لکن آن نکتهاى که بنده امروز بر روى آن قدرى میخواهم تکیه بکنم، اخلاص امیرالمؤمنین است. این را ما باید جوهر و روح کارهاى خودمان قرار بدهیم؛ کمااینکه شاید در زندگى علىّبنابىطالب هم اخلاص، جوهر و روح کار امیرالمؤمنین بود؛ یعنى کار را فقط براى رضاى خدا و برطبق تکلیف الهى و اسلامى و بدون هیچ انگیزهى شخصى و نفسانى و امثال اینها انجام دادن. این اصل قضیّه است در باب شخصیّت امیرالمؤمنین به گمان اینجانب. این اخلاص را امیرالمؤمنین از دوران کودکى و نوجوانى که اسلام را پذیرفت، نشان داد. [از وقتى] که اسلام را از پیغمبر قبول کرد، سختىهاى آن را به جان خرید، از آسایش محترمانهى یک آقازادهى قریشى صرفنظر کرد براى خدا، تا مبارزات آن بزرگوار در کنار پیغمبر در طول سیزده سال، و بعد [هم] خوابیدن آن بزرگوار در جاى پیغمبر در شبى که رسول اکرم از مکّه به طرف مدینه هجرت کردند؛ که این خوابیدن امیرالمؤمنین در جاى پیغمبر از جملهى کارهایى است که اگر کسى تدبّر بکند، بزرگترین فداکارىای است که یک انسان میتواند از خود نشان بدهد در مقام گذشتن از جان خود؛ یعنى به طور قاطع تسلیم مرگ شدن. امیرالمؤمنین آن شب به پیغمبر عرض کرد که اگر من در جاى تو بخوابم، تو به سلامت خواهى جَست؟ فرمود: بله. عرض کرد: پس میخوابم. شبِ تاریک، دشمنِ مسلّح و خشمگین و عازم بر قتل پیغمبر ــ که در این بستر باید خوابیده باشد ــ و آماده پشت دیوارها؛ بدون کمترین تأمّل و تردیدى آن بزرگوار باید به قتل میرسید. لذاست که آن کسى که از دین ما خارج است و با رؤیت اسلامى و شیعى به امیرالمؤمنین نگاه نمیکند ــ آن نویسندهى مسیحى ــ(۸) میگوید این کار امیرالمؤمنین فقط قابل مقایسهى با کار سقراط است که به دست خود جام زهر را نوشید براى مصلحت جامعه؛ یعنى یک فداکارى قطعى. اخلاص، تنها چیزى بود که در اینجا حاکم بود. کسانى که در یک چنین مواردى به فکر خودشان باشند، در فکر این هستند که از موقعیّت استفاده کنند؛ او در همین لحظه در فکر نجات جان پیغمبر است.اخلاص
نامهای دیگر: اخلاص مردم
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
انجام کار فقط برای خدا و پیراستن نیت از انگیزههای دیگر.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴۱۳۵۹۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
یکی از ویژگیها که بسیار مهم است تا برای خود سازی به آن توجه کنیم و شاید جنبهی تقدمی هم داشته باشد، «اخلاص» است. اخلاص عبارت است از کار را خالص انجام دادن و اینکه کاری را مغشوش انجام ندهیم. گاهی هست که کسی عبادت نمیکند و گاهی عبادتکند؛ اما مغشوش و ناخالص. این هم مثل آن است .خالص بودن عبادت و خالص بودن عمل، این است که برای خدا باشد. در بین مردم، متأسفانه خیلی رایج است که کارهای خوب خودشان را بر زبان بیاورند و بگویند. کانه توجه ندارند که نباید کار نیک را به زبان آورد و گفت که ما میخواهیم این کار را بکنیم یا ما این کارها را میکنیم. البته برخی جاها استثناست. در جاهایی، بعضی از کارها باید در علن انجام گیرد. در روایات در باب صدقه، آمده است که «صدقهی سر» این ثواب را دارد و «صدقهی علانیه» این ثواب را. یا