برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعیپدید آمدن جهان و انسان به دست خدا و هدفداری آن در آیات قرآن.
امام خمینی
نقد مدعیان شناخت عالم که ورقی نازل از آن را دیدهاند
در حدیث است که إِنَّ اللهَ تَعَالی مَا نَظَرَ إلَی الدُّنْیا- یا إلی الطبیعه- مُنذُ خَلَقَها نَظَرَ رَحمَهٍ؛[1] نه اینکه این جزء رحمت نیست لکن نظر به ماورای این عالم است، به ماورای این طبیعت است. اینهایی که ادعا میکنند که ما عالم را شناختیم و اعیان عالم را شناختیم، اینها یک ورق نازل کوچکی از عالم را دیدند و اقناع شدند به همان. آنهایی که میگویند که ما انسان را شناختیم، اینها یک شبحی از انسان- آن هم نه انسان، شبحی از حیوانیت انسان- را شناختند و گمان کردند که انسان همین هست. آنهایی که ادعا میکنند که ما اسلامشناس هستیم، اینها هم یک چیزی از این مرتبه نازل اسلام را دیدند و به همین …
آغاز و بنای عالم با اسم خدا
… «اسم رب» جدا باشد شیطانی است. دو جنبه است: یک جنبه رحمانی و یک جنبه شیطانی. قرائت به «اسم رب»؛ قرائت که شروع شد، با «اسم رب» شروع شد. علم با اسم رب، قرائت با اسم رب، دیدن با اسم رب، شنیدن با اسم رب، گفتن با اسم رب، درس خواندن با اسم رب، همه چیز به اسم رب. عالَم با اسم رب شروع شده است. خدای تبارک و تعالی عالَم را با اسم خودش شروع کرده است. بنای عالَم با اسم خداست. و انسان که یک عالَمی است، عالَم صغیر و به حسب واقع کبیر، قرائت، اول تعلیمی که به او میشود و اول برنامهای که برای رسول اکرم آمده است این است که اقْرَا بِاسْمِ رَبِّکَ. نه همین طور قرائت کن، نه همین طور درس بخوانید، نه همین طور ترویج بکنید، نه همین طور منبر …
ناچیزی زمین و عالم ماده در برابر عالم ماورای طبیعت و ارادهٔ الهی
… آنچه بشر فهمیده است و کم فهمیده است، آن طور که گفته میشود بعضی ستارهها هست که نور او به ما با شش بیلیون یعنی شش میلیارد سال نور [ی] به ما میرسد، و این آن چیزی است که تا کنون گفته میشود کشف شده است و آن طرف را و ما بعد او را، خدای تبارک و تعالی میداند. این زمین در مقابل یک همچو سطح بزرگ، یک چیز ناچیزی است بلکه خورشید ما و تمام عائله خورشید ما در مقابل عالمْ ذره غیر محسوسی است و تمام عالم در مقابل عالم ما وراء الطبیعه ذره غیر محسوسی است. تمام عالم ماده مثل یک نقطه میماند در مقابل عالم ما ورای طبیعت؛ و تمام عالم ما ورای طبیعت، چه ما قبل الطبیعه و چه ما بعد الطبیعه در مقابل اراده اللَّه قَدْرِ محسوسی ندارد.
پهناوری حیرتآور عالم اجسام با وجود پست بودن آن
… سال نورشان به زمین میرسد. این عدد را تفهّمش نمیتوانیم بکنیم. در بعضی نوشتهها هست که بعضی از ستارهها اگر جوفش را باز کنند پانصد میلیون شمس در آنجا جایش میشود. و بعضی از ستارهها هست که اگر در مرکز شمس بگذارند، تا زمین میآید؛ [این قدر] بزرگیاش هست. این پهناوری که عقول به آن نمیرسد، کسی نمیتواند بر آن اطلاع پیدا کند، اینها همهاش عالم «دنیا» ست؛ عالم پست است. بعضی از اهل معرفت میگفتند اینکه این عالم را «دنیا»[7] گذاشته است اسمش را، برای این که خجالت میکشد واقع این قضیه را- واقع دنیا را بفرماید؛ از این جهت همین با همین اسم به «دنیا» تعبیر کرده است. این عالم با این پهناوری، با این بساط، عالم «دنیا» ست. این آسمانها …
امام شهید سید علی خامنهای
آفرینش نخستین موضوع توجهدهنده به خدا در آغاز سورهٔ علق
که یکی دیگر از قسمتهای تلاوت امروزمان سورۀ ﴿اِقرَأ﴾ است. ﴿بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيم، اِقرَأ بِاسمِ رَبِّكَ الَّذي خَلَقَ﴾ بخوان به نام پروردگارت، آنکه آفرید. ببینید، یک سلسلۀ منظمی را شروع میکند؛ اولین چیزی که برای یک انسان خداپرست مثل پیغمبر ما، که قبل از بعثت هم خداپرست بوده، مشرک نبوده؛ اولین چیزی که برای یک انسان خداپرست، موجب توجه او به خدا میتواند شد، دل او را به خدا جذب میکند، سادهترین موضوع است، موضوع آفرینش است. بخوان به نام پروردگارت که آفرید. آفرینش برای اوست، تمام این مظاهر عظیم خلقت از آنِ اوست.
