رفتن به محتوای اصلی

اخلاص

نام‌های دیگر: اخلاص مردم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

انجام کار فقط برای خدا و پیراستن نیت از انگیزه‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

لکن آن نکته‌اى که بنده امروز بر روى آن قدرى میخواهم تکیه بکنم، اخلاص امیرالمؤمنین است. این را ما باید جوهر و روح کارهاى خودمان قرار بدهیم؛ کمااینکه شاید در زندگى علىّ‌بن‌ابى‌طالب هم اخلاص، جوهر و روح کار امیرالمؤمنین بود؛ یعنى کار را فقط براى رضاى خدا و برطبق تکلیف الهى و اسلامى و بدون هیچ انگیزه‌ى شخصى و نفسانى و امثال اینها انجام دادن. این اصل قضیّه است در باب شخصیّت امیرالمؤمنین به گمان اینجانب. این اخلاص را امیرالمؤمنین از دوران کودکى و نوجوانى که اسلام را پذیرفت، نشان داد. [از وقتى] که اسلام را از پیغمبر قبول کرد، سختى‌هاى آن را به جان خرید، از آسایش محترمانه‌ى یک آقازاده‌ى قریشى صرف‌نظر کرد براى خدا، تا مبارزات آن بزرگوار در کنار پیغمبر در طول سیزده سال، و بعد [هم] خوابیدن آن بزرگوار در جاى پیغمبر در شبى که رسول اکرم از مکّه به ‌طرف مدینه هجرت کردند؛ که این خوابیدن امیرالمؤمنین در جاى پیغمبر از جمله‌ى کارهایى است که اگر کسى تدبّر بکند، بزرگ‌ترین فداکارى‌ای است که یک انسان میتواند از خود نشان بدهد در مقام گذشتن از جان خود؛ یعنى به طور قاطع تسلیم مرگ شدن. امیرالمؤمنین آن شب به پیغمبر عرض کرد که اگر من در جاى تو بخوابم، تو به سلامت خواهى جَست؟ فرمود: بله. عرض کرد: پس میخوابم. شبِ تاریک، دشمنِ مسلّح و خشمگین و عازم بر قتل پیغمبر ــ که در این بستر باید خوابیده باشد ــ و آماده پشت دیوارها؛ بدون کمترین تأمّل و تردیدى آن بزرگوار باید به قتل میرسید. لذاست که آن کسى که از دین ما خارج است و با رؤیت اسلامى و شیعى به امیرالمؤمنین نگاه نمیکند ــ آن نویسنده‌ى مسیحى ــ(۸) میگوید این کار امیرالمؤمنین فقط قابل مقایسه‌ى با کار سقراط است که به دست خود جام زهر را نوشید براى مصلحت جامعه؛ یعنى یک فداکارى قطعى. اخلاص، تنها چیزى بود که در اینجا حاکم بود. کسانى که در یک چنین مواردى به فکر خودشان باشند، در فکر این هستند که از موقعیّت استفاده کنند؛ او در همین لحظه در فکر نجات جان پیغمبر است.
یکی از ویژگیها که بسیار مهم است تا برای خود سازی به آن توجه کنیم و شاید جنبه‌ی تقدمی هم داشته باشد، «اخلاص» است. اخلاص عبارت است از کار را خالص انجام دادن و این‌که کاری را مغشوش انجام ندهیم. گاهی هست که کسی عبادت نمیکند و گاهی عبادت‌کند؛ اما مغشوش و ناخالص. این هم مثل آن است .خالص بودن عبادت و خالص بودن عمل، این است که برای خدا باشد. در بین مردم، متأسفانه خیلی رایج است که کارهای خوب خودشان را بر زبان بیاورند و بگویند. کانه توجه ندارند که نباید کار نیک را به زبان آورد و گفت که ما میخواهیم این کار را بکنیم یا ما این کارها را میکنیم. البته برخی جاها استثناست. در جاهایی، بعضی از کارها باید در علن انجام گیرد. در روایات در باب صدقه، آمده است که «صدقه‌ی سر» این ثواب را دارد و «صدقه‌ی علانیه» این ثواب را. یا مثلاً عبادات گروهی، جلوی چشم مردم انجام میگیرد و باید انجام گیرد؛ و این از شعائر الهی است. اما بسیاری از عبادات یا اغلب عبادات، آن روابطی که بین خود انسان و خداست - ذکر، توجه، دعا، نافله، شب زنده‌داری، سحرخیزی، احسان و کارهای نیک - باید بین خود انسان و خدا بماند. مبادا انسان به‌خاطر این‌که دیگران ببینند، کاری را انجام دهد! کاری که انسان به‌خاطر توجه دیگران به خودش انجام دهد، از نکردن آن کار بدتر است؛ زیرا نکردن کار، یعنی انسان کاری را انجام نمیدهد. کاری که انسان برای جلب توجه دیگران نسبت به خودش انجام داده، کانه انجام نداده است. البته بدتر بودنش هم از این جهت است که عمل شرکآلودی انجام داده واین عمل شرکآلود، فعل حرام است و دور کننده است. بنابراین همه‌مان در هرجا و در هر موقعیتی که هستیم، باید خیلی تلاش کنیم که کار را خالص انجام دهیم. اگر کار برای خدا انجام گیرد و نیت برای خدا خالص باشد، اشکالاتی که معمولاً در کارها مشاهده میشود، پیش نخواهد آمد.ما وقتی مصالح واقعی را فدای حرف این و آن میکنیم که بخواهیم کار را برای این و آن انجام دهیم. انسان وقتی کار را برای خدا میخواهد انجام دهد، فقط نگاه میکند ببیند تکلیفش چیست؟ نگاه نمیکند که یکی خوشش می‌آید، یکی بدش می‌آید؛ پیش چه کسی آبرو پیدا میکند و پیش دیگری از آبرو میافتد. امروز در جمهوری اسلامی، در همه‌ی شؤون، کار برای خدا ساری و جاری است. هرکس در این کشور و این نظام، هر کاری که انجام میدهد، میتواند آن را برای خدا انجام دهد و از آن اجر و ثواب و بهره‌ی معنوی را ببرد و پیش خدا خودش را روسفید کند.
من روایتی را در باب اخلاص یادداشت کرده‌ام که برایتان میخوانم. از پیغمبر اکرم صلوات‌اللَّه‌وسلامه‌علیه نقل شده است که فرمود: «ان لکل حق حقیقتاً.» هر چیزی دارای حقیقتی است و یک روح و یک معنا و یک حقیقت دارد. «و ما بلغ عبد حقیقة الاخلاص.» بنده به حقیقت اخلاص و به آن معنای حقیقی اخلاص نمیرسد «حتی لایحب ان یحمد علی شیء من عمل للَّه.» (این خیلی سخت است؛ این، مرتبه‌اش از آن مراتب بسیار بالاست) مگر این‌که دوست نداشته باشد که مردم او را برای هیچ یک از کارهایی که برای خدا انجام میدهد، ستایش کنند. مثلاً فردی است که کار را برای دیگران انجام نمیدهد: برای خاطر خدا نماز میخواند، ختم قرآن میگیرد، کار خیری انجام میدهد، احسان و کمک و صدقه‌ای میدهد و مجاهدتی برای خدا میکند. اما دوست میدارد که مردم بگویند: «ایشان چقدر آدم خوبی است.» کارش رابرای مردم نکرده است. کار را برای خدا انجام داده و تمام شده؛ اما از مدح مردم و از این‌که مردم از او تعریف کنند، خوشش می‌آید. میفرماید این، آن مرتبه‌ی عالی اخلاص نیست. مرتبه‌ی عالی اخلاص این است که این را هم دوست نداشته باشد. اصلاً کاری به کار مردم نداشته باشد! میخواهند بدانند، میخواهد ندانند. میخواهد خوششان بیاید، میخواهد خوششان نیاید. نگاه کند ببیند خدا از او چه خواسته است و دقیقاً آن را انجام دهد.

