رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مسأله دومی که مربوط به مسائل داخلی است - که آن را هم مختصراً عرض کنم - مسأله وحدت است. عزیزان من! یک ملت هرچه قدرتمند باشد، هرچه ثروتمند باشد، اگر اختلافات در بین آحادش ریشه گرفت و آتش اختلافات مشتعل شد، بدبخت و بیچاره خواهد شد. اختلافات که گفته میشود، مقصود اختلاف سلیقه نیست. اختلاف سلیقه هست. اگر اختلاف خط، اختلاف جهت، اختلاف مذاق باشد، اشکالی ندارد. اختلافات، یعنی درگیریهای سیاسیای که فضا را متشنّج میکند. این که من گاهی از بعضی از روزنامه‌ها گله میکنم، به این خاطر است. فوراً بعضیها فریادشان بلند نشود که «آزادی» محدود شد؛ نه. برای شعار آزادی ما بارها جان خودمان را در معرض مرگ قرار داده‌ایم! کسانی که اهل دینند، بیشتر از همه از آزادی دفاع میکنند. بنابراین، بحث «آزادی» نیست؛ بحث این است که از این آزادی که وجود دارد و از اوّل انقلاب هم وجود داشته است، کسانی برای متشنّج کردن فضا استفاده نکنند. انسان وقتی بعضی از روزنامه‌ها را نگاه میکند، میبیند کأنّه این عنوانهای درشت را طوری انتخاب کرده‌اند، برای این که یک گروه را به جان یک گروه دیگر بیندازند! این نقشِ همان بوقهای تبلیغاتی است؛ این بد است. روزنامه‌ها باید کاری کنند که دلها را به هم نزدیک نمایند؛ جناحها را به هم نزدیک نمایند. اگر جناحهای سیاسی و گروههای سیاسی واقعاً معتقد به یک مبنا و اصلی هستند، باید سعی کنند که هرچه ممکن است، در عمل، خودشان را به گروههای رقیبشان نزدیک کنند، با هم مهربانی کنند، قضایای گوناگون را با هم حل کنند؛ نه این که اختلافات را همین‌طور دائم موج بدهند، اوج بدهند، بزرگنمایی کنند، بنویسند و بگویند. این فضا را متشنّج خواهد کرد.

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

دل‌مردگی مردم و دوری از نماز جمعه و راه‌پیمایی در پی اختلاف مسئولان و اهل علم

… مستحکم، برنامه‌ریزى خوب، دولت قوى. ما معمّمین در هرجا که هستیم، بایستى حرکت خودمان را به تناسب نیاز موقعیّت شتاب بدهیم؛ تبلیغ دین، کار صحیح، حفظ وحدت؛ همین چیزى که در اوّلِ عرایضم عرض کردم؛ همین وحدت و یکپارچگى، که در روحیه‌ى مردم اثر مستقیم میگذارد. در بعضى از شهرها دیده میشود که گاهى یک اختلافاتى بین بعضى از مسئولین یا بعضى از اهل علم یا اصحاب شئون مختلف وجود دارد، مردم اصلاً دل‌مرده‌اند؛ نه در نماز جمعه، نه در نماز جماعت، نه در راه‌پیمایى، نه در کارهاى گوناگون [شرکت نمیکنند]؛ دیگر حالش را ندارند، دل‌مرده‌اند؛ امّا وحدت و اتّفاق و هماهنگى و نزدیکى به هم، به مردم شور و نشاط میدهد. و اینجا بحمدالله‌ این‌جور است. ما باید این را هرچه [میتوانیم] بیشتر کنیم.

دعوت جمع‌های سیاسی معارض به بیان نقاط مشترک

… سیاسى جامعه و همین رقابتهاى خطّى و برخوردهاى خطّى. به نظر بنده در این زمینه آنچه ما بگوییم از آنچه امام فرمودند کمتر و نارساتر است. امام لبّ مطلب را در این قضایا بارها و بارها گفتند. واقعاً برگردیم به خطّ امام. دو گروهند، خب باشند؛ چرا با هم تعارض میکنند؟ مگر نمیشود نقاط مشترک را هم در قبال نقاط محلّ افتراق مورد توجّه قرار داد؟ چه اشکالى دارد که جمعهایى که با هم معارضند ــ جمعهاى روحانى، جمعهاى دانشجویى، جمعهاى گوناگون دیگر، جمعهایى که در مجلس یا جاهاى دیگر هستند؛ همینهایى که با هم مقابلند ــ هر چند وقت یک‌بار با همدیگر بنشینند، آن نقاط مشترک فیمابین خودشان را به زبان بیاورند؟ در چند چیز مگر شما اختلاف دارید با هم؟ مگر نقاط اختلاف قوى‌تر و مهم‌تر است از نقاط اتّفاق و وحدت‌ نظر؟ چه کسى چنین چیزى را گفته؟ چه کسى میتواند ادّعا کند این حرف را؟

برخورد خشن، اهانت، تهمت و تعمیم نادرست جناح‌ها علیه هم

… دیگر؛ چرا مردم را، مخاطبان عمومى جامعه را دچار تشویش فکرى میکنى با این اختلاف‌افکنى؟ متأسّفانه از طرفین چنین کارهایى هست؛ من باید این را صریحاً عرض بکنم. اگر کسى بگوید که نه آقا، ما یک جناحى هستیم، در این جهت ملاحظه میکنیم، نخیر، بنده تأیید نمیکنم این را. طرفین متأسّفانه برخوردهاى خشن با هم دارند، برخوردهاى نامتناسب با محیط اسلامى با هم دارند؛ حرفها با اهانت، احیاناً با تهمت، با خلاف واقع همراه است. از کار یک نفر، یک جمع‌بندىِ کلّى میکنند، یک استنتاج عمومى میکنند؛ که این غلط است، این تزویر است. برادرها! ما چه چیزى از دست میدهیم اگر چنانچه این کار ادامه پیدا کند؟ مردم را؛ همین اعتمادى را که عرض کردم.

