نقد مدعیان شناخت عالم که ورقی نازل از آن را دیدهاند
در حدیث است که إِنَّ اللهَ تَعَالی مَا نَظَرَ إلَی الدُّنْیا- یا إلی الطبیعه- مُنذُ خَلَقَها نَظَرَ رَحمَهٍ؛[1] نه اینکه این جزء رحمت نیست لکن نظر به ماورای این عالم است، به ماورای این طبیعت است. اینهایی که ادعا میکنند که ما عالم را شناختیم و اعیان عالم را شناختیم، اینها یک ورق نازل کوچکی از عالم را دیدند و اقناع شدند به همان. آنهایی که میگویند که ما انسان را شناختیم، اینها یک شبحی از انسان- آن هم نه انسان، شبحی از حیوانیت انسان- را شناختند و گمان کردند که انسان همین هست. آنهایی که ادعا میکنند که ما اسلامشناس هستیم، اینها هم یک چیزی از این مرتبه نازل اسلام را دیدند و به همین …
آغاز و بنای عالم با اسم خدا
… «اسم رب» جدا باشد شیطانی است. دو جنبه است: یک جنبه رحمانی و یک جنبه شیطانی. قرائت به «اسم رب»؛ قرائت که شروع شد، با «اسم رب» شروع شد. علم با اسم رب، قرائت با اسم رب، دیدن با اسم رب، شنیدن با اسم رب، گفتن با اسم رب، درس خواندن با اسم رب، همه چیز به اسم رب. عالَم با اسم رب شروع شده است. خدای تبارک و تعالی عالَم را با اسم خودش شروع کرده است. بنای عالَم با اسم خداست. و انسان که یک عالَمی است، عالَم صغیر و به حسب واقع کبیر، قرائت، اول تعلیمی که به او میشود و اول برنامهای که برای رسول اکرم آمده است این است که اقْرَا بِاسْمِ رَبِّکَ. نه همین طور قرائت کن، نه همین طور درس بخوانید، نه همین طور ترویج بکنید، نه همین طور منبر …
ناچیزی زمین و عالم ماده در برابر عالم ماورای طبیعت و ارادهٔ الهی
… آنچه بشر فهمیده است و کم فهمیده است، آن طور که گفته میشود بعضی ستارهها هست که نور او به ما با شش بیلیون یعنی شش میلیارد سال نور [ی] به ما میرسد، و این آن چیزی است که تا کنون گفته میشود کشف شده است و آن طرف را و ما بعد او را، خدای تبارک و تعالی میداند. این زمین در مقابل یک همچو سطح بزرگ، یک چیز ناچیزی است بلکه خورشید ما و تمام عائله خورشید ما در مقابل عالمْ ذره غیر محسوسی است و تمام عالم در مقابل عالم ما وراء الطبیعه ذره غیر محسوسی است. تمام عالم ماده مثل یک نقطه میماند در مقابل عالم ما ورای طبیعت؛ و تمام عالم ما ورای طبیعت، چه ما قبل الطبیعه و چه ما بعد الطبیعه در مقابل اراده اللَّه قَدْرِ محسوسی ندارد.
پهناوری حیرتآور عالم اجسام با وجود پست بودن آن
… سال نورشان به زمین میرسد. این عدد را تفهّمش نمیتوانیم بکنیم. در بعضی نوشتهها هست که بعضی از ستارهها اگر جوفش را باز کنند پانصد میلیون شمس در آنجا جایش میشود. و بعضی از ستارهها هست که اگر در مرکز شمس بگذارند، تا زمین میآید؛ [این قدر] بزرگیاش هست. این پهناوری که عقول به آن نمیرسد، کسی نمیتواند بر آن اطلاع پیدا کند، اینها همهاش عالم «دنیا» ست؛ عالم پست است. بعضی از اهل معرفت میگفتند اینکه این عالم را «دنیا»[7] گذاشته است اسمش را، برای این که خجالت میکشد واقع این قضیه را- واقع دنیا را بفرماید؛ از این جهت همین با همین اسم به «دنیا» تعبیر کرده است. این عالم با این پهناوری، با این بساط، عالم «دنیا» ست. این آسمانها …