شاهدها (۲۷۲ پاراگراف)

لزوم اخلاص و قصد قربت در پذیرش مسئولیت در نظام اسلامی

… بودن و آثار ماندگارى را باقى گذاشتن، به اهمّیّت این اجتماع نیست؛ این معنا موجب میشود که مسئولیّت این جمع و آحاد تشکیل‌دهنده‌ى این جمع، عظمت پیدا کند. در نظام جمهورى اسلامى همه مسئولند، امّا میان سطح مسئولیّتها تفاوت هست و این مسئولیّت، بالاترین است. و قاعدتاً در نظام جمهورى اسلامى، اگر کسى که مسئولیّتى بر دوش گرفته، اخلاص و قصد قربت و نیّت براى خدا نداشته باشد، تحقیقاً مغبون شده؛ اگر اخلاص و عمل لِلّه و تلاش منهاى انگیزه‌هاى غیر الهى بود، هر مسئولیّتى گوارا است، هر کار سنگینى تحمّل کردنى است، هر بارى برداشتنى است و بالاخره این کار یا به نتایج مطلوب خواهد رسید یا نه؛ على‌اىّ‌حال وقتى که با نیّت صحیح همراه بود، انسان مأجور است و هر چه بار سنگین‌تر، اجر هم بیشتر؛ امّا اگر در تحمّل مسئولیّتها اغراض دیگر و دواعى[3] و انگیزه‌هاى دیگر دخالت بکند، کار بسیار مشکل خواهد شد؛ چون در نظام اسلامى که بحمدالله‌ ما از آن برخوردار هستیم، مابِازاء دنیوى ــ طبقِ معمولِ همه‌ جاى عالم ــ در مقابل مسئولیّتها نیست. همان‌‌طور که امام راحل (رضوان الله‌ تعالى علیه) در یکى از پیامهایشان ــ شاید به همین مجلس یا مجلس شوراى اسلامى ــ فرموده بودند، …

