عفو الهی از مطیعان نظام الهی و عادلانه حتی با وجود خطا
خلاصهی مطلب و جان مطلب این است که اگر چنانچه در یک نظامی، در یک مجموعهای، در یک کشوری، در یک جامعهای، حاکمیت و نظام، نظام الهی است، نظام عادلانه است، آن کسانی که اطاعت از این نظام میکنند، مورد عفو الهی هستند؛ ولو خطاهائی هم داشته باشند. شما میتوانید این را در مقیاس یک کشور، در مقیاس یک امت، در مقیاس یک جامعه محاسبه کنید؛ در مقیاس یک سازمان، مثل سازمان ارتش هم میتوانید این را ملاحظه و محاسبه کنید.
تسلیم محض تشکیلاتی امیرالمؤمنین (ع) در برابر فرمان پیامبر
… موقعیت حساسی در کنار رهبرشان باشند. همه دوست دارند اولین کسانی باشند که با جامعۀ جدید و محیط جدید آشنا میشوند. مردم او را بشناسند و چشم مردم از وجود او پر شود. درست در همین لحظه بود که امیرالمؤمنین این مسئولیت بزرگ را قبول کرد و پا روی خواستۀ خود گذاشت. (65/3/9) این را اگر بخواهید در یک جمله خلاصه بکنید، عبارت است از اطاعت و تسلیم محض تشکیلاتی، درمقابل فرمان رهبرش؛ تسلیم محض. «یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا ادخُلُوا فِی السِّلمِ کآفَّةً»[10] همگی در تسلیم مطلق داخل بشوید و از درِ تسلیم بیایید. اینهم یک چشمۀ دیگر از کارهای امیرالمؤمنین. (53/7/15)
همراهی و اطاعت مردم از اولیالامر در الگوی اسلامی
در این الگو «عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم»[8] هست؛ یعنی حاکم جامعه رنج مردم را با وجود خود، با همهی دل خود درک میکند، احساس میکند. قرآن میگوید «عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم»؛ شما سختی میکشید، پیغمبر رنج میبرد. این از طرف حاکم نسبت به مردم. از طرف مردم هم «اَطیعُوا اللهَ وَ اَطیعُوا الرَّسولَ وَ اُولِی الاَمرِ مِنکُم»؛[9] مردم هم همراهی میکنند، اطاعت میکنند، کمک میکنند، دنبالهروی میکنند. از این قبیل خطوط روشن برای تبیین زیست اسلامی هزار مورد یا شاید هزاران مورد در قرآن و در نهجالبلاغه و در صحیفهی سجّادیّه و در روایات فراوان وجود دارد و میشود پیدا کرد. این معنای غدیر. غدیر در واقع برای ادامهی تاریخ اسلام سوغاتِ زیست اسلامی را ارائه میدهد؛ …
عفو الهی از رعیت مطیع امام هدایتگر و نیاز حدیث به شرح
… مضمون حدیث این است: اگر سررشتهی نظام یک جامعه به دست انسانهای فاسد و ناباب و ستمگر و منحرف باشد، حرکات مؤمنانهی افرادی که در این جامعه هستند، به جائی نمیرسد؛ و اگر در آنچنان جامعهای کسانی تسلیم باشند و از آن ستمگران اطاعت کنند، خدا آنها را هم عذاب میکند. البته در همین حدیث، عکسش هم هست: «و لأعفونّ عن کلّ رعیّة فی الاسلام اطاعت اماما هادیا من اللّه عزّ و جلّ و ان کانت الرّعیّة فی اعمالها ظالمة مسیئة»؛ که حالا اینها شرح دارد، نمیشود با همین ظاهر اکتفاء کرد.
اطاعت از رسول و اولیالامر در میدان عمل
یک بحث، بحث اطاعت است؛ «اطیعوا اللَّه و اطیعوا الرّسول و اولی الامر منکم»؛[9] اطاعت رسول و اطاعت اولیالامر. این، در عمل است. در میدان عمل باید اطاعت کرد، پیروی کرد.
سرپیچی از فرمان پیامبر و مسئولان امور، از علل شکست احد
… در شما پدید آمد، ضربۀ آن را خوردید. این سه خصلت عبارتند [از] اولاً «تَنازَعتُم فِی الاَمرِ»[34] با همدیگر اختلاف کردید، وحدت کلمه و وحدت صفوف را بههم زدید؛ ثانیاً «فَشِلتُم» سست شُدید، آن شور و حماسه و آمادگی و کمربستگی و پادررکابی اولِ کار را از دست دادید؛ ثالثاً «عَصَیتُم» از فرمان پیغمبر و رهبر و آنکسانیکه مسئول ادارۀ امور شما بودند اجتناب ورزیدید و سر باز زدید، این سه صفت که در شما پیدا شد، دشمن این مجال را پیدا کرد که از پشت بر شما ضربه وارد کند. (1359/2/19)
عمل به هرآنچه امام میگوید، هرچند دشوار
… این وضعم، با این قیافهام، با این ریش سفیدم، با این احترامی که دارم، بروم با بچهها بازی کنم! چه میشود! ـ حالا تصورش را بکنید یک آیتاللهی مثلاً، یک شخص محترمی، به او بگویند که آقا! باید دیوانهبازی دربیاوری! خیلی کار سختی است ـ و ازاینجهت من اندوهگین شدم؛ اما خب امر امام است، واجب است، باید اطاعت کنم ـ ضمناً ببینید، اطاعت از امام هم این است! هرچه امام میگوید، همانطور باید انسان عمل کند ـ و بعد معلوم شد که امام برای حفظ جان او این کار را کردند. خب این از کجاست؟ البته در الهامات غیبی امام جای هیچ شک و شبههای نیست، اما میتوان هم تصور کرد و فرض کرد که امام از طُرق عادی و معمولی، از طریق تشکیلات شیعی، از طریق کسانی که در آن دستگاهها دارد که برایش خبر میآورند، مطلب را مطّلع شده و فوراً به جابر خبر …
اطاعت فوری جوانمردان کوفه از درخواست مالی امام صادق (ع) بهخلاف درنگ بزرگان
… گفت نه! کار عجلهای است، فوتی است، فوراً فراهم کنید. گفتند فوراً! به این فوریت که نمیشود! گفت خیلی خب. کسی بلند نشود، از خانه بیرون نرود. همه همینجا باشید. خب، وکیل امام بود دیگر؛ همه نشستند. بعد یک نفر را فرستاد که بگو داشها بیایند! فرستاد پِی داشها. سلام، سلام، سلام، آمدند. [به آنها] گفت که بله، آقا این مقدار پول خواستند. گفتند بهچَشم. بلند شدند رفتند بیرون، بلافاصله پولها را آوردند دادند. (52/12/4)