لکن آن نکتهاى که بنده امروز بر روى آن قدرى میخواهم تکیه بکنم، اخلاص امیرالمؤمنین است. این را ما باید جوهر و روح کارهاى خودمان قرار بدهیم؛ کمااینکه شاید در زندگى علىّبنابىطالب هم اخلاص، جوهر و روح کار امیرالمؤمنین بود؛ یعنى کار را فقط براى رضاى خدا و برطبق تکلیف الهى و اسلامى و بدون هیچ انگیزهى شخصى و نفسانى و امثال اینها انجام دادن. این اصل قضیّه است در باب شخصیّت امیرالمؤمنین به گمان اینجانب. این اخلاص را امیرالمؤمنین از دوران کودکى و نوجوانى که اسلام را پذیرفت، نشان داد. [از وقتى] که اسلام را از پیغمبر قبول کرد، سختىهاى آن را به جان خرید، از آسایش محترمانهى یک آقازادهى قریشى صرفنظر کرد براى خدا، تا مبارزات آن بزرگوار در کنار پیغمبر در طول سیزده سال، و بعد [هم] خوابیدن آن بزرگوار در جاى پیغمبر در شبى که رسول اکرم از مکّه به طرف مدینه هجرت کردند؛ که این خوابیدن امیرالمؤمنین در جاى پیغمبر از جملهى کارهایى است که اگر کسى تدبّر بکند، بزرگترین فداکارىای است که یک انسان میتواند از خود نشان بدهد در مقام گذشتن از جان خود؛ یعنى به طور قاطع تسلیم مرگ شدن. امیرالمؤمنین آن شب به پیغمبر عرض کرد که اگر من در جاى تو بخوابم، تو به سلامت خواهى جَست؟ فرمود: بله. عرض کرد: پس میخوابم. شبِ تاریک، دشمنِ مسلّح و خشمگین و عازم بر قتل پیغمبر ــ که در این بستر باید خوابیده باشد ــ و آماده پشت دیوارها؛ بدون کمترین تأمّل و تردیدى آن بزرگوار باید به قتل میرسید. لذاست که آن کسى که از دین ما خارج است و با رؤیت اسلامى و شیعى به امیرالمؤمنین نگاه نمیکند ــ آن نویسندهى مسیحى ــ(۸) میگوید این کار امیرالمؤمنین فقط قابل مقایسهى با کار سقراط است که به دست خود جام زهر را نوشید براى مصلحت جامعه؛ یعنى یک فداکارى قطعى. اخلاص، تنها چیزى بود که در اینجا حاکم بود. کسانى که در یک چنین مواردى به فکر خودشان باشند، در فکر این هستند که از موقعیّت استفاده کنند؛ او در همین لحظه در فکر نجات جان پیغمبر است.اخلاص
نامهای دیگر: اخلاص مردم
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
انجام کار فقط برای خدا و پیراستن نیت از انگیزههای دیگر.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در خطبههای نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹
سیر زمانی
از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴۱۳۵۹۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
یکی از ویژگیها که بسیار مهم است تا برای خود سازی به آن توجه کنیم و شاید جنبهی تقدمی هم داشته باشد، «اخلاص» است. اخلاص عبارت است از کار را خالص انجام دادن و اینکه کاری را مغشوش انجام ندهیم. گاهی هست که کسی عبادت نمیکند و گاهی عبادتکند؛ اما مغشوش و ناخالص. این هم مثل آن است .خالص بودن عبادت و خالص بودن عمل، این است که برای خدا باشد. در بین مردم، متأسفانه خیلی رایج است که کارهای خوب خودشان را بر زبان بیاورند و بگویند. کانه توجه ندارند که نباید کار نیک را به زبان آورد و گفت که ما میخواهیم این کار را بکنیم یا ما این کارها را میکنیم. البته برخی جاها استثناست. در جاهایی، بعضی از کارها باید در علن انجام گیرد. در روایات در باب صدقه، آمده است که «صدقهی سر» این ثواب را دارد و «صدقهی علانیه» این ثواب را. یا مثلاً عبادات گروهی، جلوی چشم مردم انجام میگیرد و باید انجام گیرد؛ و این از شعائر الهی است. اما بسیاری از عبادات یا اغلب عبادات، آن روابطی که بین خود انسان و خداست - ذکر، توجه، دعا، نافله، شب زندهداری، سحرخیزی، احسان و کارهای نیک - باید بین خود انسان و خدا