اخلاص، علاج همهٔ دردها و موجب تحکیم یکپارچگی

… حساب بیاید، قوانین، متّخذ از اسلام و قرآن باشد. ما چه میخواهیم؟ ما بیش از این، بزرگ‌تر از این نعمت چه میخواهیم از خدا؟ تمام تلاشمان را بایستى مبذول کنیم که این نعمت ارزشمند را و بى‌نظیر را و بى‌سابقه را براى این ملّت حفظ کنیم. این با تلاش مخلصانه ممکن است؛ باید انگیزه‌ى حرکت ما در هر سطحى که هستیم، انگیزه‌ى الهى باشد. علاج همه‌ى دردهاى ما اخلاص است؛ اگر اخلاص باشد، همه‌ی چیزهایى که فعلاً نظام ما و جامعه‌ى ما از آنها متأذّى است، بر طرف خواهد شد. اخلاصِ در عمل موجب خواهد شد یکپارچگى‌ها تحکیم بشود؛ بحمدالله‌ ملّت ما یکپارچه و متّفقند؛ تبلیغات و وساوس دشمن نتوانسته است که یکپارچگى ما را به هم بزند و اختلاف ایجاد کند؛ باید این را تحکیم کرد و به مسئولین و متصدّیان امور امکان خواهد داد وظایفشان را، بارهاى سنگینى که بر دوششان هست، با جرئت بیشتر، با قدرت …

شرط پیمودن راه امام و توفیق علما و اندیشمندان

… و تسلیم و همراهى نشان دادند ــ ناشى بود از اخلاص آن بزرگوار. براى خدا حرف میزد، براى خدا اقدام میکرد، براى خدا قهر میکرد، براى خدا حمایت میکرد، براى خدا حاضر بود نپسندیدن آحاد مردم را تحمّل کند، تنها بماند و حرکت کند. اخلاص او آن نقطه‌ی اساسى حیات او بود. راه آن بزرگوار هم فقط با اخلاص طى‌شدنى است و توده‌هاى مردم این اخلاص را بحمدالله‌ دارند و نشان داده‌اند. بزرگان و پیشروان و رهبران و علما و اندیشمندان و روشنفکران هم هر جا که این اخلاص را به کار بگیرند و با اخلاص عمل کنند و براى خدا حرف بزنند و کار کنند، توفیق حتمى است. توفیق به معناى تأثیر سخن در دلها است؛ یعنى سخنى که صادقانه باشد و براى خدا باشد، تأثیر خود را در دلهاى مستعد به همراه دارد؛ خدا این تأثیر را به آن میدهد و آن بزرگوار این‌جور بود. لذاست که دشمنان از اشاره‌ی او و از یک کلمه‌ى سخن او واهمه میکردند و دوستان دلگرم …

ادامهٔ مبارزه با نیت خالص و دور از هوای نفس، راه پیشرفت

… آن گروه را پس بزند؛ آن گروه خواست فلان قِمّه را تصرف کند، کار خراب شد. حالا هم راه همان چیزی است که در این ده، یازده سال، بلکه اگر یک مقدار از جلوتر ببینیم، در این پانزده، شانزده سالی که مبارزات شما برادران افغانی با دولتهای جائر حاکم بر افغانستان شروع شده؛ همان‌طور که حرکت میکردید، همان‌طور حرکت کنید؛ یعنی با نیت خالص برای خدا و عملی که در آن، هیچ اثر و نشانه‌یی از اهوای نفسانی نباشد. این، راه پیشرفت است.

خدمت بی‌سروصدا و بی‌توقع کارکنان به اعتماد اجر الهی

… هرچه داریم؛ اگر کسى علم دارد، کارایى دارد، معرفت درست دارد، مال انقلاب است، باید در اختیار انقلاب قرار بگیرد- امّا اینکه این را از لحاظ مطرح کردن و به جلوه درآوردن در آفاق ذهنیّت جامعه یا نظام سیاسى و نظام دولتى، حسّاس و مطرح قرار بدهیم، نه [این‌طور نبوده]؛ برادرها خدمتشان را اینجا خاموش و بی‌سروصدا و بی‌توقّع در موارد بسیارى انجام دادند؛ درحالی‌که کارایی‌هاى خیلى خوبى هم وجود داشته و زحمات خوبى هم کشیده شده؛ و اینها به اعتماد اجر الهى براى مردمى است که کار را براى خدا و براى مقاصد حسنه انجام میدهند ‌-و کارى ندارند که حالا مردم مطّلع بشوند یا مطّلع نشوند- که اگر مورد قبول خدا قرار بگیرد، بزرگ‌ترین پاداش است براى هر کسى. لازم است من از همه‌ی کسانى که در این مدّت ‌-در دو دوره‌ی ریاست جمهورى یا در بخشى از این مدّت که بعضى کار میکردند و رفتند، یا بعدها آمدند- کارهاى فکرى، خدماتى، محتوایى، شکلى انجام دادند خالصانه، مخلصانه، بی‌توقّع، بی‌سروصدا، در اینجا از همه‌ی آنها سپاسگزارى …

