… یُقتَلون؛[2] ببینید خدای متعال، مشتریِ یک چنین انگیزهای، یک چنین عزمی، یک چنین اقدامی است؛ این کار خیلی بزرگی است، این چیز خیلی مهمّی است؛ این را شهدای ما انجام دادند؛ حالا کوچک باشد، بزرگ باشد، عالِم باشد، باسواد باشد، بیسواد [باشد]؛ هر شهیدی یک نماد است. سعی کنید چهرهی شهدا را آن چنان که هست برای جوانهای امروز روشن کنید؛ این نمادها میشوند الگو برای جوان. و این به آنجا منتهی بشود که جوانها بتوانند در بین این چهرههایی که معرّفی شدهاند و نشان داده شدهاند، برای خودشان الگو انتخاب کنند، به آنها دل ببندند و راه آنها را دنبال کنند؛ کمااینکه الان ملاحظه میکنید در بین شهدائی که اسمشان آورده شده و کتاب دربارهشان نوشته شده و مانند اینها، همین حالت [برای جوانان] به وجود آمده؛ شهید چیتسازیان، شهید ابراهیم هادی، شهید وزوایی؛ همهی اینها شهدائی هستند که چون معرّفی شدهاند و چهرههایشان تبیین …
چهرههای بسیجی بهترین الگوی جوانان و لزوم زنده نگه داشتن آنان
عزیزان من! میخواهم بگویم اینها الگویند. جوان در همه جای دنیا به الگو نیاز دارد؛ اینها الگوی جوانهایند؛ این الگوها را زنده کنید، اینها را جلوی چشم نگه دارید. البتّه کتابهایی نوشته میشود، شرححالهایی نوشته میشود؛ کافی نیست، اینها را با شیوههای گوناگونی که در دنیا معمول است، به عنوان الگو جلوی چشم نگه دارید؛ بهترین الگوها اینها هستند. شما بهترین الگوها را در بسیج میتوانید پیدا کنید. اینها را بازآفرینی کنید؛ امثال …
وجود الگوهای برجستهٔ معاصر و بینیازی از الگوهای بیگانه
ما خوشبختانه در محیط زندگی خودمان امروز الگو داریم، الگوهای برجستهای داریم. ما دیگر امروز دچار فَقدِ الگو نیستیم که برویم سراغ فلان آدم تاریخی بیگانه؛ امروز در زندگی خودمان، جلوی چشم خودمان [الگو داریم]. شهدای هستهای ما یکی از الگوهای بزرگند؛ شهید چمران یک الگو است؛ شهید چمران یک دانشمند به معنای واقعی کلمه بود؛ دانشمند بود، درسخوانده و تحصیلکرده بود امّا یک مبارز واقعی، یک مجاهد واقعی هم بود، به معنای واقعی کلمه؛ شهید آوینی یک الگو است؛ شهید حججی یک الگو …
نیاز ملتها به الگوهای بزرگ برای جهتدادن به حرکت نسلها
در خلال دهها و صدها خصوصیتی که امّت اسلام به برکت اسلام و قرآن و اهل بیت از آن برخوردار است، یکی هم این است که مردم ما الگوهای بزرگ و درخشانی در جلوِ چشم خود دارند. برای ملتها، الگو خیلی مهمّ است. شما ببینید؛ ملتهای مختلف، اگر در شخصیتی رشحهای از عظمت وجود داشته است، او را مطلق میکنند، بزرگ میکنند، نام او را جاودانه میکنند؛ برای اینکه حرکت عمومی نسلهایشان را به آن سمتی که میخواهند، جهت بدهند. گاهی شخصیت واقعی هم ندارند؛ اما در داستانها و شعرها و افسانههای گوناگون ملی و اساطیر، آنها را مطرح میکنند. اینها همه از این سرچشمه گرفته است که ملتها از میان خود، به دیدن نمونههای بزرگ احتیاج دارند. این در اسلام به صورت فراوان و بینظیری هست، که از جلمه …