بماند. مبادا انسان بهخاطر اینکه دیگران ببینند، کاری را انجام دهد! کاری که انسان بهخاطر توجه دیگران به خودش انجام دهد، از نکردن آن کار بدتر است؛ زیرا نکردن کار، یعنی انسان کاری را انجام نمیدهد. کاری که انسان برای جلب توجه دیگران نسبت به خودش انجام داده، کانه انجام نداده است. البته بدتر بودنش هم از این جهت است که عمل شرکآلودی انجام داده واین عمل شرکآلود، فعل حرام است و دور کننده است. بنابراین همهمان در هرجا و در هر موقعیتی که هستیم، باید خیلی تلاش کنیم که کار را خالص انجام دهیم. اگر کار برای خدا انجام گیرد و نیت برای خدا خالص باشد، اشکالاتی که معمولاً در کارها مشاهده میشود، پیش نخواهد آمد.ما وقتی مصالح واقعی را فدای حرف این و آن میکنیم که بخواهیم کار را برای این و آن انجام دهیم. انسان وقتی کار را برای خدا میخواهد انجام دهد، فقط نگاه میکند ببیند تکلیفش چیست؟ نگاه نمیکند که یکی خوشش میآید، یکی بدش میآید؛ پیش چه کسی آبرو پیدا میکند و پیش دیگری از آبرو میافتد. امروز در جمهوری اسلامی، در همهی شؤون، کار برای خدا ساری و جاری است. هرکس در این کشور و این نظام، هر کاری که انجام میدهد، میتواند آن را برای خدا انجام دهد و از آن اجر و ثواب و بهرهی معنوی را ببرد و پیش خدا خودش را روسفید کند.من روایتی را در باب اخلاص یادداشت کردهام که برایتان میخوانم. از پیغمبر اکرم صلواتاللَّهوسلامهعلیه نقل شده است که فرمود: «ان لکل حق حقیقتاً.» هر چیزی دارای حقیقتی است و یک روح و یک معنا و یک حقیقت دارد. «و ما بلغ عبد حقیقة الاخلاص.» بنده به حقیقت اخلاص و به آن معنای حقیقی اخلاص نمیرسد «حتی لایحب ان یحمد علی شیء من عمل للَّه.» (این خیلی سخت است؛ این، مرتبهاش از آن مراتب بسیار بالاست) مگر اینکه دوست نداشته باشد که مردم او را برای هیچ یک از کارهایی که برای خدا انجام میدهد، ستایش کنند. مثلاً فردی است که کار را برای دیگران انجام نمیدهد: برای خاطر خدا نماز میخواند، ختم قرآن میگیرد، کار خیری انجام میدهد، احسان و کمک و صدقهای میدهد و مجاهدتی برای خدا میکند. اما دوست میدارد که مردم بگویند: «ایشان چقدر آدم خوبی است.» کارش رابرای مردم نکرده است. کار را برای خدا انجام داده و تمام شده؛ اما از مدح مردم و از اینکه مردم از او تعریف کنند، خوشش میآید. میفرماید این، آن مرتبهی عالی اخلاص نیست. مرتبهی عالی اخلاص این است که این را هم دوست نداشته باشد. اصلاً کاری به کار مردم نداشته باشد! میخواهند بدانند، میخواهد ندانند. میخواهد خوششان بیاید، میخواهد خوششان نیاید. نگاه کند ببیند خدا از او چه خواسته است و دقیقاً آن را انجام دهد.شاهدها (۲۷۲ پاراگراف)
ماندگاری راه مخلصان به سنت الهی
… ؛ کشتهشدگان راه خدا زنده میمانند. یک بُعد زنده ماندن آنها همین است که نشانه آنها، جای پای آنها و پرچم آنها هرگز نمیخوابد. ممکن است چند صباحی با زور و عنف و با دخالت قدرتهای زورگو، نشانههای آنها کمرنگ شود؛ اما خدای متعال طبیعت را اینطور قرار داده است. سنّت الهی بر این است که راه پاکان و صالحان و مخلصان بماند. اخلاص چیزِ عجیبی است؛ لذاست که به برکت حسین بن علی علیهالصّلاة والسّلام و خون به ناحق ریخته آن بزرگوار و اصحابش، دین در عالم باقی ماند؛ بعد از آن هم این رشته ادامه پیدا کرد.ارزش و اثر کارها در گرو روح اخلاص