صدق و اخلاص، شرط اول در افراد کارآمدی که انقلاب نیاز دارد

و انقلاب به کار آدمهاى کارآمد و صادق نیاز دارد؛ صدق و اخلاص، شرط اوّل است؛ اگر ما در کسى صدق و اخلاص نبینیم، خیلى احتمال دارد که کار او هم به درد نخورد یا یک وقتى مشکل درست کند. آن انسانى که صدق و اخلاص ندارد و کارایى دارد، مثل یک ماشین میماند که اگر مراقبش نبودند و یک پیچ آن یک وقتى اشکال پیدا کرد، گاهى می‌بینید یک ضربه‌اى هم به آدم میزند؛ [چنین کسى] انسان دیگر نیست. کارایىِ انسانى به این است که انسان از روى اخلاص و صدق و نیّت صحیح، …

پیروزی حتمی با همراهی نیت خالص و جهاد صادقانه

… هر دو ناشى است از خباثت دشمن و توطئه‌ی او و پولى که او خرج میکند. امید ما به شما برادران مؤمن این است که بر توطئه‌ی دشمن فائق بیایید؛ در هر دو قسمت: هم در قسمت یکپارچگى شیعه، هم در قسمت ادامه‌ی جهاد با صهیونیست‌هاى غاصب. ما معتقدیم میشود و هر دو ممکن است. در آنجایى که نیّت ما خالص و براى خدا است و کنار این نیّت خالص، یک جهاد صادقانه‌اى هم هست، آنجا بلاشک پیروزى است. اگر مبارزه باشد [امّا] نیّتِ خالص نباشد، فایده‌اى ندارد؛ اگر نیّتِ خالص باشد [امّا] جهاد نباشد، باز هم فایده‌اى ندارد؛ وقتى [این دو] با هم باشند، بلاشک به نتیجه خواهد رسید. ما از خدا میخواهیم که به شما توفیق بدهد؛ شماها را مستدام بدارد؛ صبر خودش را بر شما نازل کند؛ دل برادران مؤمن و شیعه را با یکدیگر مهربان کند؛ عوامل اختلاف را از میان بردارد؛ و امیدواریم که ‌ان‌شاءالله‌ خداى متعال این دعاها را مستجاب کند؛ انّه سمیع مجیب.

اخلاص امام نخستین سرچشمهٔ توفیقات او

آن توفیقها در درجه‌ی اوّل ناشى بود از اخلاص او؛ اخلاص. مُخلِصینَ لَهُ الدّین؛[4] مخلص خدا بود؛ کار را فقط براى خدا انجام میداد ولاغیر. لذا اگر همه‌ی دنیا هم در مقابل او قرار میگرفتند و از او چیزى میخواستند، او وقتی‌که تشخیص نمیداد مورد رضاى خدا است، انجام نمیداد. اوّل اخلاص.

اخلاص و تقوا اصل کار نیروهای اطلاعاتی

و همان‌طور که عرض کردم اخلاص و تقوا؛ اصل قضیّه آن است. امام هم که توانستند این معجزه‌ی بزرگ تاریخ را ‌-بعد از معجزات انبیا و اولیا- نشان بدهند بر اثر اخلاص و ارتباط با خدا و تقوا بود. ما باید این را براى خودمان حل کنیم؛ باید بتوانیم رابطه‌مان را با خدا هرچه ممکن است قوى کنیم؛ و بخصوص در کارهاى حسّاس مثل کار شما.

اخلاص رهبر و اخلاص مردم دو عامل پیشرفت انقلاب تا امروز

و این دو عامل ‌-عامل اخلاص رهبر و رابطه‌ی او با خدا، و اخلاص مردم- ما را تا اینجا رسانده. من میخواهم بگویم برادرها! بعد از این هم راه همین است؛ ما راه دیگرى نداریم؛ راه این است. اگر هدفهاى ما هدفهاى امام است، اگر راه ما راه امام است، وسایل ما هم باید وسایل امام باشد؛ وسیله‌ی امام کمک گرفتن از خدا بود؛ بیایید از خدا کمک بگیریم. به زبان هم نمیشود، …

نیاز صاحب‌منصبان به اخلاص و ارتباط با خدا برای انجام وظایف

اگر حاکمان اسلامی، صاحب‌منصبان اسلامی بخواهند این وظایف را انجام بدهند، به یک نقطۀ دیگر احتیاج دارند. و آن چیست؟ اخلاص، برای خدا کارکردن، با خدا رابطۀ خود را نگه‌داشتن. لذا مسئول امور و صاحب‌منصب در نظام اسلامی، مسئله‌اش فقط مواجهۀ با مردم نیست؛ اگر با خدا متصل نباشد، کارِ برای مردم، خدمتِ برای مردم، همان مسئولیت اصلی هم که دارد، لَنگ خواهد ماند.