نیاز جوانان به نمونه و الگو، افزون بر گفتن، برای جهاد در راه خدا
… در آن، موجودهای الگو و انسانهای نماد وجود داشته باشند؛ بدون نماد و بدون الگو نمیشود. خیلی از جوانان مثل یک لشکر تمام نشدنی خدا، از کتم عدم به وجود میآیند و وارد صحنه جامعه میشوند. در بعضی از کشورها - مثل وضع کنونی کشور ما - بیشتر و در بعضی از کشورها کمتر. فقط با کتاب نمیشود به اینها گفت که در راه شرف و در راه آرزوهای بزرگ انسانی و در راه اهداف والا و در یک کلمه جامعِ کاملِ درست، در راه خدا جهاد کنید. علاوه بر گفتن، به نمونه و الگو احتیاج دارند. افتخار سپاه پاسداران این است که در درون خود از این الگوها، فراوان و بینهایت دارد؛ همین سرداران، همین فرماندهان، همین عناصر گوناگون، همین جوانان پاک و نورانی؛ همانهایی که امامِ نور آرزو میکرد که یکی از آنها باشد؛ همانهایی که در دوران جنگ، تا هرجا و در هر …
لزوم یافتن الگو بهدست خود جوان نه الگوی تحمیلی
سؤال خوبی است. اولاً من به شما بگویم که الگو را نباید برای ما معرفی کنند و بگویند که این الگوی شماست. این الگوی قراردادی و تحمیلی، الگوی جالبی نمیشود. الگو را باید خودمان پیدا کنیم؛ یعنی در افق دیدمان نگاه کنیم و ببینیم از این همه چهرهای که در جلوِ چشممان میآید، کدام را بیشتر میپسندیم؛ طبعاً این الگوی ما میشود. من معتقدم که برای جوان مسلمان، بخصوص مسلمانی که با زندگی ائمّه و خاندان پیامبر و مسلمانان صدر اسلام آشنایی داشته باشد، پیدا …
جستجوی الگو در خصوصیات اصلی شخصیت، مانند شیوهٔ برخورد با حوادث پیرامون
یک خصوصیات اصلی در شخصیت هر انسانی هست؛ آنها را بایستی مشخّص کنید و الگو را در آنها جستجو نمایید. مثلاً فرض بفرمایید در برخورد با مسائل مربوط به حوادث پیرامونی، انسان چگونه باید برخورد کند؟ حالا حوادث پیرامونی، یک وقت مربوط به دورهای است که مترو هست و قطار هست و جت هست و رایانه هست؛ یک وقت مربوط به دورهای است که نه، این چیزها نیست؛ اما حوادث پیرامونی بالاخره چیزی است که انسان را همیشه احاطه میکند.
احساس مسئولیت و نشاط زودهنگام حضرت فاطمه (س) الگوی جوانان
… بوده که گفتند فاطمه «امّ ابیها» - مادر پدرش - است. این مربوط به آن وقت است؛ یعنی وقتی که یک دختر شش، هفت ساله اینگونه بوده است. البته در محیطهای عربی و در محیطهای گرم، دختران زودتر رشد جسمی و روحی میکنند؛ مثلاً به اندازه رشد یک دختر ده، دوازده ساله امروز. این، احساس مسؤولیت است. آیا این نمیتواند برای یک جوان الگو باشد، که نسبت به مسائل پیرامونی خودش زود احساس مسؤولیت و احساس نشاط کند؟ آن سرمایه عظیم نشاطی را که در وجود اوست، خرج کند، برای اینکه غبار کدورت و غم را از چهره پدری که مثلاً حدود پنجاه سال از سنش میگذرد و تقریباً پیرمردی شده است، پاک کند. آیا این نمیتواند برای یک جوان الگو باشد؟ این خیلی مهمّ است.