… کرد، آن مجاهدت، آن تلاش، آن فریادها، آن ایستادگیها، آن تصمیمگیریهای دشوار و آن رنجهایی که در دوران عمر بازنشستگی - یعنی بین هشتاد سالگی و نود سالگی - دید. همهی این ماجراهای بعد از انقلاب، تقریباً از حدود هفتاد و نه سالگی، تا هشتاد و نه سالگی از امام سر زد. یک جسم بود که یک روح داشت و آن روح، عبارت از اخلاص بود. اگر آن روح نبود، همهی این کارها ارزش نداشت؛ اثر هم نمیکرد. اخلاص! اخلاص این مرد، چه زود نتیجه داد! چهل روز از وفات او گذشته، ببین چه دستگاهی! و این دستگاه، تا ابد خواهد ماند. عزیزان من! این دستگاه، از بین رفتنی نیست. خدای متعال، زود جواب داد؛ چون هفت سال و چهارده سال، وقتی که در حال گذشتن است، خیلی زیاد به نظر میآید؛ ولی …پاداش الهی کار خالصانه و جلوهٔ آن در تشییع علامه جعفری
البتّه دیدید که مردم هم چطور برخورد کردند. من وقتى دیدم تشییع جنازهى ایشان را، این هیجان مردم را، این کارهاى گوناگون را، گفتم واقعاً این اثر اخلاص است. جوهرى از اخلاص در کار این مرد بود و اثر اخلاص همین است. وقتى کسى یک کارى را محض رضاى خدا، براى خاطر اهداف مقدّس انجام میدهد، خداى متعال نمیگذارد که بار او زمین بماند و نمیگذارد که ضایع بشود، بلافاصله پاداش آن را میدهد. و حالا ایشان در زندگى، که عزّت و توفیق داشتند و زندگى خوبى کردند، بعد از درگذشتشان هم این جور مردم [برخورد کردند]. با اینکه ایشان ارتباطات مردمىِ زیادى نداشتند، در عین حال دیدید که مردم -خواص، عوام، جوانها- آن تشییع جنازه، آن گریهها، آن نماز را -نماز میّت- …بیاهمیتی نام و خود برای انسان مخلص در برابر تحقق هدف
… - همه کارهایی که نبىّمکرّم اسلام صلّیاللَّهعلیهوآلهوسلّم انجام داد و هدفِ او بود که آنها را انجام دهد، انجام میگرفت، منتها به نام یک کس دیگر، آیا در آن صورت پیامبر اسلام ناراضی بود؟ آیا میگفت که چون به نام دیگری است، نخواهم کرد؟ آیا اینگونه بود؟ یا نه؛ هدف این است که آن کارها انجام گیرد؛ به نام چه کسی انجام گیرد، مهم نیست. پس، هدف مهمّ است. «شخص» و «من» و «خود» برای انسانِ با اخلاص اهمیتی ندارد. اخلاص را دارد، اعتماد به خدا را هم دارد. میداند که خدای متعال حتماً این هدف را غالب خواهد کرد؛ چون فرموده است: «و انّ جندنا لهم الغالبون»[1] خیلی از این جنودی که غالبند، در میدان جهاد به خاک شهادت میافتند و از بین میروند؛ لیکن فرموده است: «و انّ جندنا لهم …دستیابی به اخلاص با گذشت، مجاهدت و تمرین
… که بعضی بهخاطر این انگیزهها کاری را انجام میدهند که با انگیزهی الهی، با راه درست و صراط مستقیم، منطبق نیست. این طبعاً نقطهی مقابل اخلاص است. بنابراین هرچه که انسان انگیزههای خودش را از حالت خودپرستی و خودخواهی دورتر و والاتر کند، این میشود «اخلاص». چگونه میشود به این رسید؟ خوب؛ یک مقدار با گذشت. مثل همهی کارهای دیگری که مجاهدت انسان در آن شرط است و مجاهدت لازم دارد، این هم از همان قبیل است. باید انسان یک مقدار گذشت کند. گاهی شما میبینید در یک فضا انسان احساس میکند که اگر من این کلمه را بگویم، ممکن است برای من وجهه ایجاد کند، در حالی که معتقد به آن کلمه نیست. خوب؛ آدمی که اهل اخلاص نباشد، آن کلمه را خواهد گفت. آدمی که اهل اخلاص است، یعنی میخواهد کارهایش خالص برای اهداف …انجام کار برای خدا، شرط اجر و پیشرفت در کار مسئولان
… چیزی است که خداوند متعال بزرگترین عبادتها را در این حد نمیشناسد. واقعاً اگر شما عالیترین عبادات فردی را محاسبه کنید، در قبال این قرار نمیگیرد که انسان برای اداره یک کشور به شکل اسلامی تلاش کند. این از همه تلاشهای فردی - اگر با اخلاص انجام گیرد - بالاتر است. اگر اخلاص باشد و برای خدا باشد - همانطور که عرض کردیم - این کار فرصت بزرگی برای شماست و از همه کارهای فردی و عبادات فردی بالاتر است. البته اگر برای خدا نباشد و اخلاص در کار نباشد، این اجر را که ندارد هیچ، پیشرفت هم ایجاد نخواهد شد.صفا و اخلاص از برجستهترین خصوصیات فرد بسیجی