افزایش ارزش، برکت و ماندگاری کار به میزان اخلاص در آن

این یک طرف. بهترین نمونه برای نقطۀ مقابلش هم حسین‌بن‌علی است؛ در او هیچ خودخواهی و خود و من و منافع شخصی و منافع قومی و منافع گروهی وجود ندارد. این اولین خصوصیت نهضت حسین‌بن‌علی است. هرچه مایۀ اخلاص در من و شما بیشتر باشد در آن کاری که انجام می‌دهیم، آن کار، ارزش بیشتری پیدا می‌کند، هر کاری. هرچه از قطب اخلاص دور شدیم، به‌سمت قطب خودپرستی و خودخواهی و برای خود کارکردن و به فکر خود بودن و منافع شخصی و منافع قومی و این چیزها نزدیک شدیم ـ که یک طیفی است دیگر، بین آن اخلاص مطلق و بین خودخواهی مطلق، یک میدان وسیعی است ـ ارزش کار ما کمتر می‌شود؛ برکتش کمتر می‌شود؛ ماندگاری‌اش هم کمتر می‌شود؛ این خاصیت این قضیه است. هرچه که ناخالصی در این جنس باشد، زودتر فاسد می‌شود. اگر ناب باشد، هرگز فاسد نمی‌شود. حالا اگر بخواهیم به محسوسات مثال بزنیم، این آلیاژ اگر صددرصد طلا باشد، فاسدشدنی نیست، زنگ‌خوردنی نیست؛ به هر اندازه‌ای که مس و آهن و بقیۀ مواد کم‌قیمت …

کم‌ارزش شدن کار و کاهش ماندگاری آن با کمترین ناخالصی

… در محسوسات مثال زدیم، اما در معنویات، این موازنه‌ها بسیار دقیق‌تر است. ما نمی‌فهمیم به‌حسب دید مادی معمولی ـ اهل معنا چرا، اهل بصیرت چرا، آنها می‌فهمند ـ ولی خدای متعال، که نقّاد[3] این قضیه، صرّاف و زرگر این ماجراست، «فَاِنَّ النّاقِدَ بَصیرٌ بَصیرٌ»[4]. یک سرِ سوزن ناخالصی در کار ما [باشد]، کار ما را به همان اندازه کم‌ارزش می‌کند، از ماندگاری آن می‌کاهد، و خدای متعال، ناقد بصیری است.

در خطر عظیم بودن حتی انسان مخلص

به هر حال، عزیزان من! کار خوب، آفاتی هم دارد. هیچ کار خوب، بدون آفت نیست. انسانِ تربیت شده والای سطح بالایی که جزو مخلصان به حساب می‌آید، طبق این طبقه‌بندیهای معنوی در روایات و آثار شرعی ما، «فی خطر عظیم»[2] است. انسان مخلص، یعنی کسی که همه کارهایش برای خداست، یک کلمه حرفش، یک حرکتش، حتّی خوردن و نوشیدن و استراحت کردنش، جز برای خدا و بدون نیّت قربت نیست، در روایت دارد که حتّی این انسان، «فی خطر عظیم» است. حالا ببینید ما که تا آن اخلاصِ آن طوری، فاصله خیلی زیادی داریم، وضعمان چگونه است. از آفات ، باید خیلی پرهیز کرد. آفات کار و آفات زندگی، خیلی زیاد است. باید انسان دائم مراقب باشد.

لزوم اخلاص در کار مجلس به‌عنوان عبادت

… بین مجالس قانونگذاری دنیا بی‌نظیر است؛ این نگاه ما است. منتها یک نکته‌ای اینجا وجود دارد؛ آن نکته این است که ما این طبیعت را در مصداقهای متعدّدِ این مجلس حفظ کنیم و نگه داریم؛ یعنی چون بنا شد «اُسِّسَ عَلَى التَّقوىٰ» باشد، تقوا را در مجلس محفوظ نگه داریم؛ [چون] بنا شد عبادتگاه باشد و در عبادت اخلاص لازم است، اخلاص را نگه داریم که من [دراین‌باره] چند نکته را یادداشت کرده‌ام که عرض میکنم. این باید باشد، اینها باید نگه داشته بشود؛ یعنی شرافت مجلس شورای اسلامی، با این بیانی که عرض کردیم، یک امرِ به هر صورت دارای بقا و دوام نیست؛ این را باید نگه داشت، باید به این صورت حفظش کرد، باید به این صورت اداره‌اش کرد؛ وَالّا برصیصای عابد هم یک وقت از آن …

