رفتن به محتوای اصلی

اروپای شرقیمکان

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کشورهای بلوک شرق پیشین و تحولات آن‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار مسئولان و کارگزاران نظام جمهورى اسلامى ایران— ۱۳۶۸/۱۱/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۰
۱۳۶۸۱۳۹۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

هدایت گام‌به‌گام مردم رومانی و لهستان با تبلیغات آمریکایی و غربی

فرض کنید در رومانی، تبلیغات امریکایی و غربی، قدم به قدم آن مردم را راهنمایی میکرد؛ یا قبل از آن در تبلیغات لهستان، در آن نهضت همبستگی که زمان حکومت مارکسیستی داشتند، تبلیغات رادیو امریکا و تبلیغات جهانی، مردم را تقریباً قدم به قدم هدایت میکرد که چه کار بکنید، به کدام سمت حرکت کنید، چه کسی را بلند کنید و چه کسی را به زمین بزنید! اینها را دیده‌اند؛ حتی در شوروی سابق و در جاهای دیگر نیز همین طور.

تأثیرپذیری تحولات اروپای شرقی از انقلاب اسلامی

اینکه بنده گاهى در بعضى از صحبتها[8] گفتم که آنچه در اروپاى شرقى[9] و در بعضى جاهاى دنیا پیش آمد، متأثّر از انقلاب ما است، این یک حرف خطابى نبوده؛ این واقعیّت است. آنچه مثلاً در کشور رومانى یا بعضى از کشورهاى دیگر اروپاى شرقى پیش آمد، عبارت بود از حضور مردم در خیابانها با جسم و جان خودشان و مقابل با سلاح گرم؛ و [استفاده‌ى] سلاح گرم از طرف گروه حاکم این خاصیّت را دارد که اگر با جسم انسانها مواجه شد، جسم انسانها در صورت مقاومت، بر آن فائق خواهد آمد و پیروز خواهد شد؛ هیچ‌ جاى دنیا هم عکس این امکان ندارد. در خفقان‌آمیزترین کشورها هم مردم فقط لازم است بهرى[10] چند، …

به دست آمریکا و غرب بودن رشتهٔ اصلی فروپاشی نظام‌های اروپای شرقی

یا اگر بخواهیم شبیه دیگری برای این انقلابها فکر کنیم، میتوانیم به حوادث دهه‌ی ۹۰ اروپای شرقی اشاره کنیم، که نظام این کشورها یکی پس از دیگری فرو میریخت. البته تفاوت اساسیاش این است که در آن حوادث، رشته‌ی اصلی به دست آمریکا و غرب بود. مثلاً وقتی این حوادث در لهستان شروع شد، از یک عنصر دست‌پرورده‌ی غربی - ولو حالا از طبقه‌ی کارگر - استفاده کردند؛ که این بعدها روشن شد. اوائلی که حوادث اتفاق میافتاد، ماها نمیفهمیدیم چه دارد اتفاق میافتد؛ لیکن بعد معلوم شد که این، ساخته و پرداخته‌ی غرب بوده؛ …

استقرار پایگاه‌های نظامی و موشکی آمریکا در کشورهای چپ سابق

ما دیدیم که چطور انقلابهائی که سر کار آمدند، چند سالی هم بودند؛ چه از نوع چپ، چه از نوع میانه، اما نفوذ و دخالت آمریکا - دخالت سیاسیاش، دخالت نظامیاش، محاصره‌ی اقتصادیاش - اینها را نابود کرد؛ از بین برد. شما امروز نگاه کنید به اروپای شرقی - که یک مرکز عمده‌ی حکومتهای سوسیالیستی و چپ بود - و ببینید که کارشان به آنجا رسیده که پایگاه‌های نظامی و موشکی آمریکا در همان کشورهای چپِ سابقِ اروپای شرقی گذاشته میشود و آمریکائیها آنجا حضور پیدا میکنند! بنابراین، هیچ نظامی جز جمهوری اسلامی نمیتوانست در مقابل نفوذ و فشار آمریکا مقاومت کند.

نقش تبلیغات در فروپاشی نظام‌های مارکسیستی اروپای شرقی

… تبلیغات را میداندار مبارزه علیه خط و ربط و جهتگیری ملت مسلمان کرده است. نه این که بخواهیم بگوییم از حالا، بلکه از همان ماههای اوّل پیروزی انقلاب، این کار شد. منتها در واقع، اقبال با استکبار نبود؛ کما این که امروز هم در این جهت، اقبال با استکبار نیست! آنها که روی تبلیغات حساب میکنند، از این باب است که اثر تبلیغات را در دنیا دیده‌اند. فرض بفرمایید که تبلیغات در این قضایای تبدیل و امحای نظامهای مارکسیستی در اروپای شرقی، نقش خیلی عجیبی داشت. ما بخصوص بعضی از این قضایا را با دقّت دنبال میکردیم و اثر تبلیغات را لحظه به لحظه میدیدیم.