مثلاً عبادات گروهی، جلوی چشم مردم انجام میگیرد و باید انجام گیرد؛ و این از شعائر الهی است. اما بسیاری از عبادات یا اغلب عبادات، آن روابطی که بین خود انسان و خداست - ذکر، توجه، دعا، نافله، شب زندهداری، سحرخیزی، احسان و کارهای نیک - باید بین خود انسان و خدا بماند. مبادا انسان بهخاطر اینکه دیگران ببینند، کاری را انجام دهد! کاری که انسان بهخاطر توجه دیگران به خودش انجام دهد، از نکردن آن کار بدتر است؛ زیرا نکردن کار، یعنی انسان کاری را انجام نمیدهد. کاری که انسان برای جلب توجه دیگران نسبت به خودش انجام داده، کانه انجام نداده است. البته بدتر بودنش هم از این جهت است که عمل شرکآلودی انجام داده واین عمل شرکآلود، فعل حرام است و دور کننده است. بنابراین همهمان در هرجا و در هر موقعیتی که هستیم، باید خیلی تلاش کنیم که کار را خالص انجام دهیم. اگر کار برای خدا انجام گیرد و نیت برای خدا خالص باشد، اشکالاتی که معمولاً در کارها مشاهده میشود، پیش نخواهد آمد.ما وقتی مصالح واقعی را فدای حرف این و آن میکنیم که بخواهیم کار را برای این و آن انجام دهیم. انسان وقتی کار را برای خدا میخواهد انجام دهد، فقط نگاه میکند ببیند تکلیفش چیست؟ نگاه نمیکند که یکی خوشش میآید، یکی بدش میآید؛ پیش چه کسی آبرو پیدا میکند و پیش دیگری از آبرو میافتد. امروز در جمهوری اسلامی، در همهی شؤون، کار برای خدا ساری و جاری است. هرکس در این کشور و این نظام، هر کاری که انجام میدهد، میتواند آن را برای خدا انجام دهد و از آن اجر و ثواب و بهرهی معنوی را ببرد و پیش خدا خودش را روسفید کند.من روایتی را در باب اخلاص یادداشت کردهام که برایتان میخوانم. از پیغمبر اکرم صلواتاللَّهوسلامهعلیه نقل شده است که فرمود: «ان لکل حق حقیقتاً.» هر چیزی دارای حقیقتی است و یک روح و یک معنا و یک حقیقت دارد. «و ما بلغ عبد حقیقة الاخلاص.» بنده به حقیقت اخلاص و به آن معنای حقیقی اخلاص نمیرسد «حتی لایحب ان یحمد علی شیء من عمل للَّه.» (این خیلی سخت است؛ این، مرتبهاش از آن مراتب بسیار بالاست) مگر اینکه دوست نداشته باشد که مردم او را برای هیچ یک از کارهایی که برای خدا انجام میدهد، ستایش کنند. مثلاً فردی است که کار را برای دیگران انجام نمیدهد: برای خاطر خدا نماز میخواند، ختم قرآن میگیرد، کار خیری انجام میدهد، احسان و کمک و صدقهای میدهد و مجاهدتی برای خدا میکند. اما دوست میدارد که مردم بگویند: «ایشان چقدر آدم خوبی است.» کارش رابرای مردم نکرده است. کار را برای خدا انجام داده و تمام شده؛ اما از مدح مردم و از اینکه مردم از او تعریف کنند، خوشش میآید. میفرماید این، آن مرتبهی عالی اخلاص نیست. مرتبهی عالی اخلاص این است که این را هم دوست نداشته باشد. اصلاً کاری به کار مردم نداشته باشد! میخواهند بدانند، میخواهد ندانند. میخواهد خوششان بیاید، میخواهد خوششان نیاید. نگاه کند ببیند خدا از او چه خواسته است و دقیقاً آن را انجام دهد.شاهدها (۱۳ پاراگراف)
اخلاص، گذشت و وحدت راه برداشتن قدم آخر پیروزی افغانستان