خانهداری و همسرداری حضرت فاطمه (س) الگوی دختران جوان و بانوان خانهدار
اینطور خانهداری، اینطور شوهرداری و اینطور کدبانویی کرد و اینطور محور زندگی فامیل ماندگار در تاریخ قرار گرفت. آیا اینها نمیتواند برای یک دختر جوان، یک خانم خانهدار یا مُشرف به خانهداری الگو باشد؟ اینها خیلی مهم است.
امام و جوانان بسیجی، شهید و زنده، الگوهای زمان ما
البته در زمان خودمان هم الگو داریم. امام الگوست. این جوانان بسیجی ما الگو هستند؛ هم کسانی که شهید شدند، و هم کسانی که امروز زندهاند. البته طبیعت انسان اینگونه است که درباره کسانی که رفتهاند و شهید شدهاند، راحتتر میشود حرف زد. ببینید چه الگوهایی میشود پیدا کرد! ما در جنگ کسانی را دیدیم که از شهر یا از روستای خودشان بیرون آمده بودند؛ در حالی که یک آدم کاملاً معمولی به نظر میرسیدند. اشاره …
لزوم هماهنگی الگو با آرمانها و چهارچوب معارف و احکام اسلامی
… همخوان باشد، هماهنگ باشد. بعضىها ممکن است که یک هنرپیشه را فرضاً الگوى خودشان قرار بدهند؛ خب این خیلى منطقى نیست. مثلاً فرض کنید که یک هنرپیشهى خارجى را الگوى خودشان قرار بدهند، نمیتواند منطقى باشد؛ محیط او، محیط دیگرى است؛ زندگى او، زندگى دیگرى است. یک انسان، یک جوان مسلمان، یک نوجوان مسلمان و ایرانى که برایش عزّت ایران، سربلندى ایران، آیندهى ایران، آیندهى کشورش، آیندهى نسل خودش، آن هم در چهارچوب معارف اسلامى و احکام اسلامى مطرح است، نمیتواند خارج از این چهارچوبها یک الگو انتخاب بکند. بنابراین الگو را بایستى در بزرگانى که از لحاظ دید و جهتگیرى و هدفها، به هدفهاى ما میخورند انتخاب کرد. در بین مسلمانهاى صدر اسلام الگوهاى بسیار برجسته و خوبى هستند؛ در بین شخصیّتهاى برجستهى امروز و دورانهاى گذشته هم همینطور، واقعاً شخصیّتهاى برجستهاى هستند. به زندگى ائمّه که نگاه کنید، زندگى امام حسن، امام حسین (علیهما السّلام)، جوانىهاى ائمّه، بسیار …
جاذبه یافتن چهرهٔ برجسته در صورت معرفی درست
هر کسى که درست معرّفی بشود، اگر واقعاً برجسته باشد، جاذبه پیدا میکند؛ شما مىبینید که بعضى از چهرههاى درخشان صدر اسلام براى بخشی از جوانهاى ما جاذبه دارند، براى بخشى جاذبه ندارند؛ آنهایى که برایشان آن چهرهها و الگوها جاذبه ندارد، شناسایى درستی از آنها ندارند، آشنایى ندارند، آنها را درست نمیشناسند؛ حالا ممکن است کسى بگوید خب چطور ما نمیشناسیم، امّا فلان [فرد] خارجى ــ که شما اشاره کردید ــ میشناسد؛ بله، اتّفاقاً همینجور است؛ ما زندگى ائمّه را، زندگى امام حسن و امام حسین را چون بسیار سطحى براى ما تکرار شده بدون اینکه عمقى داشته باشد، خیلى چیزهاى ریزى …
زیرکی در الگو قرار دادن اولیای خدا به جای انسانهای حقیر
تشبّه به بزرگان و انتساب به اولیا، کار زیرکان عالم است. هر کس الگویی میخواهد، دنبال نمونه و اسوهای میگردد؛ اما همه در جستن الگو، راه صواب نمیروند. بعضی افراد در عالم هستند که اگر از آنها بپرسید کدام چهره ذهن شما را به خود متوجّه میکند، میبینید که سراغ انسانهای حقیر و کوچک و پستی میروند که عمرشان به عبودیّت هوای نفس گذشته است و تنها هنرشان چیزی است که جز غافلان را خوش نمیآید - تنها سرگرم کردن چند لحظه انسانهای کوچک و غافل - اینها برای عدّهای از انسانهای معمولی عالم، الگو میشوند. بعضی سراغ سیاستمداران و شخصیّتهای تاریخی و امثال آن میروند و آنان را الگو قرار میدهند. زیرکترین انسانها کسانی هستند که اولیاءاللَّه را الگو قرار میدهند؛ چون بزرگترین خصوصیت اولیاءاللَّه این است که تا آن حد شجاع و قوی و مقتدرند که میتوانند امیر نفس خود باشند و ذلیل نفس خود نشوند.