من به شما عزیزانم عرض کنم که یکى از برجستهترین خصوصیّاتى که ما براى فرد بسیجى قائل هستیم، عبارت است از صفا و خلوص؛ اخلاص. صفاى بسیجى، معنویّت بسیجى، ارتباط با خدا در بسیجى یک خصوصیّت عمده است. من از این اجتماع بزرگ شما استفاده میکنم و به همهى شما، به همهى کسانى که صداى مرا میشنوند یا بعداً خواهند شنید، عرض میکنم: عزیزان من! رابطهى خودتان را با خدا هر چه میتوانید مستحکمتر کنید، بخصوص در این ماههاى مبارک؛ ماه رجب، ماه شعبان. در این ماههایى که …اخلاص امام خمینی رمز کارهای عظیم او
من یک مثالى براى شما بزنم از امام بزرگوار راحلمان که معلّم بسیجیان، امام بسیجیان و محبوب بسیجیان کشور بود، بلکه محبوب همهى انسانهاى پاکنهادى بود که در هر نقطهى دنیا دلشان به یاد یک معنویّتى و حقیقتى میتپید. عزیزان من! امام آن کارى که کرد ــ که عظیمترین کارى بود که ما در زمان معاصر و نزدیک به خودمان سراغ داریم ــ به برکت اخلاص کرد. اگر اخلاص نبود، شخصیّت عظیم و جوهر مستحکم امام هم کافى نبود براى اینکه این کارها را پیش ببرد؛ [یعنی] یک حکومت فاسد ریشهدارى را که همهى قدرتهاى استکبار هم از او حمایت میکردند، از این سرزمین از بیخ و بن برکنَد و مردم را از شرّ آن حکومت راحت کند؛ یک حکومت الهى به وجود بیاورد؛ آنهمه فساد را در جامعه با همین حرکت از بین ببرد؛ نفوذ دشمنان را، تسلّط …اخلاص و کار برای خدا و تکلیف، سرچشمهٔ قدرت ایستادگی
این نکته به نوبه خود، ما را به نقطه دیگری میرساند و آن این است که چطور میشود ایستاد؟ ایستادن که کار آسانی نیست؛ قدرت میخواهد . این قدرت نیز با اخلاص حاصل میشود؛ لذا باید سراغ اخلاص بروید و برویم. برای خدا، برای وظیفه و تکلیف فعّالیت کنیم، نه برای خواهشهای و هواهای نفسانی، یا توقّعات و گفتن این و آن. اگر این شد، آن وقت میدان، هیچ گاه از انسانهای بزرگ و ستونهای استواری که میتوانند این خیمه را نگه دارند، خالی نخواهد بود. همان گونه که مسأله در میدان جنگ، برای بسیاری از رزمندگان فداکار و جان برکف ما، حقّاً و انصافاً مسأله اخلاص بود. اوّل انقلاب، قبل از جنگ و …مجاهدت خالصانه و مخلصانه، درس اسلام و مایهٔ درخشش
… چهارم هجری - که دوران تشعشع علم است - کتابها نوشته و تحقیقها کردهاند. چنان قدرت سیاسی، چنان قدرت علمی، چنان دنیاآرایی، چنان کشور داری و چنان استخدام تمام نیروهای زنده و سازنده و فعّال بشری، بر اثر چه چیز بهوجود آمد؟ بر اثر تعالیم اسلام. مسأله، فقط این است. اسلام یک درس را به مسلمین تعلیم کرد و آن درس هر روز که در بین مسلمین باشد، نتیجهاش درخشش و تلألؤ و علوّ معنوی و مادّی است. آن درس درسِ مجاهدتِ خالصانه و مخلصانه است. هرجا که مجاهدت خالصانه و مخلصانه باشد، نتیجهاش درخشش و تلألؤ خواهد بود. منتها مجاهدت خالصانه و مخلصانه، ممکن است برای خدا انجام گیرد، ممکن هم هست برای غیرِ خدا انجام گیرد. اگر برای خدا انجام گرفت، همیشگی، ماندگار و زایل ناشدنی است؛ اما اگر برای غیرِ خدا انجام گرفت، ماندگار نیست. ممکن است یکی عاشق کسی باشد؛ خالص و مخلص برای او …زوالناپذیری کار برای خدا جز به دست خود انسان
… آمد و یک گُردان نجات پیدا کرد، آن نیم ساعت شما ماند، ماندگار شد و دیگر تمام شدنی نیست. این نیمساعت چقدر قیمت دارد! قرنها خواهد گذشت، اما از آن نیم ساعت شما، مثل الماس، چیزی کم نخواهد شد. حال اگر شما صدتا از این نیم ساعتها داشته باشید، ببینید چقدر قیمت دارد! این، کار برای خداست. هیچ عاملی نمیتواند کاری را که شما برای خدا کردید از بین ببرد. فقط یک عامل میتواند و آن خودِ شما هستید.حفظ اخلاص و دل نبستن به دنیا برای پایهگذاری ماندگار