اخلاص و بستن راه وسوسهٔ مال و نام و مقام، کلید ورود به معنویت

شما طلّاب و فضلای جوان به طور حتم قادرید به مدد دل پاک و ناآلوده و زبان صادقِ خود، وظیفه‌ی تهذیب اخلاقی نسلِ جوان امروز را به سرانجام برسانید، مشروط بر اینکه نخست از خود شروع کنید. اخلاص در عمل و بستن راه بر وسوسه‌ی مال و نام و مقام، کلید ورود به فضای دلنواز معنویّت و حقیقت است؛ و چنین است که کار دشوار مجاهدت فرهنگی،‌ وظیفه‌ای شیرین و حرکتی اثرگذار خواهد شد. سختی‌های طلبگی در چنین وضعی به جای آنکه مانع رفتار مجاهدانه‌ی تبلیغ شود، به وسیله‌ای برای اراده‌ی محکم و عزم راسخ تبدیل خواهد شد.

پاسخ الهی به کار خالصانه با عطای عزت

… کار میکنید، خدا هم این‌جور جواب میدهد. [البتّه] این در دنیا است؛ حالا مقامات او در عالم رحمت الهی و نعمت الهی برای ما قابل تصوّر هم نیست، امّا پاداش دنیوی‌اش این است که ملاحظه میکنید: این مرقد او است که هزاران نفر راه می‌افتند میروند مرقد او را زیارت کنند. این عزّت را خدا میدهد؛ وقتی بااخلاص کار کردیم، خدا هم این‌جور جواب میدهد. بعضی‌ها برای عزّت دنبال ابزار و وسیله‌های غلط حرکت میکنند.

گذشتن از نام و مقام نشانهٔ معرفت و یقین و اخلاص جوان روستایی

… قهرمانانه‌ای انجام میدهد، به او ترفیع میدهند، بعد نامه مینویسد به فرمانده خودش که من خواهش میکنم این ترفیع را از من بگیرید، من برای اینها نیامدم میدان جنگ؛ من برای خاطر حرف امام آمدم، برای خاطر وظیفه آمدم، برای خاطر اسلام آمدم. اینها به‌زبان آسان است؛ کدامِ ماها آماده هستیم براحتی از نام و نشان و عنوان و مقام و مانند اینها بگذریم؟ از منِ عمامه‌به‌سر تا دیگران. این یک جوان است ــ شیرودی یک پسر جوانی بود دیگر؛ یک جوانی بود، مال یک روستای مازندران ــ که به این حد از معرفت و یقین و اخلاص میرسد که این‌جور فداکاری میکند، این‌جور حرف میزند. برای یک ارتشی، شش ماه هم که ترفیع میدهند مهم است؛ [به خاطر] فلان کاری که شما کردید، این شش ماه ترفیع! این مهم است. آن وقت، یک نفر را دو درجه، سه درجه به خاطر کار بزرگی که انجام داده بیاورند بالا ــ این ترفیعی که به آن شهید داده بودند، دو سه درجه بود ــ بگوید …

قصد قربت در خدمت و تسلیم نشدن به وسوسهٔ اتهام تظاهر

… کنید نوافل را بخوانید ــ بخصوص نافله‌ی شب را ــ و بتوانید سحرخیزی داشته باشید، این خیلی بهتر است؛ سحر وقت خیلی خوبی است برای خلوت کردن با خدای متعال و حرف زدن با خدای متعال و خواستن از خدای متعال. شماها هم در وادی خدمت پا گذاشته‌اید، وارد میدان خدمت شده‌اید؛ قصد قربت کنید، نیّت کنید برای خدا. این هم که حالا ممکن است بگویند «فلانی تظاهر میکند»، وسوسه‌ی شیطان است. بعضی‌ها هستند تا آدم به آنها میگوید، میگویند «اگر این کار را بکنیم، میگویند فلانی تظاهر میکند، متظاهر است»؛ خب بگویند! به نظر من اسیر و تسلیم این وسوسه نباید شد. شما با خدا قرار بگذارید،‌ عهد کنید‌، عمل کنید، ان‌شاءالله خدای متعال هم آبروی شما را حفظ میکند، به شما عزّت میدهد، شما را بالا میبرد و به شما آبرو میدهد.

ارزش والای خدمت مخلصانه در محاسبات الهی

خدمت مخلصانه و بی‌شائبه در مسئولیت‌های بزرگ در طول سالیان طولانی، چهره‌ی یک مدیر با اخلاص و کارآزموده و پرتلاش از آن مرحوم را نشان داد و این در محاسبات الهی ارزشی والا است.