کسب اقتدار و عظمت باطنی با الگو قرار دادن اولیای خدا
ممکن است این داستان راست باشد و ممکن است واقعیت نداشته باشد؛ اما نسبت به اولیاء خدا، پیغمبران و شاخصهای راه هدایت الهی بشر، راست است. نمونههای آن یوسف، ابراهیم و موسی هستند و نمونههای متعدّد نیز در زندگی اولیای خدا وجود دارد. زیرکترین انسانها کسانی هستند که این بزرگان؛ این انسانهای شجاع و مقتدر را الگو قرار میدهند و از این طریق برای خودشان، در باطن و معنا کسب اقتدار و عظمت میکنند.
قابل تقلید بودن عملکرد انسان مؤمن برخلاف علم و تقوا و نسب او
… به چشم خود مىبینند، آنچه مردم میتوانند از آن تقلید بکنند، چیست؟ فلانى بسیار عالم است، من علم او را ستایش میکنم امّا من به آن علم دسترسى ندارم؛ فلانى باتقوا است، من توفیق کسب این همه تقوا را نیافتهام؛ فلانى داراى نسب ارجمند و والایى است، من از آن محرومم؛ اینها چیزى نیست که من بتوانم از آن، هر گاه و به هر کیفیّتى که بخواهم، تقلید کنم؛ امّا عملکردهایى وجود دارد که براى من قابل تقلید است.
قرار دادن خود بهعنوان اسوه برای مؤمنان نزدیک و دور
هفتم، «وَ اجعَل نَفسَکَ اُسوَةً لِقَریبِ المُؤمِنینَ وَ بَعیدِهِم» خودت را اسوه و نمونه و پیشوا بِدان برای مردمی که نزدیک تو هستند و کسانی که دور از تو هستند، برای همه اسوه باش که همه بتوانند به تو اقتدا کنند. (96/3/1)
قابل تقلید بودن عملکردها برخلاف علم و تقوا و نسب دیگران
… داشته باشد، علمش، تقوایش، نسبش، اخلاقش، و بسیاری از نفسیاتش ممکن است بسیار والا و ارجمند باشد، اما آنچه مردم به چشم خود میبینند، آنچه مردم میتوانند از آن تقلید بکنند، آن چیست؟ فلانی بسیار عالم است، من علم او را ستایش میکنم، اما من به آن علم دسترسی ندارم. فلانی باتقواست، من توفیق کسب اینهمه تقوا را نیافتهام. فلانی دارای نسب ارجمند و والایی است، من از آن محرومم. اینها چیزی نیست که من بتوانم از آن تقلید کنم، هرگاه و به هر کیفیتی که بخواهم. اما عملکردهایی وجود دارد که برای من قابل تقلید است. در آن بلبشوی دوران خلافت امام حسن و در آن جبههگیریهایی که میان مسلمین وجود داشت و مسلمانها با سستی، با تغافل، با جنگهای داخلی، با میداندادن به رذالتها و دنائتها، داشتند خودشان و اسلام را از بین میبردند؛ در یکچنین اوضاعی، اگر کسی بخواهد …
امکان تقلید از تلاشگری امیرالمؤمنین با وجود تفاوت در کمیت و کیفیت