عزیزان من! پیغمبر، با انسانهای مؤمن؛ انسانهای ساخته شده و مخلص کار کرد. اگر شما این اخلاص را که بحمدالله زمینهاش در شما هست؛ این مجاهدت فی سبیل الله و این صفا و دل به دنیا نبستن را - نمیگویم دنیا را نخواستن و دور انداختن و نفرت داشتن - حفظ کنید و جوانان مؤمن ما هم حفظ کنند، در وسطِ همه این توفانهای فساد و این بادهای مخالف که در دنیاست، چنان پایهای گذاشته خواهد شد که قرنها طول میکشد تا مفسدین بتوانند یک گوشهاش را بکَنند. این پایه را شما میتوانید بگذارید؛ کمااینکه امام گذاشت؛ کمااینکه مجاهدات مخلصانهای در یک روز، توانست این انقلاب را به بار آورد. مگر این انقلاب شوخی بود!؟ در کشوری که اینگونه مورد طمع همه قدرتها بود، مگر انقلاب، شوخی بود!؟ شما ببینید که امریکا برای یک هائیتی چهکار میکند! برای یک پاناما …اخلاص معیار ارزش، برکت و ماندگاری هر کار
هر چه مایهى اخلاص در من و شما و در آن کارى که انجام میدهیم بیشتر باشد، آن کار ارزش بیشترى پیدا میکند؛ هر کارى. هر چه از قطب اخلاص دور شدیم و به سمت قطب خودپرستى و خودخواهى و براى خود کار کردن و به فکر خود بودن و منافع شخصى و منافع قومى و مانند این چیزها نزدیک شدیم که بین آن اخلاص مطلق و بین خودخواهى مطلق، یک طیفى است، یک میدان وسیعى است ارزش کار ما کمتر میشود، برکتش کمتر میشود، ماندگارىاش هم کمتر میشود؛ این خاصیّت این قضیّه است. هر چه ناخالصى در این جنس باشد، زودتر فاسد میشود؛ اگر ناب باشد، هرگز فاسد نمیشود. اگر بخواهیم به محسوسات مثال بزنیم، فرض کنیم این آلیاژ اگر صد درصد طلا بود، فاسدشدنى نیست، زنگخوردنى نیست، [امّا] به هر اندازهاى که مس و آهن و بقیّهى …برکت الهی در کارهای انجامشده از روی ایمان و اخلاص برخلاف حسابگری مادی
… لحظه رفتند و آن کار را کردند، آن اقدام را کردند، این دنبالههاى عمیق و داراى درجات گوناگون را آن روز ندیده بودند؛ احتمال این هست. خب جوان از روى ایمان خود، از روى احساس خود، یک کارى را انجام میدهد امّا خداى متعال در آن کار، این برکتهاى بزرگ را قرار داده بود؛ چون کارى بود از روى ایمان و اخلاص، و خداى متعال همیشه براى کارهایى که از روى ایمان و اخلاص است، تأثیرات بزرگى قرار میدهد. این را بدانید: هر کارى را شما از روى اخلاص بکنید، خدا به آن کار برکت خواهد داد؛ هر کارى را که از روى حسابگرىهاى مادّى بکنید، این متزلزل است؛ ممکن است به یک نتایجى برسد، خیلى از اوقات هم به نتایجى نمیرسد؛ برخلاف آن کارى که از روى ایمان، از روى اخلاص و براى خدا انجام میدهید. مَن کانَ لِلّهِ کانَ اللهُ لَه؛[9] هر کس براى خدا باشد، قدرت الهى در خدمت او قرار میگیرد و به او کمک میکند؛ این قضیّهى سفارت …لزوم تمرین انجام هر کار و مسئولیت برای خدا در نظام اسلامی
[البتّه] این به آن معنا نیست که ما خودمان را به آن سطح برسانیم که هیچ کس نمیتواند خود را به آن سطح برساند بلکه به این معنا است که هر کسى در نظام جمهورى اسلامى، در هر جایى که مشغول کار کردن است، باید این تمرین را هرگز از دست ندهد و فراموش نکند که سعى کند هر کارى انجام میدهد، براى خدا انجام بدهد؛ هر مسئولیّتى را قبول میکند، براى خدا قبول بکند؛ هر حرکتى از او صادر میشود، براى خدا صادر بشود. البتّه این کار آسانى نیست؛ ماها به این آسانى نمیتوانیم به اینجاها خودمان را برسانیم امّا باید تلاش کنیم؛ با تلاش میشود رسید.آسان شدن کارها و مسئولیتها وقتی برای خدا باشد