بابرکت شدن کار خالصانه، شجاعانه و همراه با ازخودگذشتگی

… سال ۱۳۵۷ است؛ حقّاً حادثه‌ی شگفت‌انگیزی بود. درباره‌ی آن جریان، خود بنده با شما عزیزان در دیدارهای مختلف، بارها مفصّل صحبت کرده‌ام و گوشه‌هایی از مسائل مربوط به آن حادثه را به شما عرض کرده‌ام، لکن به نظر من حکمتها و عبرتها و درسهای آن حادثه تمام‌شدنی نیست. کارِ برای خدا و شجاعانه و با از‌خود‌گذشتگی همین‌جور است؛ بابرکت میشود. خدای متعال به همه‌ی کارهایی که برای او انجام میگیرد، برکت میدهد. «برکت میدهد» یعنی چه؟ یعنی تأثیراتش، منافع و فوایدش تمام نمیشود، ادامه دارد؛ این «برکت» معنایش این است. آن حادثه هم همین‌جور است؛ ما مکرّر درسهایی از آن حادثه را تکرار کرده‌ایم، مطرح کرده‌ایم، بحث کرده‌ایم، دیگران غیر از بنده هم ــ خود شماها، دوستان، مسئولین …

شرط اثرگذاری سخن و برکت نماز امام جمعه

اوّلاً امامت جمعه جزو سخت‌ترین کارها است و شاید کمترکاری به دشواری امامت جمعه باشد. علّت هم این است که امامت جمعه، هم جنبه‌ی یَلِی‌الرّبّی دارد، هم جنبه‌ی یَلِی‌الخلقی دارد؛ در نماز و خطبه، هم بایستی اخلاص و توجّه به حضرت حق و مانند اینها باشد ــ که اگر این معنا نباشد، و دل انسان خالی از قصد تقرّب و اخلاص لله باشد، حرف اثر نمیگذارد، نماز برکت پیدا نمیکند ــ هم این لازم است، هم توجّه به خلق لازم است. در نمازهای غیر جمعه، شاعر میگوید که «پشتم به خلایق است و رویم به خداست»؛ امّا در این نماز، [نه تنها] پشتتان به خلایق نیست، رویتان هم به خلایق است؛ هم رو به خلایق دارید، هم رو به خدا دارید؛ هم باید رضای الهی را در نظر بگیرید، هم باید نفع مردمی و رضای مردمی را …

اخلاص و نفس گرم، رمز اثرگذاری کلام گوینده

… اخلاص و ناشی از توجّه است؛ نه در آن اِغلاقی[1] وجود دارد، نه در آن اصطلاحی وجود دارد، نه یک چهارچوب علمی خاصّی به آن داده میشود؛ مثل آب روانی از دل میجوشد و جاری میشود؛ آن کسانی که مستمع هستند، مثل اینکه پای چشمه نشسته‌اند و دارند آب را مینوشند؛ مشکلی نیست. چه چیزی مسئله را حل کرده؟ همان اخلاص، همان نفَس گرم و روح متّصل به الطاف الهی و توجّهات الهی؛ این، مشکل را حل میکند. وقتی خود ایشان ــ ایشان یا امثال ایشان ــ زنده است و دارد حرف میزند، این‌جوری است؛ ولی وقتی که ما میخواهیم این مفاهیم را منتقل کنیم، ما واسطه میشویم، این واسطه حجاب ایجاد میکند. چاره‌ای هم نیست؛ یعنی [اگر] ما بالاخره بخواهیم این حرفها را منتقل کنیم، همین …

اهمیت قبول عمل نزد خدا، نه انتخاب دوباره در مجلس

… و نگاه مردم و مانند این چیزها است. غرض، این نقاط قوّت خودتان را در این سال آخر ادامه بدهید؛ سالم وارد شدید، سالم خارج بشوید. «رَبِّ اَدخِلنی‌ مُدخَلَ صِدقٍ وَ اَخرِجنی‌ مُخرَجَ صِدق»؛[14] این‌جوری باشد ان‌شاءالله؛ از کار، آنچه برای انسان میماند این است. اینکه حالا ما دوره‌ی بعد هم انتخاب بشویم یا نشویم، اینها مسائل دنیایی است؛ مسائل درجه‌ی چندم است. اصل قضیّه این است که چه ما بعداً به مجلس بیاییم چه نیاییم، کاری که تا الان کردیم مورد قبول خدای متعال قرار بگیرد؛ اصل قضیّه این است. خب، این هم مطلب دوّم.

سازگاری اخلاص با دوست داشتن آگاهی مردم از کار خوب

و البتّه این اخلاص که گفتیم، منافات ندارد با اینکه به مردم اطّلاع‌رسانی کنید؛ اطّلاع‌رسانی منافات با اخلاص ندارد. روایت هم داریم که اینکه کسی دوست بدارد که مردم بدانند کار خوبی انجام میدهد، اشکالی ندارد ــ روایت معتبر داریم (۱۱) در این زمینه ــ به مردم باید اطّلاع‌‌رسانی کنید. امید مردم و اعتمادشان با این اطّلاع‌رسانی افزایش پیدا میکند. امّا [کار] برای خدا باشد.