… اگر در این یک قدم سیاست آمد ــ منظورم از سیاست یعنى سیاسىکارى ــ دخالتهاى گوناگون آمد، نمیشود؛ همین یک قدم برداشته نمیشود. خدایى که صدها قدم دشوار را با یک طرفةالعینى توانست طى کند، همین یک قدم را میتواند ده سال نگه دارد! خدا است دیگر، قدرت الهى است. راه این هم اخلاص است؛ این یک قدم را هم باید با اخلاص، با گذشت، با وحدت، با برادرى [برداشت]؛ هیچ کس به قصد قدرت حرکت نکند. [اگر] همه براى خدا حرکت کنند، هر کارى میخواهند بکنند نیّت الهى بکنند، همین یک قدم را خداى متعال با بهترین وجهى طى خواهد کرد. به نظر ما راهش این است. امیدواریم که خداوند توفیق بدهدنقش نیت خالص امام و امت در پیشرفت انقلاب
ما باید در تمام حرکات و اعمالمان این حقیقت در یادمان باشد. و این درس بزرگ اسلام و درس بزرگ معلّم بزرگ ما در این دوران ــ یعنى امام بزرگوار ما که خود عامل به اسلام بود و اسلام فقط در زبان و حنجرهى او نبود بلکه از اعماق وجود او اسلام میتراوید ــ بود که ما در کارهایمان، نیّت خیر، نیّت الهى، قصد خالص داشته باشیم. اگر خود او این نیّت خالص را نمیداشت، انقلاب به اینجا نمیرسید و اگر این امّت مسلمان و مؤمن و خداجوى و امامدوست و مرید آن رهبر عظیمالشّأن و عالىمقام و شایسته، قصد خدا در کارهایشان نمیداشتند و نیّتهاى دنیاطلبانه و هواهاى نفسانى و اغراض فردى و گروهى و غیره بر اعمال و رفتارشان حاکم میبود، این انقلاب به اینجا نمیرسید. آنچه انقلاب را به اینجا رساند، همان ایمانهاى خالص و نیّتهاى صادق و ایمانهاى پاک و روحهاى سرشار از اخلاص و صفا بود؛ از حالا به بعد هم همینجور است.اخلاص و کار برای خدا، رمز پیروزی انقلاب و مقاومت در جنگ
انقلاب ما که پیروز شد، به برکت صفا و خلوص و اخلاص و کار برای خدا و بلند شدن از سر منافع مادّی و شخصی بود. مقاومت در جنگ تحمیلی هم همینطور بود. این شهدای عزیز ما، یا این جانبازان، در اوج صفا و اخلاص، به استقبال شهادت رفتند و شهید شدند و همین شهادتها و مقاومتها و به استقبال خطر رفتنها بود که انقلاب را حفظ کرد، اسلام را عزیز کرد، مسلمین را قوی کرد و دشمنان اسلام و امریکا را خوار نمود.لزوم اخلاص و قصد قربت در پذیرش مسئولیت در نظام اسلامی
… بودن و آثار ماندگارى را باقى گذاشتن، به اهمّیّت این اجتماع نیست؛ این معنا موجب میشود که مسئولیّت این جمع و آحاد تشکیلدهندهى این جمع، عظمت پیدا کند. در نظام جمهورى اسلامى همه مسئولند، امّا میان سطح مسئولیّتها تفاوت هست و این مسئولیّت، بالاترین است. و قاعدتاً در نظام جمهورى اسلامى، اگر کسى که مسئولیّتى بر دوش گرفته، اخلاص و قصد قربت و نیّت براى خدا نداشته باشد، تحقیقاً مغبون شده؛ اگر اخلاص و عمل لِلّه و تلاش منهاى انگیزههاى غیر الهى بود، هر مسئولیّتى گوارا است، هر کار سنگینى تحمّل کردنى است، هر بارى برداشتنى است و بالاخره این کار یا به نتایج مطلوب خواهد رسید یا نه؛ علىاىّحال وقتى که با نیّت صحیح همراه بود، انسان مأجور است و هر چه بار سنگینتر، اجر هم بیشتر؛ امّا اگر در تحمّل مسئولیّتها اغراض دیگر و دواعى[3] و انگیزههاى دیگر دخالت بکند، کار بسیار مشکل خواهد شد؛ چون در نظام اسلامى که بحمدالله ما از آن برخوردار هستیم، مابِازاء دنیوى ــ طبقِ معمولِ همه جاى عالم ــ در مقابل مسئولیّتها نیست. همانطور که امام راحل (رضوان الله تعالى علیه) در یکى از پیامهایشان ــ شاید به همین مجلس یا مجلس شوراى اسلامى ــ فرموده بودند، …اخلاص، علاج همهٔ دردها و موجب تحکیم یکپارچگی