وقتى براى خدا باشد آنچه انسان میگوید و عمل میکند و قبول مسئولیّت میکند، کارها هم بر انسان آسان خواهد شد. چون [کار] براى خدا است، نفْس انسان در آن تأثیرى ندارد و دخالتى ندارد، انگیزههاى نفْسانى در آن طیف و در آن میدان حضور ندارند، لذاست که قبول مسئولیّت آسان است، رها کردن مسئولیّت آسان است، اقدام کردن آسان است، گفتن آنچه باید گفت آسان است، نگفتن آنچه نباید گفت آسان است، تصمیم گرفتن آسان است، نوشیدن جام زهر آسان است،[5] مقابلهى با همهى دنیا آسان است، روبهرو شدن با ابرقدرتها آسان است. آنچه دشوار میکند مسائل را، نفْس ما، هواهاى ما، خواستههاى ما و محاسبات مادّى ما است؛ اگر [این کار را] بکنیم، چه خواهد شد؟ چه ضررى میرسد؟ از چه چیزى بازمیمانیم؟ وقتى که «من» در بین نبود، «خود» در بین نبود، «شخص» در بین نبود، «هواى نفْس» در بین نبود و براى …برکت و اثر یافتن کارهای عبادی چون حج با نیت خالص و قصد قربت
… بر همهى مسائل و ضروریّات دیگر است، و آن این است که عملى که از ما سر میزند، انشاءالله همراه باشد با قصد قربت و با طلب مرضات الهى؛ این پایهى کار است. همهى کارها اینجور است که با قصد خوب و نیّت طاهر و قصد خدایى، بهتر انجام میگیرد؛ حتّى کارهاى دنیایىِ محض. ولیکن کارهایى که طبع عبادى دارد و جنبهى معنوى دارد و تأثیراتى فراتر از تأثیرات قابل محاسبهى مادّى میگذارد ــ که حج هم یکى از اظهرِ مصادیقِ اینجور کارها است ــ بیشتر احتیاج دارد به نیّت خالص و قصد الهى. اگر کار براى خدا شد و به قصد انجام تکلیف و کسب مرضات الهى شد، خداوند به آن برکت میدهد، اثر میدهد، جذّابیّت میدهد، دلها را به طرف آن جلب میکند، آنچه از تأثیرات حج که شما دنبال آن هستید فراهم میکند. شما نگاه کنید به این حرکت عظیمى که انجام گرفت، یعنى اصل پیدایش انقلاب، شروع نهضت مبارزه، کارهایى که در این انقلاب شد، از جمله خود همین مسئلهى حج که امام راحل عظیمالشّأن ما (رضوان الله تعالى علیه و قدّس الله نفسه الطّیّبة الزّکیّة) این کارها را شروع کردند، …پاداش بینهایت بندگان مخلَص فراتر از تناسب با عمل
امتیاز دوم این است که میفرماید: «و ما تجزون الا ما کنتم تعملون الا عباداللَّه المخلصین[4].» همهی مردم، پاداش متناسب با عمل کاری را که انجام دادهاند میگیرند، مگر بندگان مخلص خدا. اینها عملشان و پاداششان متناسب نیست. عملشان هرچه که باشد، پاداش آنها بینهایت است؛ زیرا این وجود متعلق به خدا، برای خدا و سرتا پا در خدمت اهداف الهی است. او، همهی وجودش برای خدا خالص شده است.توانایی بندگان مخلَص بر توصیف شایستهٔ خداوند
امتیاز سوم که از همهی اینها بالاتر است، این است که «سبحان اللَّه عما یصفون الا عباد اللَّه المخلصین[5].» یعنی خدای متعال از آنچه که بندگان او توصیف کنند، منزه است؛ مگر از آنچه که بندگان مخلص توصیف کنند. یعنی آنها میتوانند حقِ توصیف الهی را ادا کنند. بندگان دیگر، کمتر و کوچکتر از این هستند؛ و هرچه در باب پروردگار عالم بگویند «ماعرفناک حق معرفتک[6].» اوصاف خدا از زبان انسانها، ناقص و نارساست؛ مگر از ناحیهی بندگان مخلص. آنها میتوانند خدای متعال را کماهوحقه توصیف کنند. و لذاست که انسان اگر خود را به دعاهایی …کار مخلصانه و صمیمانه، مؤثر و مورد پسند مردم
حرفی که بنده همواره - از قبل از شروع انتخابات تا به حال - در باب مجلس داشتم، این است که «باید مخلصانه و صمیمانه کار کرد.» و همین است که مؤثّر میافتد و مردم میپسندند و به آن دل میدهند. خطاست اگر نمایندهای بیاید در تریبون باز مجلس بایستد؛ بدون توجّه به اقتضائات مالی و بودجهای، بدون توجّه به اولویّتها، بدون توجه به برنامههایی که مجلس قاعدتاً باید آنها را تصویب کند، سنگی بیندازد که «آقا، بیایید این کار را برای حوزه انتخابیّه من بکنید.» قصدش …اخلاص برای خدا، راز جلب دل مردم