نداشتن استقلال جهان و پدیدآمدن آن به دست قدرتی برتر
پس جهان یک حقیقتیست که بهخودیخود استقلال ندارد؛ خودش، خودش را بهوجود نیاورده؛ از داخل و از درون نجوشیده؛ بلکه دست قدرتمندی این پدیدههای گوناگون را ـ که هر روزی که دانش به پیش میرود، این پدیدهها بیشتر خود را نشان میدهند ـ آفریده و بهوجود آورده. دست قدرتمندیست که در دل ذره، آن غوغا را ایجاد کرده و در بالاترینِ جهانهای ناشناخته، کهکشانها و آنسوی کهکشانها که ممکن است میلیاردها برابر آنچه که تا امروز کشف کردیم، چیزهای قابل کشفی باشد؛ اینهمه را بهوجود آورده است. این کارخانه، سازندهای دارد، این …
معنای «احسن تقویم»: اندازهگیریای که رشد انسان را بینهایت میکند
… اما بقیه موجودات این امکان را ندارند. در آیه شریفه «لقد خلقنا الأنسان فی احسن تقویم»[6] ، «احسنتقویم» معنایش این نیست که ما جسم انسان را طوری آفریدهایم که مثلاً سرش با دستش با چشمش با تنش تناسب دارد؛ اینکه مخصوص انسان نیست؛ هر حیوانی نیز همینطور است. در بهترین تقویم، یعنی در بهترین اندازهگیری انسان را آفریدهایم؛ یعنی آن اندازهگیریای است که رشد او دیگر نهایت و اندازهای ندارد؛ تا آنجایی میرود که در عالم وجود، سقفی بالاتر از آن نیست؛ یعنی میتواند از فرشتگان و از موجودات عالی و از همه اینها بالاتر برود. اگر بشر بخواهد این سیر را داشته باشد، جز با استفاده از امکانات عالم ماده ممکن نیست. این هم جزو مسلّمات است؛ لذا میگوید «خلق لکم ما فیالأرض جمیعا».[7] بنابراین سیر تعالی و تکاملی انسان در خلأ نیست؛ با استفاده از استعدادهای ماده است؛ بنابراین با هم سیر میکنند؛ …
آفرینش عالم بر حق، دستگاهی پیوسته و دارای نظام و هدف
… قرآنی عمل کنیم. حق در اصطلاح قرآن - که شاید تعبیر «حق» بیش از دویست مرتبه در قرآن تکرار شده؛ خیلی چیز عجیبی است - یک معنای عمیقِ وسیعی دارد؛ که حالا آنچه به طور خلاصه و مجمل در دو کلمه شاید بشود یک معنای سطحی از آن داد، به معنای دستگاه نظاممند و هدفدار است. خدای متعال در آیات متعددی از قرآن میگوید: همهی عالم وجود بر حق آفریده شده؛ «ما خلقناهما الّا بالحقّ»،[9] «خلق اللّه السّماوات و الأرض بالحقّ»؛[10] یعنی این دستگاه عالم وجود و دستگاه آفرینش - از جمله وجود طبیعی انسان، منهای مسئلهی اختیار و اراده در انسان - یک دستگاهِ ساخته و پرداخته و به هم پیوندزدهی متصل به یکدیگر و دارای نظام و دارای هدف است. بعد عین همین مسئله را دربارهی تشریع بیان میکند. در مورد تکوین، به برخی از آیات اشاره کردم. در مورد تشریع میفرماید: «نزّل الکتاب بالحقّ»،[11] «ارسلناک بالحقّ بشیرا و نذیرا»،[12] «لقد جائت رسل ربّنا بالحقّ».[13] این حق، همان حق است؛ آن در عالم تکوین است، این …
خلقت انسان از خاک با واسطهٔ گیاه
… صنعت - بخصوص درکشورهایی که تازه باصنعت آشنا میشوند - چنین موردتحقیر قرار میگیرد، مایه حقیقی وجود انسان است. یعنی منبع بیپایان مواد حیاتی و غذایی درونِ خاک، تبدیل به گیاه میشود و از گیاه به انسان تبدیل میگردد؛ حال یا به واسطه حیوان، یا بدون واسطه آن. این است که «واللَّهُ خَلَقَکُم مِن تُرابٍ»[1] ؛ من و شما منتسب به نطفهای هستیم که تولید شده از مواد گیاهی و حیوانی است که اینها فرآورده خاکند. پس با یک واسطه یا دو واسطه، همه آحاد بشر و همه آحاد حیوان، متولّد از خاکند؛ «منها خَلَقْناکم»[2] و واسطه هم گیاه است. اگر گیاه نباشد، انسان نیست. اگر گیاه نباشد، حیوان نیست. با توجّه به چرخه پیچیده طبیعت و تأثیر متقابل آب و هوا و خاک و درخت بر روی یکدیگر، اگر گیاه نباشد هوا هم نیست. گیاه یک پایهاساسیِ وجود است؛ ولی متأسفانه ما گیاه و درخت را با این چشم نگاه نمیکنیم. از این …