… حساب بیاید، قوانین، متّخذ از اسلام و قرآن باشد. ما چه میخواهیم؟ ما بیش از این، بزرگتر از این نعمت چه میخواهیم از خدا؟ تمام تلاشمان را بایستى مبذول کنیم که این نعمت ارزشمند را و بىنظیر را و بىسابقه را براى این ملّت حفظ کنیم. این با تلاش مخلصانه ممکن است؛ باید انگیزهى حرکت ما در هر سطحى که هستیم، انگیزهى الهى باشد. علاج همهى دردهاى ما اخلاص است؛ اگر اخلاص باشد، همهی چیزهایى که فعلاً نظام ما و جامعهى ما از آنها متأذّى است، بر طرف خواهد شد. اخلاصِ در عمل موجب خواهد شد یکپارچگىها تحکیم بشود؛ بحمدالله ملّت ما یکپارچه و متّفقند؛ تبلیغات و وساوس دشمن نتوانسته است که یکپارچگى ما را به هم بزند و اختلاف ایجاد کند؛ باید این را تحکیم کرد و به مسئولین و متصدّیان امور امکان خواهد داد وظایفشان را، بارهاى سنگینى که بر دوششان هست، با جرئت بیشتر، با قدرت …شرط پیمودن راه امام و توفیق علما و اندیشمندان
… و تسلیم و همراهى نشان دادند ــ ناشى بود از اخلاص آن بزرگوار. براى خدا حرف میزد، براى خدا اقدام میکرد، براى خدا قهر میکرد، براى خدا حمایت میکرد، براى خدا حاضر بود نپسندیدن آحاد مردم را تحمّل کند، تنها بماند و حرکت کند. اخلاص او آن نقطهی اساسى حیات او بود. راه آن بزرگوار هم فقط با اخلاص طىشدنى است و تودههاى مردم این اخلاص را بحمدالله دارند و نشان دادهاند. بزرگان و پیشروان و رهبران و علما و اندیشمندان و روشنفکران هم هر جا که این اخلاص را به کار بگیرند و با اخلاص عمل کنند و براى خدا حرف بزنند و کار کنند، توفیق حتمى است. توفیق به معناى تأثیر سخن در دلها است؛ یعنى سخنى که صادقانه باشد و براى خدا باشد، تأثیر خود را در دلهاى مستعد به همراه دارد؛ خدا این تأثیر را به آن میدهد و آن بزرگوار اینجور بود. لذاست که دشمنان از اشارهی او و از یک کلمهى سخن او واهمه میکردند و دوستان دلگرم …ادامهٔ مبارزه با نیت خالص و دور از هوای نفس، راه پیشرفت
… آن گروه را پس بزند؛ آن گروه خواست فلان قِمّه را تصرف کند، کار خراب شد. حالا هم راه همان چیزی است که در این ده، یازده سال، بلکه اگر یک مقدار از جلوتر ببینیم، در این پانزده، شانزده سالی که مبارزات شما برادران افغانی با دولتهای جائر حاکم بر افغانستان شروع شده؛ همانطور که حرکت میکردید، همانطور حرکت کنید؛ یعنی با نیت خالص برای خدا و عملی که در آن، هیچ اثر و نشانهیی از اهوای نفسانی نباشد. این، راه پیشرفت است.لزوم تقویت اسلام همهجانبه و اخلاص در همکاران رهبران
… انشاءالله فردا که شما پیروز شدید و حکومت تشکیل دادید، اوّلِ دردسرِ شما است؛ آن وقت در حالى میتوانید مقابله کنید با دشمنىهاى دشمنانتان که مردم با شما باشند. مردم شما هم جز به ایمان به چیز دیگرى و به جاى دیگرى دل نخواهند داد؛ اصل قضیّه این است. باید اسلام را، آن اسلام همهجانبه را، آن ایمان خالص را، آن اخلاص لله را در کسانى که با شما همکارى میکنند، همفکرى میکنند، کمک میکنند، تقویت بکنید. رفتارها، گفتارها، اظهارها، منطبق باشد با خطّ اسلامى؛ در این صورت البتّه مردم [با شما] هستند.انجام کار برای خدا و با اخلاص و ساختن محیط کار سالم و انقلابی
