت علاقه‌ای ندارد، اگر بنا باشد همه‌اش را بدهد، خواهد داد. و گاهی انسان فقط یک تسبیح دارد یا یک عبای کهنه دارد؛ اما آن‌چنان به آن دلبسته است که اگر بخواهند آن را از او بگیرند، همه‌چیز را حاضر است بدهد، این را ندهد. این دومی زهد نیست؛ آن اولی زهد است. در مورد امام حسن مجتبی سلام‌الله‌علیه دارد که چند بار خودش را از همۀ دارایی خالی کرد. این به زبان آسان می‌آید. یعنی خانه‌اش را داد، لباس‌هایش را داد، همه را در راه خدا داد؛ شد صفرُالکف. دلبسته‌نبودن این است. در بعضی از روایات دارد که چند بار حضرت مال خودش را تنصیف کرد؛ یعنی هرچه داشت و نداشت، نصفش را داد. اگر این زهد در کسی بود، آن‌وقت [به فرمودۀ امام صادق علیه‌السلام]: «اَثبَتَ اللهُ الحِکمَةَ فی قَلبِهِ وَ اَنطَقَ بِها لِسانَهُ وَ …

ناشناخته ماندن در دنیا با وجود عظمت

… (علیهم السّلام) مثل امام حسین (علیه السّلام) و امیرالمؤمنین (علیه السّلام)، به دلایلی معرفی‌شده هستند؛ دیگران درباره‌شان نوشته‌اند، گفته‌اند و نوعی شناخت از آنها در دنیای غیر شیعه و حتّی دنیای غیر اسلام وجود دارد؛ لکن اکثر ائمّه (علیهم السّلام) ناشناخته‌اند. امام حسن مجتبیٰ با آن عظمت ناشناخته است، حضرت موسی‌بن‌جعفر، حضرت هادی، امام جعفر صادق، با آن دستگاه عظیم و فعّالیّت فوق‌العاده، اینها در دنیا ناشناخته‌اند. اگر چنانچه درباره‌ی اینها حرفی هم گفته شده از غیر شیعه ــ قهراً از غیر شیعه که باشد، جنبه‌ی غیر فرقه‌ای پیدا میکند ــ خیلی قلیل و محدود است. حالا مثلاً فلان نویسنده‌ی عارف، در خلال عرفا اسم امام جعفر صادق را می‌آورد، مثلاً نیم صفحه یا کمتر درباره‌ی ایشان به …

نقل چندبار بخشیدن همه یا نیمی از اموال خود

… این یک کلمه‌ى به زبان آسان است؛ کارى است که خب، کسانى که پول دارند میتوانند بالاخره یک پولى هم مصرف کنند، خرج کنند امّا اینکه انسان از همه‌ى زندگى راحت خارج بشود -یعنى همه‌ى پولش را مصرف کند، همه‌ى ثروتش را صرف کند- یک کار یک‌ذرّه و دوذرّه نیست؛ درباره‌ى امام حسن مجتبى‌ (سلام‌الله‌علیه) مثلاً میگویند که ایشان چندبار از مال خودشان خارج شدند یا چند بار از نصف مالشان خارج شدند؛ این جزو بزرگ‌ترین امتیازات است. این بزرگوار این امتیاز را دارد که از همه‌ى اموال خودش خارج شد و همه را صرف کرد در راه ترویج اسلام و تقویت پیغمبر. بعد هم دچار آن سختى‌ها و آن مشکلات طاقت‌فرسا [شد] که یکى‌اش همین مسئله‌ى شِعب ابى‌طالب بود و آن سه سالى که آنجا …

گریهٔ امام حسن بر بالین پدر و تسلای امیرالمؤمنین

… این بود: «بسم اللَّه و باللَّه و فی سبیل اللَّه، فزت و ربّ الکعبة»؛[12] به خدای کعبه سوگند که من رستگار شدم. بعد هم امام حسن مجتبی (علیه‌‌‌‌‌السّلام) آمد سر آن بزرگوار را در دامان گرفت. روایت دارد که خون از سر مبارکش میریخت و محاسن مبارکش خونین شده بود. امام حسن همانطور نگاه میکرد به صورت پدر، گریه چشمان امام حسن را پر اشک کرد؛ اشک از چشم امام حسن یک قطره‌‌‌‌‌ای افتاد روی صورت امیرالمؤمنین. حضرت چشم را باز کردند، گفتند: حسنم! گریه میکنی؟ گریه نکن؛ من در این لحظه در حضور جماعتی هستم که اینها به من سلام میکنند؛ کسانی در اینجا هستند - در همان لحظه‌‌‌‌‌ی اول؛ اینی که نقل شده است از حضرت - فرمود: پیغمبر اینجاست، فاطمه‌‌‌‌‌ی زهرا اینجاست. بعد حضرت را برداشتند - بعد از اینکه امام حسن (علیه‌‌‌‌‌السّلام) نماز …