… فرزند بزرگ اسلام، این شاگرد بزرگ پیغمبر و این معلم بزرگ قرآن، علی است که همۀ ما را به عمل و تلاش و مبارزه و مجاهده دعوت میکند؛ نهفقط با زبانش، بلکه هم با زبانش و هم با عملش، «لا یَسبِقهُ الاَوَّلونَ بِعَمَلٍ وَ لا یُدرِکُهُ الآخَرونَ»؛ این خصلت اول علی. این را من و شما میتوانیم تقلید کنیم، این چیزی نیست که بگویی علیبنابیطالب کار میکرد، من نمیتوانم. البته کمیّت و کیفیت کار من و شما، با علی فرق دارد؛ خود آن حضرت هم فرمود که شما نمیتوانید مثل من و در حجم من عمل کنید، «وَ لَکِن اَعینون بِوَرَعٍ وَ اجتِهادٍ»[3] به من کمک کنید،..هر چه میتوانید کوشش کنید؛ به سر قله نرسیدید، به دامنه خواهید رسید، به پیچوخمهای بالا خواهید رسید؛ عمل و عمل! امیرالمؤمنین ما را …
شهیدان بهترین الگوی جوانان و نقد الگوسازی جعلی برخی ملتها
… که اوّلاً نگذارید جوششِ خونِ شهیدان فروبنشیند؛ یعنی یاد شهیدان صرفاً خاطرهپردازی نیست؛ معنایش این است که آن تقوا، آن فداکاری، آن شجاعت، آن گوهر درخشان وجودیای که امثال شهید باکری را مثلاً میکشانَد وسط میدان، منعکس بشود، منتقل بشود، به نسل جدید الگو بدهد. جوان ما الگو میخواهد و بهترین الگو اینها هستند. بعضی از ملّتها که دستشان از این جهت بکلّی خالی است یا تا حدود زیادی خالی است، الگو میسازند، جعل میکنند، بدون اینکه وجود داشته باشد. ما این الگوها را در مقابلمان داریم. شهید باکری را فقط در میدان جنگ نباید دید، پشت جبهه هم باید دید، در دانشگاه تبریز هم باید دید، فعّالیّتهای دوران پیش از انقلابش را هم باید دید، آن روحیه را باید دید. من پیش از انقلاب، شهید آقا مهدی باکری را در مشهد ملاقات کردم؛ پُرشور، علاقهمند، فهمیده، قادر …
مثل زدن قرآن به دو زن بهعنوان نمونهٔ همهٔ مؤمنان، مرد و زن
ما باید راجع به حضرت زهرا (سلاماللهعلیها) از این نگاه دوّم، یعنی اسوه بودن و مثال بودن نگاه [کنیم]. خدای متعال در قرآن راجع به دو زن بهعنوان اسوهی مؤمنین و دو زن [بهعنوان] نمونهی کافرین -ضَرَبَ اللهُ مَثَلًا لِلَّذینَ ءامَنُوا امرَاَتَ فِرعَون،[3] و بعد از یک آیه: وَ مَریَمَ ابنَتَ عِمرٰن[4]- مثال زده است و برای مؤمنین -نه برای زنهای مؤمن؛ مرد و زن- دو نمونه آورده است. با این نگاه میشود به این بزرگواران نگاه کرد بهعنوان نمونه و از آنها درس گرفت. خب، فاطمهی زهرا (سلاماللهعلیها) صدّیقهی کبرا است در میان صدّیقین و صدّیقات، کبرا یعنی بزرگترین صدّیقه است این بزرگوار.