آغاز تحولات از خاستگاه مذهبی و جنبش همبستگی لهستان

… میشود در جاى دیگرى غیر از خود شوروى جستجو کرد. مطرح شدن حضور مردمى و قوّت اراده‌ى ملّتها به حدّ ایجاد یک قطب جدید در معادلات جهانى ــ این کارى که ایران اسلامى کرد ــ از کجا [معلوم که] در این تصمیم‌گیرى‌ها مؤثّر نبوده؟ چه کسى میتواند این را به‌آسانى نفى کند؟ در اروپاى شرقى حوادث از یک خاستگاه مذهبى آغاز شد؛ میدانید، اصلاً جنبش همبستگى در لهستان[6] که مادر همه‌ى این قضایاى اروپاى شرقى[7] است، شعارشان عبارت بود از درخواست انجام عملیّات دینى؛ یعنى تشریفات مذهبى در کلیسا؛ در سال دوّم انقلاب ما، یعنى همان سال ۵۸ خبرهاى آن براى ما مى‌آمد که براى ما خیلى جالب بود. آن روز ما در شوراى انقلاب بودیم؛ تحلیل ما آن روز این بود که گرایش به مذهب در این نقطه‌ى از دنیا بى‌ارتباط نیست با روى کار آمدن یک حکومت مذهبى بر اساس یک انقلاب مذهبى که …

حرکت توده‌های میلیونی به همان سبک انقلاب مردم ایران

… ما آغاز شده است و دایره‌ى آن محدود به ایران هم نیست، توده‌هاى مردم اصلند و تعیین‌کننده‌اند و تصمیم‌گیرنده‌اند و آنها هستند که جریانها را هدایت میکنند. انقلابهاى زیادى در گذشته را ما سراغ داریم که با احساسات مردم به پیش رفته است؛ امّا امروز وضع فرق میکند. امروز در دنیایى که ده‌ها سال بعد از جنگ دوّم بین‌المللى قدرتهاى مسلّط بر عالم عادت داده بودند همه‌ى مردم دنیا را که تسلیم خواسته‌هاى آنها باشند و در مقابل اراده‌ى قدرتهاى جهانى حرفى نزنند و اراده‌اى از خودشان بُروز ندهند، ناگهان شما مى‌بینید در کشورهاى اروپاى شرقى، توده‌هاى میلیونى مردم با همان سبْکى حرکت میکنند و به میدان مى‌آیند که ملّت مسلمان ما در مقابله و معارضه‌ى با رژیم ستم‌شاهى وارد میدان شدند. به تعبیر دیگر، مشخّصه‌ى انسانىِ این دوران جدید و عصر جدید عبارت است از «پیروزى خون بر شمشیر»؛ یعنى در این دوران جدید همچنان ‌که در ایران اتّفاق افتاد، آحاد مردم بدون تجهیزات و بدون سلاح، فقط با جسم و جان خودشان به میدان آمدند و فضا را بر حکومت غاصب و ظالم تنگ …

نمونهٔ ناکامی سوسیالیسم در کشورهای اروپای شرقی

… میکردند یک کارى و یک راهى است. گفتند بیاییم همه‌ی سرمایه‌ها را از مردم بگیریم و بدهیم دست دولت تا این سرمایه‌دارى وربیفتد؛ دولت هم عادلانه تقسیم میکند. غافل بودند که دولت هم متشکّل است از یک عدّه انسان که آنها هم مثل همان سرمایه‌دارها، همان احساسات را دارند؛ بعد از یک مدّتى به یک چیزى حتّى پُرضررتر و بیکاره‌تر از آن سرمایه‌دارها تبدیل شدند؛ ملاحظه کردید؛ که [نمونه‌ی آن] این کشورهاى اروپاى شرقى است. آن آقا که یک رهبر سوسیالیست بود و تا همین دم آخر شعار سوسیالیسم میداد، شنیده شد ‌-چقدر راست است، چقدر دروغ است [نمیدانم]؛ امّا به‌هرحال این حرفها و اظهارات، یک پَرهیبى[20] از واقعیّت را نشان میدهد- دخترخانم ایشان براى وزن کردن غذاى سگش از ترازوى طلائى استفاده …