چیزی که میتواند دل مردم را به طرف ما جلب کند - اگر جلب دل مردم لازم باشد؛ که البته لازم هم هست - اخلاص للَّه است. این، راز قضیه است. یکی از حِکَم قرآنی و یکی از حِکَم اسلامی، این است. این، خودش حکمت است. حکمت یعنی اینکه «من اصلح ما بینه و بین اللَّه، اصلح اللَّه ما بینه و بین النّاس[2] .» یعنی من و شما، اگر میانه خودمان را با خدا درست کنیم، خدا میانه ما را با مردم، درست خواهد کرد. راه …نپذیرفتن عمل از سوی خدا به سبب کمی اخلاص
… را باید انجام بدهیم امّا شما منتظر انجام این وظیفه از سوى مسئولین نمانید. شما حرکت را ادامه بدهید على باب الله و متوکّلاً على الله و قاصداً لوجهه الکریم، تا انشاءالله خداى متعال قبول کند از شما، که اگر قبول کرد، عظمت آن از همهى اینها بیشتر است. غصّه و درد آنجا است که تلاشى بکنیم و خدا قبول نکند آن را به خاطر اینکه اخلاص ما در آن کم باشد. مخلصاً، موقناً، متوکّلاً علىالله راه بیفتید، خداى متعال انشاءالله کمک خواهد کرد؛ کمک مادّى.نیت کسب رضای الهی، اساسیترین بخش هر کار
امروز مىبینید که دنیا در چه وضعى است؛ امپراتورىها چطور دارند تجزیه میشوند؛[6] ملّتها چطور دارند سر بلند میکنند؛ اسلام چگونه دارد سیطرهى معنوى خودش را بر دلها آشکار میکند. پس ما باید درس بگیریم. هرجا هستیم، هر کار داریم، باید اوّل، نیّتمان کسب رضاى الهى باشد؛ اساسىترین بخش قضیّه همین است. خدا را باید خشنود کرد با عمل صالح. عمل و صلاح، با هم. ما صلاح بدون عمل نداریم. در قرآن بعد از ایمان، عمل صالح است. اگرچه ایمان هم طبق بعضى از روایات، عمل است: اَلایمانُ هُوَ العَمَل؛ عملِ جوانحى است، عمل قلبى است؛ ارادهاى است که انسان بر قلب خود و بر روح خود …اخلاص و ایمان رزمندگان، عامل همهٔ دستاوردهای جنگ
نکتهى سوّم مسئلهى معنوى است. این قضیّه واقعیّت دارد که ما بدون اخلاص و اعتقاد و تعبّد هیچ چیز در این جنگ نمیداشتیم. یعنى اگر واقعاً ما میخواستیم ایمان و اخلاص را از آن تعداد جوانهایى که فعّالیّت میکردند بگیریم، اسمها و تیترها و درجهها و مانند اینها هیچ کارى نمیکرد! یعنى یک تعداد جوانهاى سپاهى بودند، یک تعداد بسیجى بودند، بعضى از ارتشىها بودند که اینها واقعاً بااخلاص میجنگیدند یعنى واقعاً دلشان میخواست، احساس وظیفه میکردند و میجنگیدند. اگر این احساس وظیفه را ما حذف کنیم از مجموعهى عدد عظیم نیروهاى مسلّح ما که گاهى …همراهی برکات الهی با کار مخلصانه و آسیب دیدن کار با خدشه در اخلاص
آن وقتى که ما طلبهها اینجور کار میکنیم، برکات الهى با ما است. آن وقتى که به آن بدنهى شفّاف اخلاص ما اندکخدشهاى وارد مىآید، آنوقت کارها جور دیگرى میشود؛ یعنى فوراً مىبینیم یک گوشهى کار عیب میکند. تا وقتى که اخلاص هست، تا وقتى که «خود» نیست، تا وقتى که با کمترین برداشت، بیشترین کار را میخواهیم انجام بدهیم و واقعاً به انگیزه و به سائقهى[5] همان هدایت الهى کار میکنیم، برکات الهى همراه است؛ که بنده یک وقتى تشبیه کردم این را به این زنبور عسل: وَ اَوحی رَبُّکَ اِلَی النَّحلِ اَنِ اتَّخِذی مِنَ الجِبالِ بُیوتًا وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمّا یَعرِشون؛[6] که میگردد بین گلها و عسل شیرین را براى انسانها که «فیهِ شِفآءٌ لِلنّاس»[7] فراهم میکند؛ واقعاً …اخلاص بهعنوان اساس ادامهٔ راه