درسگرفتن زن و مرد و عالم و جاهل از حضرت زهرا (س)
حالا میخواهیم از ایشان درس بگیریم؛ زنها هم درس بگیرند، مردها هم درس بگیرند؛ همه -عالم و جاهل- درس بگیرند. ببینیم دربارهی این بزرگوار در کلمات ائمّهی معصومین، آنچه ذکر میشود از مدایح، چه چیزهایی است. در زیارت امام رضا (علیهالسّلام) وقتی نوبت به حضرت زهرا میرسد برای صلوات -آن زیارتی که سر تا پا صلوات است- [میگوید]: اَللّهُمَّ صَلِ عَلی فاطِمَةَ بِنتِ …
رسیدن انسانها به درجات عالی با شناخت و پیروی از الگوها
وقتی انسان نوری را، زیبائیای را مدح و ستایش میکند، در واقع خود را مدح میکند؛ زیرا ثابت میکند که زیبائیشناس است؛ ثابت میکند که چشمش میبیند، میفهمد، درک میکند. علاوه بر این، پراکندن این فضائل و معنویات در بین مردم، کمک به تربیت انسانهاست. انسانها با شناخت الگوها، با یاری گرفتن از پیروی الگوهاست که میتوانند به درجات عالی و مقامات برتر دست پیدا کنند. اگر در این راه حرکت کنید، کار بزرگی کردید.
قرار دادن راه ائمه بهعنوان جهت زندگی با وجود ناتوانی از همسانی با آنان
… میخواند. اینجوری نیست که اینها مثل برجستگان دروغین دنیای مادی و دارای معنویتهای قلابی، بروند توی برج عاج و اتاق شیشهای بنشینند، کسی به اینها دسترسی نداشته باشد؛ نه، میگویند بیائید، بیائید. راه همین است؛ ما باید دنبال ائمه راه بیفتیم؛ زندگی آنها الگوی ماست. بله، «الا و انّکم لا تقدرون علی ذلک» ؛[5] ما مثل آنها نمیتوانیم حرکت کنیم؛ ما لیاقت این را نداریم، طاقت این را نداریم؛ اما میتوانیم آن راهی را که آنها رفتند، مسیر زندگیمان قرار بدهیم؛ این را جهت قرار بدهیم، در این جهت حرکت کنیم.
الگوهای واقعی از معصومین در برابر الگوهای بدلی مانند هنرپیشهها
… دارد - هیچ کدام از مذاهب اسلامی، استحکام عقاید کلامی شیعه را ندارد؛ چه در اصول درجهی یک، چه در اصول درجهی دو - اختصاصش به جنبهی عاطفی است؛ عواطف جوشان، عشق؛ همینهایی که حالا توی این شعرهای شما جوانها هست که انسان واقعاً لذت میبرد وقتی اینها را میبیند. این شعر آئینی خوب است.این الگو ساختن و نشان دادن الگوهای واقعی زندگی از ائمه (علیهمالسّلام) یا از چهرههای معصومین به جای این الگوهای مصنوعی و تقلبی و بدلی که امروز با انواع و اقسام وسائل دارد به همهی ملتها، نه فقط به ملت ما - فلان هنرپیشه، فلان آدم عوضی به عنوان الگو، زن و مرد دارند معرفی میشوند؛ مانکنها و رقاصها - تلقین میشود، خوب است و من کمترین تردیدی ندارم در این که این کاری که شماها در زمینهی مسائل ائمه و توسلات و اظهار عشق و محبت و مرثیه میکنید - که همه جورش الحمدللَّه هست - خوب است، لیکن کافی نیست.
