زیرکی در الگو قرار دادن اولیای خدا به جای انسانهای حقیر
تشبّه به بزرگان و انتساب به اولیا، کار زیرکان عالم است. هر کس الگویی میخواهد، دنبال نمونه و اسوهای میگردد؛ اما همه در جستن الگو، راه صواب نمیروند. بعضی افراد در عالم هستند که اگر از آنها بپرسید کدام چهره ذهن شما را به خود متوجّه میکند، میبینید که سراغ انسانهای حقیر و کوچک و پستی میروند که عمرشان به عبودیّت هوای نفس گذشته است و تنها هنرشان چیزی است که جز غافلان را خوش نمیآید - تنها سرگرم کردن چند لحظه انسانهای کوچک و غافل - اینها برای عدّهای از انسانهای معمولی عالم، الگو میشوند. بعضی سراغ سیاستمداران و شخصیّتهای تاریخی و امثال آن میروند و آنان را الگو قرار میدهند. زیرکترین انسانها کسانی هستند که اولیاءاللَّه را الگو قرار میدهند؛ چون بزرگترین خصوصیت اولیاءاللَّه این است که تا آن حد شجاع و قوی و مقتدرند که میتوانند امیر نفس خود باشند و ذلیل نفس خود نشوند.
کسب اقتدار و عظمت باطنی با الگو قرار دادن اولیای خدا
ممکن است این داستان راست باشد و ممکن است واقعیت نداشته باشد؛ اما نسبت به اولیاء خدا، پیغمبران و شاخصهای راه هدایت الهی بشر، راست است. نمونههای آن یوسف، ابراهیم و موسی هستند و نمونههای متعدّد نیز در زندگی اولیای خدا وجود دارد. زیرکترین انسانها کسانی هستند که این بزرگان؛ این انسانهای شجاع و مقتدر را الگو قرار میدهند و از این طریق برای خودشان، در باطن و معنا کسب اقتدار و عظمت میکنند.