گریهٔ امام حسن (ع) بر بالین پدر

… سر رسیدند، سر پدر را در دامن گرفتند، خون‌ها را شستند و زخم را بستند. «و هو یرمق السّماء بطرفه»؛ حضرت همان‌طور که خوابیده بودند، با گوشه‌ی چشم آسمان را نگاه میکردند. «و لسانه یسبّح الله و یوحّده»؛ در آن حالت، زبانشان در حال تسبیح و حمد پروردگار بود. حضرت از هوش رفتند و امام حسن مشغول گریه شدند. «و جعل یقبّل وجه ابیه و ما بین عینیه و موضع سجوده»؛ امام حسن چشمش به چهره‌ی پدر بود. وقتی دید از هوش رفت، خم شد پیشانی و محل سجده‌های طولانی امیرالمؤمنین را بوسید؛ صورتش را بوسید؛ ما بین دو چشمش را بوسید. «فسقط من دموعه قطرات علی وجه امیرالمؤمنین علیه السّلام»؛ از اشک چشم امام حسن چند قطره‌یی روی صورت امیرالمؤمنین ریخت. «ففتح عینیه»؛ حضرت چشمشان را باز کردند. «فرءاه باکیا»؛ دیدند امام حسن دارد گریه میکند. «فقال یا حسن …

اعزام به کوفه برای مقابله با طلحه و زبیر

… شخصیتهای مؤمن و بصیر و آگاهی که در هدایت افکار مردم چقدر نقش داشتند! یکی از بخشهای زیبای دوران امیرالمؤمنین - البته زیبا از جهت تلاش هنرمندانه این بزرگان؛ اما درعین‌حال تلخ از جهت رنجها و شکنجه‌هایی که اینها کشیدند - این منظره حرکت اینها به کوفه و بصره است. وقتی که طلحه و زبیر و امثال اینها آمدند صف‌آرایی کردند و بصره را گرفتند و سراغ کوفه رفتند، حضرت، امام حسن و بعضی از اصحاب را فرستاد. مذاکراتی که آنها با مردم کردند، حرفهایی که آنها در مسجد گفتند، محاجّه‌هایی که آنها کردند، یکی از آن بخشهای پرهیجان و زیبا و پرمغز تاریخ صدر اسلام است. لذا شما میبینید که عمده تهاجمهای دشمنان امیرالمؤمنین هم متوجّه همینها بود. علیه مالک اشتر، بیشترین توطئه‌ها …

شمول همین فضایل بر امام حسن (ع)

البته همه این حرفها درباره امام حسن علیه‌السّلام هم هست؛ اما من حالا بحثم راجع به امام حسین علیه‌السّلام است؛ عزیزترین عزیزان پیامبر؛ کسی که رئیس دنیای اسلام، حاکم جامعه اسلامی و محبوب دل همه مردم، او را در آغوش میگیرد و به مسجد می‌برد. همه میدانند که این کودک، محبوب دلِ این محبوبِ همه است. او روی منبر مشغول خطبه …

سرور جوانان اهل بهشت به فرمودهٔ پیامبر (ص)

پیامبر درباره امام حسن و امام حسینِ شش، هفت ساله فرمود: «سیّدی شباب اهل الجنّه»؛[8] اینها سرور جوانان بهشتند. اینها که هنوز کودکند، جوان نیستند؛ اما پیامبر میفرماید سرور جوانان اهل بهشتند. یعنی در دوران شش، هفت سالگی هم در حدّ یک جوان است؛ میفهمد، درک میکند، عمل میکند، اقدام میکند، ادب میورزد و شرافت در همه وجودش موج میزند. اگر آن روز کسی میگفت که این کودک به دست …

روایت نکوهش غافلان سرگرم در روز عید فطر

روز عید فطر، روزِ مورد توجّه پروردگار و روز نزول مغفرت و رحمت الهی بر مؤمنان است. این روز را هم باید مثل ایام ماه مبارک رمضان، قدردانی کرد. امام مجتبی علیه‌السّلام - طبق روایتی - در روز عید فطر، از راهی عبور میکرد. دید جمعیتی ایستاده‌اند و بازی میکنند و بیخیال و بیتوجّه به اهمیت این روز، با غفلتِ خودشان سرگرمند و میخندند. کنار آن جمعیت ایستاد و فرمود: «ان اللَّه جعل شهر رمضان مضماراً لخلقه.[2] » خداوند، ماه رمضان را میدان مسابقه‌ای برای بندگانش قرار داده است. «فیستبقون فیه بطاعته الی مرضاته.» که در این میدان مسابقه، به وسیله اطاعت او، به سوی رضایت او با یکدیگر مسابقه بگذارند و از یکدیگر پیشی گیرند. «فسبق قوم ففازوا.» در این ماه رمضانی که گذشت، عده‌ای توانستند پیشی بگیرند و از دیگران جلو بیفتند؛ و اینها پیروز و …

