رفتن به محتوای اصلی

اخوت اسلامی

نام‌های دیگر: اخوت، اخوت ایمانی، برادری اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیوند برادری میان مؤمنان و مسلمانان و تکلیف‌های برآمده از آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در کنگره بزرگداشت اقبال لاهوری— ۱۳۶۴/۱۲/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۴۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

شاید در همان سالِ اوّل، ماه‌های اوّلِ ورود پیغمبر به مدینه یکی از اوّلین کارهایی که پیغمبر انجام دادند، ایجاد عقد اخوّت بین مسلمانها بود؛ یعنی مسلمانها را با هم برادر کردند. اینکه میگوییم با هم برادر هستیم، در اسلام یک تعارف نیست؛ یعنی حقیقتاً مسلمین نسبت به یکدیگر دارای حقّ برادری هستند؛ نسبت به هم طلبکارند، همچنان که برادران نسبت به هم؛ مدیون یکدیگر هستند و باید حقوق متقابلی را نسبت به هم عمل کنند. پیغمبر این را عملی کرد: دو به دو مسلمانها را با هم برادر کرد، و طبقات اینها و خانواده‌های اینها و اشرافیگریِ اشراف مدینه و قریش را رعایت نکرد، غلام سیاهی را با یک شخص بزرگی و یک آزادشده‌ای را با یک آقازاده‌ی معروف بنی‌هاشم یا قریش برادر کرد. علی‌ای‌حال، این برادری ابعاد مختلفی داشت که یکی از مهم‌ترین این ابعاد، همین بود که مسلمانها نسبت به هم احساس برادری بکنند. این هم یکی از آن موارد بود.

شاهدها (۳۹ پاراگراف)

تقدم برادری ایمانی و انقلابی بر همهٔ انگیزه‌های دیگر

… کردند و براى انقلاب و براى دولت جمهورى اسلامى و براى امام و براى مسئولین ابراز احساسات کردند؛ آنجا من گفتم آن کسانى که به ‌نام کُردها در دنیا حرف میزنند، اگر میخواهند بدانند قوم کُرد کجا است، بیایند اینجا را نگاه کنند؛ این، قوم کُرد؛ اشاره کردم به آن مردم. همه‌‌جاى کشور این درس بزرگ را از اسلام گرفته‌اند که برادرىِ ایمانى و انقلابى بر همه‌ى عوامل و انگیزه‌هاى دیگر ترجیح دارد و بر همه‌ى آنها مقدّم است؛ این نقطه‌ى اوّل. این را آذربایجان در قضایاى فتنه‌ى «خلق مسلمان» و در قضایاى گوناگون دیگر به دنیا اثبات کرد؛ این صحنه‌ى آزمایش انقلاب است.

نفی تندخویی و تحقیر زیردست به بهانهٔ درجه

… چارچوب ضابطه‌ها و مقررات انضباطی، بایستی از مافوق خود اطاعت کند؛ اما هر دو با هم برادرند؛ مثل آنچه که در مجموعه‌های دینی و در حوزه‌های علمیه هست. این استاد است، آن هم شاگرد، اما حدود هم مشخص است؛ با هم برادرانه حرف میزنند، یا بحث میکنند، یا تحقیق میکنند. درجه به معنای این نیست که تندخویی و ستیزه‌گری و تحقیر و بیاعتنایی از ما فوق به زیردست انجام بگیرد؛ آن مقوله‌ی دیگری است. آن برادرىِ اسلامی باید به جای خود محفوظ باشد.

مرزها برادران مسلمان را از یکدیگر جدا نمی‌کند

من به‌مناسبت اینکه، هم جمعى از برادران ایرانى اهل سنّت، هم بعضى از برادرانى که از خارج کشور آمده‌اند، در جلسه حضور دارند، یک [مطلبى را] اشاره بکنم. البتّه همه برادرند، از دید اسلام مرزها برادران را از یکدیگر جدا نمیکند. برادرانى هم که از خارج آمده‌اند، برادران ما هستند؛ اسلام در سطح جهان ایجاد برادرى میکند و مؤمن، برادرِ پدر و مادرىِ مؤمن است؛ آن‌چنان که در روایت است: اَلمُؤمِنُ اَخُو المُؤمِنِ لِاَبیهِ وَ اُمِّه.[4] من عرض میکنم که امروز بیشتر از همیشه باید به وحدت کلمه‌ی مسلمین اهمّیّت داد؛ چرا؟ چون یکى از راه‌هایى که دشمنان براى نفوذ در جوامع اسلامى پیدا کرده‌اند، ایجاد شکاف و اختلاف است. ده‌ها …

احساس برادری یکسان با مسلمانان پاکستان و مردم ایران

از اظهارات شما خیلى متشکّریم. شما برادران صمیمى و خالص ما هستید. ما نسبت به شما برادران در پاکستان، همان احساساتى را داریم که نسبت به مردم ایران [داریم]. احساس میکنیم که صفا و صمیمیّت شما مثل همین صفا و صمیمیّت مردم خود ما است؛ نسبت به امام، نسبت به انقلاب، و نسبت به همه‌ی کارها و حرکات ما. مردم پاکستان در قضیّه‌ی رحلت حضرت امام، اخلاص بزرگى نشان دادند؛ آن‌جور که خبرهایش به ما رسید، عزادارى خوبى کردند. شما ‌ان‌شاءالله‌ [وقتى] برگشتید، از قول ما از مردم پاکستان تشکّر کنید؛ به‌خاطر …