امکان انتخاب جهت و نزدیک شدن به هدف امیرالمؤمنین به قدر توان
… آن استخوانبندی مستحکم روحی او؛ اینها کجا، شما کجا؟ این حرف البته درست است. ما هیچکداممان قابل مقایسه با او نیستیم. نمیشود گفت او بهتر است، او بالاتر است و ما پایین تریم؛ نه، اصلاً این مقایسه غلط است. او در اوج فلک است و ما در خاک تیره، دورْ خودمان میچرخیم. فاصلهها خیلی زیاد است؛ اما جهتگیری را میشود انتخاب کرد؛ یعنی ما باید خودمان را به آن سمت و به آن هدفی که او نشان میداد، نزدیک کنیم - هر کسی به قدر توان خود؛ هر کسی بر حسب اقتضای زمان خود - چون راه همان راه و هدف همان هدف است. این نکته بسیار مهمّی است.
خصوصیات علامه جعفری، الگوی نسل جوان و اهل تحقیق
خصوصیّات برجستهاى در آقاى جعفرى (رحمة الله علیه) بود که به نظر من همهى اینها براى نسل جوان و پژوهنده و اهل علم و اهل تحقیق، الگو است. ایشان آن وقتى که کارهاى تحقیقى خودشان را شروع کردند خیلى جوان بودند. البتّه من شاید حدود سالهاى ۳۴، ۳۵ بوده که ایشان را شناختم؛ خب ایشان تازه از نجف آمده بودند و جوان و فاضل و فعّال و پرشور، و مورد احترام بزرگانِ ما که در مشهد با ایشان برخورد میکردند -مرحوم …
نابجا بودن انتظار همانندی جزئیات زندگی الگو با شرایط امروز
شما خانمی که در دوره پیشرفت علمی و صنعتی و فنآوری و دنیای بزرگ و تمدّن مادّی و این همه پدیدههای جدید زندگی میکنید، از الگوی خودتان در مثلاً هزاروچهارصد سال پیش توقّع دارید که در کدام بخش، مشابه وضع کنونی شما را داشته باشد، تا از آن بهره بگیرید. مثلاً فرض کنید میخواهید ببینید چگونه دانشگاه میرفته است؟ یا وقتی که مثلاً در مسائل سیاست جهانی فکر میکرده، چگونه فکر میکرده است؟ اینها که نیست.
جستجو و پیروی از خطوط اصلی رفتار در شخصیت الگو
انسان دوگونه میتواند با این قضیه برخورد کند: یکی مسؤولانه، یکی بیتفاوت. مسؤولانه هم انواع و اقسام دارد؛ با چه روحیهای، با چه نوع نگرشی به آینده. آدم باید این خطوط اصلی را در آن شخصی که فکر میکند الگوی او میتواند باشد، جستجو کند و از آنها پیروی نماید.
امکان یافتن الگو در شخصیتهای علمی، ورزشی، ادبی و هنری
… اینها را در جزوههایی به نام «فرمانده من» مینوشتند؛ خاطرات جوانان از فرماندهانشان در جبهه بود. نمیدانم اینها ادامه پیدا کرد یا نه؟ یک داستان کوتاه، یا یک خاطره کوچک را نقل کردهاند، آن خاطره عظمت این شخصیت را به انسان نشان میدهد. اینها میتوانند الگو باشند. البته در شخصیتهای علمی خودمان، در شخصیتهای ورزشی خودمان، در شخصیتهای ادبی خودمان، در شخصیتهای هنری خودمان، میشود الگوهایی پیدا کرد؛ شخصیّتهایی که انصافاً برجستگیهایی دارند.
انتخاب الگو با معیارهای خود انسان
البته انسان هم الگو را با معیارهای خودش انتخاب میکند. من خواهش میکنم هر الگویی که خواستید انتخاب کنید، معیار «تقوا» را که توضیح دادم، حتماً در نظر داشته باشید. تقوا چیزی نیست که بشود از آن گذشت. برای زندگی دنیوی هم تقوا لازم است؛ برای زندگی اُخروی هم تقوا لازم است.