… ما ــ بنده، شما، دیگران، همینهایى که مشغول کارند ــ همکاریم با همدیگر؛ همهى ما یک کار را داریم در حقیقت دنبال میکنیم؛ یک گوشهاش دست یکى است، یک گوشهاش دست یکى دیگر است؛ عمده این است که کارى را که انجام میدهیم، خوب انجام بدهیم؛ کم نگذاریم از نیرویمان؛ براى خدا انجام بدهیم، با اخلاص باشد و سعى کنیم که محیط کار را از همه جهت یک محیط سالم و انقلابى بسازیم؛ این مهم است.مایه و روح همه چیز و از دو درس اساسی امام خمینی
جمعى از برادران مسلمان در اینجا از جاهاى مختلف عالم جمع هستید. این دو نکته را از امام خمینى به یاد داشته باشید: اوّل، اخلاص را که مایه و روح همه چیز است، و بعد، این هدف بزرگ، [یعنی] وحدت اسلامى را. البتّه امام بزرگوار ما این بذر را پاشیده و آمریکا چه بخواهد، چه نخواهد، نهال اسلام و انقلاب اسلامى در حال رشد است. مرتجعین و وابستگان آمریکا چه بخواهند، چه نخواهند، این حرکت رو به ادامه و استمرار است؛ ضربهاى به این حرکت از ناحیهى دشمنان وارد نخواهد شد؛ مگر …حتمی بودن پیروزی با حرکت خالصانه برای خدا و دوری از هوای نفس
حرکت در راه خداوند و تمسّک به ارادهی الهی موجب پیروزی قطعی مسلمانان است. وحدت یک امر ضروری و فوق مستحسن است. اتّحاد و هماهنگیِ کاملاً مخلصانه میان تمامی مجاهدین افغانی، بهویژه مجاهدین شیعه، میتواند گام مؤثّری برای همکاری در یک چهارچوب وسیعتر باشد. اگر حرکت به دور از هواهای نفسانی برای خدا و با نیّت خالص صورت بگیرد، پیروزی بر دشمنان حتمی است. وحدت، هماهنگی و یکدل بودن، ضرورتهای جهاد با دشمن است. بدون جهاد، دشمن از صحنه عقبنشینی نخواهد کرد و جهاد در ابعاد نظامی، سیاسی و فرهنگی، بدون اتّحاد و وحدت امکانپذیر نیست. کار سیاسی باید از پشتوانهی جهاد نظامی برخوردار باشد، و این دو بدون کار فرهنگی …قصد رضای الهی در ادامهٔ کار پژوهشی
تا همهى ظرفیّت اندیشهى خلّاق آدمى به کار نیفتد، امید کشف معارف الهى و ژرفاى آموزشهاى اهلبیت (علیهم السّلام) برآورده نخواهد شد. ابزار فنّى و دانش جدید، کمک خوبى در این راه شمرده میشوند. شما جوانان فاضل و کارآمد، از اینکه خواسته و توانستهاید با استخدام کامپیوتر در این راه گامى بردارید، خداوند تعالى را سپاس گزارید و در ادامهى راه، فقط رضاى او را مقصود قرار دهید و براى گشوده شدن سرچشمههاى دانش و معرفت، از او مدد بخواهید. امید است کار متواضع شما با قبول الهى رفعت یابد و این سرآغاز، فرجامى رضایتبخش و شفابخش داشته باشد. و الله الموفّق و هو المعین.کافی بودن عمل با نیت پاک و برای خدا
… خوب، با برنامهاى محکم و امیدبخش، با حمایتى عمومى از سوى مردم [قرار دارد]؛ و بحمدالله با مجلسى بیدار، آگاه، مسئولیّتشناس، مستقل، بکلّى فارغ و مبرّا از تأثیر توطئههاى جهانى؛ این وضعیّت فوقالعاده ارزندهاى است؛ در اختیار ما است؛ در اختیار ملّت ما است. کافى است ما با نیّت پاک و نیک عمل کنیم؛ براى خدا اقدام کنیم.