پیوند برادری مؤمنان در جامعه و در امت اسلامی

… از قشرهاى جامعه، اسلام به‌طور خاص تکیه کرده و برایشان ارزشى قائل شده- امّا درعین‌حال اسلام با قشرگرایى مخالف است. اینکه ما بگوییم ما طرف‌دار قشر خودمان ‌-یا به قول دیگران طبقه‌ی خودمان- هستیم؛ نخیر، اسلام با این طبقه‌گرایى و طبقه‌بازى و قشربازى مخالف است. مؤمنین در تمام خانواده‌ی بزرگ اسلامى با هم برادرند و پیوند آنها پیوند برادرى است. بایستى همه‌ی آحاد، این پیوند را در سطح بزرگ جامعه‌ی خودمان و پس از آن در سطح وسیع امّت اسلامى حفظ کنند.من ‌-همان‌طور که عرض کردم- آینده را بحمدا‌لله‌ آینده‌ی روشنى میبینم؛ امیدهاى زیادى را مشاهده میکنم؛ دشمن را نسبت به آینده‌ی خودمان نگران و حتّى مأیوس احساس میکنم؛ دوستان آگاه ما را ‌-آنهایى که در سطح جهان مسائل را خوب درک میکنند، همچنین افراد مطّلع و آگاه در داخل جامعه‌ی خودمان- بحمدا‌لله‌ نسبت به آینده‌ی نظام جمهورى اسلامى …

تشییع جنازه و دیدار در خانه‌ها به‌عنوان تکریم و ادامهٔ برادری

… این است که تقوای خدا را پیشه کنند، و ثروتمندانِ از شیعیان به فقرای آنها توجه و عطف محبت کنند، اقویا بر ضعفا متوجه باشند. بعضی از شیعیان هستند که توانایی‌های اجتماعی و سیاسی دارند، آبرو دارند، این افراد به کسانی که برخوردار از این امکانات نیستند، توجه کنند. ازجمله موارد تکریم مؤمن، تشییعِ جنازۀ اوست که با مردن، ارتباط آنها قطع نمی‌شود، بنابراین برادری را بعد از مرگ هم ادامه بدهند و با حضور در تشییع جنازه‌اش از او تجلیل و تکریم کنند؛ این، غیر از طلب مغفرت است. همچنین با همدیگر در خانه‌هایشان ملاقات کنند و رفت‌وآمد داشته باشند.

پیوند برادری تنی میان مؤمنان در روایت نقل‌شده در نامهٔ امام عسکری (ع)

… هدفی خیلی مستحکمی است، این است که می‌فرماید: «لِما جَمَعَنا اللهُ عَلَیهِ مِنَ الحالِ القَریبَةِ وَ الرَّحِمِ الماسَّةِ یَقولُ العالِمُ سَلامُ‌اللهِ‌عَلَیهِ اِذ یَقولُ المُؤمِنُ اَخو المُؤمِنِ لِاُمِّهِ وَ اَبیهِ» تعبیر مؤمن را نگاه کنید که در اینجا یعنی چه! می‌فرماید میان ما و شما خویشاوندیِ نزدیک است، «اَلرَّحِمِ الماسَّةِ» یعنی قوم‌وخویش درجه‌یک هستیم، مثل پدر و فرزند، مثل مادر و فرزند، مثل برادر و برادر، این‌طوری هستیم. و «عالِمٌ»، که گویا مراد از آن موسی‌بن‌جعفر صلوات‌الله‌علیه یا امام صادق صلوات‌الله‌علیه باشد، امام عسکری علیه‌السلام از قول جَدش نقل می‌کند که جَد بزرگوار ما فرموده است: مؤمن، برادر پدر و مادریِ مؤمن است، «اَلمُؤمِنُ اَخُو المُؤمِنِ لِاُمِّهِ وَ اَبیهِ»، یعنی ارتباط اینها و وثیقۀ میان اینها و پیوندی که میان دو مؤمن هست، پیوند برادریِ پدر و مادری است، نه برادریِ ناتنی حتی! این‌قدر اینها به هم نزدیکند. مراد از مؤمن کیست؟ کسی که بگوید: «لا اِلهَ اِلَّا اللهُ، مُحَمَّداً‌رَسولُ‌اللهِ»؟ آنها که خیلی بودند، خود متوکل هم می‌گفت، خود معتزّ هم می‌گفت، همان قدرت‌هایی که در زمان امام هادی علیه‌السلام و امام عسکری علیه‌السلام هر دو روز یکی‌شان می‌آمدند بالای منبر …

برادری همه با هر سلیقه و گروه در نماز جماعت و مراسم دعا

… نیست، فقط به خاطر یک توصیه و یک دستور و فرمان نیست؛ عقبه‌ی این اتحاد همین ایمان دینی است. دین است، اعتقاد است که همه‌ی ما را به سمت یک مرکز میکشاند؛ آن مرکز توجه به ذات اقدس باری‌تعالی‌ است. این مایه‌ی اتحادملی ماست؛ دلها را به هم نزدیک میکند، نرم میکند. در نماز جماعت، در نماز جمعه، در مراسم احیاء و قرآن سر گرفتن و دعا و تضرع، بغل‌دستىِ شما هر که میخواهد باشد؛ از هر سلیقه‌ای، از هر گروه اجتماعیای، با هر ریخت و قیافه‌ای، برادر شماست؛ همراه شماست؛ همراز شماست در پیشگاه ذات مقدس پروردگار. این ارتباط قلبی را حفظ کنید؛ این هم درس دیگر است.

رسالت پیامبر و مساوات انسان‌ها و اخوت اسلامی از عناوین رموز بی‌خودی

تشکیل رسالت رسول اکرم و مساوات بین انسانها و اینکه «اِنَّ اَکـرَمَکُم عِن‌ـدَ اللهِ اَتقىّْکُـم»[28] و اخوّت اسلامى، تیترها و عنوانهایى است که خود ایشان ذکر کردند.