کار برای خدا و خدمت بی‌منت به یتیم و فقیر و اسیر، پرچم فاطمی

… که حالا تقریباً صریح است درباره‌ی حضرت زهرا (سلام ‌الله ‌علیها) این آیات است، وَالّا آیات دیگری هم هست که اشاره دارد به آن بزرگوار. اینکه در سوره‌ی «هل أتیٰ» خدای متعال میپردازد به کار فاطمه‌ی زهرا (سلام ‌الله‌ علیها) و خانواده‌اش، خیلی چیز مهمّی است؛ این یک پرچمی است که قرآن بر‌می‌افرازد، برافراشته میکند بر سر درِ خانه‌ی فاطمه‌ی زهرا (سلام‌ الله ‌علیها): اِنَّما نُطعِمُکُم لِوَجهِ اللَهِ لا نُرِیدُ مِنکُم جَزاءً وَ لا شُکورا؛[4] کار برای خدا، اخلاص،‌ خدمت بی‌منّت؛ به چه کسی؟ به یتیم و فقیر و اسیر؛ این اسیر، یعنی اسیر مسلمان بوده؟ بعید است آن وقت اسیر مسلمان [بوده باشد]. خدمت بی‌منّت؛ این درس است، پرچم فاطمه‌ی زهرا این است؛ یعنی قرآن این را بزرگ میکند. یا در آیه‌ی مباهله: وَ نِساءَنا وَ نِساءَکُم؛[5] در حالی که اطراف پیغمبر زنان زیادی بودند -همسران …

خالص کردن نیت در کار برای مردم و عبادت شدن آن

… امروز آن چیزی که من مشاهده میکنم، این است که بحمدالله مسئولین محترم -از صدر تا ذیل- مشغول کارند، تلاش میکنند و زحمت میکشند؛ تا آنجایی که ما چشممان مشاهده میکند و میبیند، دارند تلاش میکنند، واقعاً زحمت میکشند؛ این زحمتها ان‌شاء‌الله مورد برکت الهی قرار بگیرد. این مجاهدتها را ادامه بدهند، برای مردم کار کنند، نیّتشان را خالص کنند برای خدا، که این حرکت آن‌ وقت عبادت بزرگی هم خواهد بود. من عرایضم را پایان میدهم.

اخلاص مایهٔ برکت کار

امّا اخلاص او؛ صدق و اخلاص. اگر اخلاص نباشد کار بی‌برکت میشود؛ اینکه می‌بینید کار برکت پیدا میکند، به خاطر اخلاص است. اخلاص او را از کجا میشود فهمید؟ از اینجایی که اصلاً دنبال دیده شدن نبود؛ یک ذرّه‌ای هم از دیده شدن فرار میکرد. او از دیده شدن فرار میکرد، حالا جوری شده که همه‌ی دنیا دارند او را می‌بینند؛ همه‌ی دنیا دارند او را می‌بینند. کار را برای خدا میکرد، تظاهر نداشت، …

ضایع نشدن سعی کسی که با اخلاص برای خدا کار کرده

… به مردم و کار در راه خدا- این در دیوان الهی فراموش‌شدنی نیست. ممکن است آن زحمتی که یکی کشیده، حرصی که خورده برای یک مسئله‌ای، تلاشی که کرده، کسی هم نداند، جایی هم ثبت نشود و گفته نشود، امّا کرام‌الکاتبین میدانند و علم خدای متعال احاطه‌ی به همه چیز دارد. هر کسی برای خدا کار کرده، برای خدمت به مردم کار کرده، با اخلاص کار کرده، بداند که سعی‌اش ضایع نشده است و ان‌شاءالله نزد خداوند متعال مأجور است. ذخیره‌ی واقعی این است؛ ذخیره‌ی واقعیِ دوران مسئولیّت این است.

برکت کار هواداران با خدایی کردن نیت در هر نتیجه‌ای

امّا توصیه به طرف‌دارها. طرف‌دارها در طرف‌داری از هر کدام از نامزدها که انتخاب میکنند، اگر نیّتشان را خدایی کنند، خدای متعال به کارشان برکت خواهد داد. حالا یا این است که آن کسی که مورد نظرشان است موفّق خواهد شد و پیروز خواهد شد یا اگر نشود، خدای متعال از آنها راضی است و این کار برای آنها مبارک خواهد بود. گاهی اوقات طرف‌دارها یک تعارضهایی را به وجود می‌آورند که خود نامزدها از آن تعارضها اصلاً خبر ندارند؛ یعنی گاهی اوقات در مواردی، به تعبیری کاسه‌ی داغ‌تر از آش به وجود می‌آید؛ من خواهش میکنم طرف‌داران محترم نامزدها مراقب این جهات باشند.