سخن گفتن هرساله دربارهٔ ایشان در سالروز ولادت

امروز روز پانزدهم ماه مبارک رمضان و روز ولادت امام مجتبىٰ (علیه الصّلاة و السّلام) است و در این مجلس ما هر سال عادت بر این جارى شده است که مثل امروزى، بنده راجع به امام مجتبىٰ (علیه ‌‌السّلام) و غالباً راجع به مسئله‌‌ى صلح صحبت کنم. و بنده هم مکرّر درباره‌‌ى این مسئله، از جمله در همین جلسات صحبت کرده‌‌ام و از ابعاد گوناگونى این حادثه‌‌ى عجیب و عظیم را مورد بررسى قرار داده‌‌ام. اگر ما امسال بخواهیم حرفهاى گذشته را تکرار نکنیم، خوب است که یک بُعد جدیدى از این مسئله را به ‌‌قدر گنجایش وقت …

شکست جریان حق در دوران امام حسن به‌سبب ناهوشیاری مردم

… و با ملّت ایران، پیچیده عمل میکند؛ غالباً دشمن لباس دشمنى نمیپوشد بیاید جلو، [بلکه] با نفاق، با دورویى، با فریب، با تبلیغات، با شایعه‌پراکنى، با دلسرد کردن، با زنده کردن انگیزه‌هاى گوناگون ‌-انگیزه‌هاى قومى، انگیزه‌هاى طایفى، انگیزه‌هاى فرقه‌اى- می‌آید جلو. اگر مردمى هوشیار نباشند، همان چیزى بر سرشان خواهد آمد که بر مردم مسلمان در دوران امام حسن و بعضى از دورانهاى دیگر آمد؛ آنجا جهت و جریان حق به‌خاطر این شکست خورد که مردم هوشیار نبودند، آگاه نبودند. اوّل، آگاهى و هوشیارى است که اگر آگاهى و هوشیارى باشد، وحدت کلمه هم هست؛ مراقب باشید وحدت کلمه را حفظ کنید. همه‌ی آحاد مردم موقعیّتها را بدرستى درک کنند و بدانند امروز اساسی‌ترین کار ما اینها است. و در سایه‌ی وحدت کلمه باید دست به دست هم بدهیم، کشورمان را …

شهادت امام مجتبی، فصلی مهم در تاریخ اسلام

… رحلت نبیّ اکرم که یکی از حوادث بسیار مهمّ و تعیین‌کننده‌ی تاریخ اسلام بود و با خصوصیّاتی که این رحلت و درگذشت تاریخی و مؤثّر و تعیین‌کننده داشت، میتوان گفت که مسیر تاریخ اسلام و سرنوشت امّت اسلامی با شرایط و ظروف خاصّ این درگذشت، شکل خاصّ خودش را پیدا کرد؛ و همچنین مصادف است با شهادت سبط اکبر، امام مجتبیٰ، که آن‌ هم در تاریخ اسلام یک مقطع و یک فصل قابل توجّه و مهمّی است. لذا جای آن است که با توجّه به این دو مناسبت، یک بحث کوتاهی راجع به خصوصیّات پیغمبر اسلام و اگر فرصتی باقی بماند، اشاره‌ای به زندگی سیاسی و سرگذشت غم‌انگیز امام مجتبیٰ (علیه الصّلاة و السّلام) بکنیم. البتّه من بحث دیگری را آماده کرده بودم لکن با توجّه به وضع …

آشناترین مردم به شخصیت امیرالمؤمنین (ع)

… (علیه السّلام) اسلام مجسّم است و راه و رسم امیرالمؤمنین براى ما درس زندگى است و باید چنین باشد. درباره‌ى على (علیه السّلام) بسیارى از متفکّران و نویسندگان و شاعران و گویندگان سخنها گفته‌اند و وقت کم من، حتّى فهرست گفته‌هاى آنها را هم نمیتواند شامل بشود. امّا من براى تعریف از امیر مؤمنان سخنى را انتخاب کرده‌ام که سخن عارف‌ترین و آشناترین مردم به شخصیّت علىّ‌بن‌ابى‌طالب است و آن، سخن امام حسن مجتبىٰ است.