من همین را خواستم عرض بکنم که بدانید؛ اگرچه شماها میدانید. باید در این خط، در این صراط، با همّت بیشتر، با تلاش بیشتر و با کوچک دیدن مشکلات و بلند برداشتن قدمها، دور دیدن اهداف و استمداد از خداى متعال و با اخلاص ــ که اساس قضیّه همین آخرى است که اخلاص است ــ انشاءالله راه را ادامه بدهید. ما هم همانطور که عرض کردم، واقعاً دعا میکنیم به شماها که خدا توفیقتان بدهد، کمکتان کند و خوشحالیم از اینکه این جریان طیّب و طاهر، الحمدلله در داخل جامعهى ما هست. و خداخدا میکنیم که هرچه بیشتر شماها موفّق بشوید، دلگرم بشوید و دستتان گرمتر به طرف کارهاى …اخلاص مردم و امام در انقلاب و نیاز امروز ملت و بهویژه مسئولان به آن
ما ملّت ایران در دوران انقلاب بزرگ اسلامى، آن اخلاص را بالمعاینه(۱۱) در زندگى مردممان مشاهده کردیم و شد آنچه شد؛ و امام بزرگوار ما مظهر این اخلاص بود و کرد آنچه کرد: دنیا را در مقابل اسلام خاضع و خاشع کرد؛ دشمنان اسلام را به عقبنشینى وادار کرد. امروز هم آحاد ملّت ایران، زن و مرد ملّت، اقشار مختلف، مخصوصاً مسئولین، مخصوصاً هر چه مسئولیّتها بالاتر برود، محتاج همین اخلاص در وجود خودمان هستیم تا این بار را به سرمنزل برسانیم. امیرالمؤمنین طبق نقل در نهجالبلاغه فرمود: وَ لَقَد کنّا مَعَ رَسولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ نَقتُلُ آبائَنا وَ اَبنائَنا وَ اِخوانَنا وَ اَعمامَنا لا یَزیدُنا ذلِک اِلّا ایماناً وَ تَسلیماً وَ مُضیّاً عَلَى اللَقَمِ وَ صَبراً عَلىٰ …اخلاص، گذشت و وحدت راه برداشتن قدم آخر پیروزی افغانستان
… اگر در این یک قدم سیاست آمد ــ منظورم از سیاست یعنى سیاسىکارى ــ دخالتهاى گوناگون آمد، نمیشود؛ همین یک قدم برداشته نمیشود. خدایى که صدها قدم دشوار را با یک طرفةالعینى توانست طى کند، همین یک قدم را میتواند ده سال نگه دارد! خدا است دیگر، قدرت الهى است. راه این هم اخلاص است؛ این یک قدم را هم باید با اخلاص، با گذشت، با وحدت، با برادرى [برداشت]؛ هیچ کس به قصد قدرت حرکت نکند. [اگر] همه براى خدا حرکت کنند، هر کارى میخواهند بکنند نیّت الهى بکنند، همین یک قدم را خداى متعال با بهترین وجهى طى خواهد کرد. به نظر ما راهش این است. امیدواریم که خداوند توفیق بدهدنقش نیت خالص امام و امت در پیشرفت انقلاب
ما باید در تمام حرکات و اعمالمان این حقیقت در یادمان باشد. و این درس بزرگ اسلام و درس بزرگ معلّم بزرگ ما در این دوران ــ یعنى امام بزرگوار ما که خود عامل به اسلام بود و اسلام فقط در زبان و حنجرهى او نبود بلکه از اعماق وجود او اسلام میتراوید ــ بود که ما در کارهایمان، نیّت خیر، نیّت الهى، قصد خالص داشته باشیم. اگر خود او این نیّت خالص را نمیداشت، انقلاب به اینجا نمیرسید و اگر این امّت مسلمان و مؤمن و خداجوى و امامدوست و مرید آن رهبر عظیمالشّأن و عالىمقام و شایسته، قصد خدا در کارهایشان نمیداشتند و نیّتهاى دنیاطلبانه و هواهاى نفسانى و اغراض فردى و گروهى و غیره بر اعمال و رفتارشان حاکم میبود، این انقلاب به اینجا نمیرسید. آنچه انقلاب را به اینجا رساند، همان ایمانهاى خالص و نیّتهاى صادق و ایمانهاى پاک و روحهاى سرشار از اخلاص و صفا بود؛ از حالا به بعد هم همینجور است.اخلاص و کار برای خدا، رمز پیروزی انقلاب و مقاومت در جنگ
انقلاب ما که پیروز شد، به برکت صفا و خلوص و اخلاص و کار برای خدا و بلند شدن از سر منافع مادّی و شخصی بود. مقاومت در جنگ تحمیلی هم همینطور بود. این شهدای عزیز ما، یا این جانبازان، در اوج صفا و اخلاص، به استقبال شهادت رفتند و شهید شدند و همین شهادتها و مقاومتها و به استقبال خطر رفتنها بود که انقلاب را حفظ کرد، اسلام را عزیز کرد، مسلمین را قوی کرد و دشمنان اسلام و امریکا را خوار نمود.