کمتر بودن اختلاف واقعی از تظاهر و مبالغه در اظهار اختلاف

و به نظر بنده اختلافات واقعى کمتر از تظاهر به اختلاف است ــ خود این هم یک نکته‌اى است ــ اختلاف و شکاف و جدایى واقعى بین برادرها بمراتب کمتر از آن‌ چیزى است که بر زبان مى‌آورند. من نمیدانم این حالت مبالغه‌گویى ما در حرف‌زدن‌ها و در اظهارات چرا متوقّف نمیشود؟ جورى حرف میزنند که آنهایى که بیرون نشسته‌اند ــ آن خوش‌خیال‌هاى بیچاره ــ خیال میکنند که فردا است که اینها میپرند به هم، علیه هم اسلحه برمیدارند؛ حرفها این‌جور تند است. به طمع مى‌افتند، کمااینکه الان آمریکایى‌ها به طمع افتاده‌اند؛ حتّى بعضى از گروهکهاى مرده …

لزوم حل تعارض دستگاه‌های سیاست خارجی و تبلیغات در خارج

البتّه من شنیده‌ام آنجا بین دستگاه‌هاى سیاست خارجى و تبلیغات تعارض است ــ چند سال قبل از این، زمان ریاست جمهورى [من] هم مطرح بود، حالا هم گویا هنوز مطرح است ــ باید حل کنید؛ نباید این به این شکل بماند. البتّه یک مقدارى از آن به عهده‌ى برادرانِ در رأس است که باید اینجا کلّیّات را حل کنند، و اینها زود به نتیجه میرسند؛ اینجا مشکل باقى نمیماند [امّا] عمده آنجا است که گاهى مسائل کارى است، سیاسى است، گاهى هم مسائل شخصى است. نباید بگذارید که این اختلاف بیرون نشان …

هشدار از دلسرد کردن مردم به‌خاطر اختلافات جزئی و شخصی

… ــ جورى حرف زده بشود که مردم را نسبت به انتخابات دودل بکنند. البتّه این مردم دودل نمیشوند؛ این مردم نشان داده‌اند که در مقابل توطئه‌هاى دشمن هوشیارانه عمل میکنند؛ مخالفین انقلاب اسلامى هم این را میدانند امّا بالاخره تبلیغات میکنند، تلاشهاى خودشان را میکنند. مبادا کسانى پیدا بشوند در داخل محدوده‌ى نظام اسلامى که به این خواسته‌ى دشمن کمک کنند و به خاطر یک اختلافى که کسى حالا با زیدى، عمروى، بکرى دارد، براى خاطر یک امر جزئى، کم‌اهمّیّت، احیاناً شخصى یا گروهى بیایند مردم را نسبت به این حقیقت عظیم که حضور آنها را در صحنه نشان میدهد، مردّد و دلسرد بکنند.

زیان‌های درگیری میان گروه‌های شیعه

… ــ البتّه باید هدف صد درصد باشد ــ [امّا] اگر صد درصد هم بفرض نشود ــ بعضى‌ها بى‌تفاوت باشند، بعضى کنار باشند ــ جُلّ[4] شیعه بایستى با هم باشند و پیوندى اینها را با هم مستحکم کند؛ با یک حرکت، حرکت کنند، با یک اشاره راه بیفتند، یک جهت‌گیرى داشته باشند. بین خود شیعه ــ گروه‌هاى مختلف با اسمهاى مختلف ــ دیگر تضارب نباشد. تضارب بین شیعه خیلى ضررهاى زیادى میزند. بنده در آن سفرى هم که آمدم پاکستان شش هفت سال پیش،[5] به مرحوم آ‌سیّد‌عارف و مرحوم آ‌سیّد‌صفدر و بعضى از آقایان دیگرى که بودند از علماى پاکستان، این را تأکیداً گفتم؛ هر سفرى هم که آقایان آمدند ایران، با آنها در میان گذاشتم. این مطلب اوّل، که سعى بشود خود شیعه …

لزوم ماندن روحانیت فراتر از اختلافات سیاسی

و براى اینکه این کار بتواند بخوبى انجام بگیرد، اعتقاد بنده این است که در اختلافات سیاسىِ موجود خطّى، باید کمتر دخالت کرد؛ یعنى به یک معنا اصلاً نباید دخالت کرد. منتها از باب اینکه بالاخره اگر فضا، فضاى صد درصد سالمى نباشد، هر نفس کشیدنى هم یک جورى و به یک معنائى تعبیر خواهد شد، در یک چنین فضائى کوشش کنند که هر چه بیشتر خود را دور نگه دارند از درگیرى‌ها؛ یعنى آن جنبه‌ى پدرى، جنبه‌ى عمومى، براى همه‌ى مردم بودن، هر دو قشر متعارض با یکدیگر را فرزندان خود و احیاناً داراى اشتباهاتى دانستن را بایستى رعایت کرد تا روحانیّت همواره بالاتر از اختلافات بماند.

ارزش‌دهی به هنرمندان بی‌ربط از سر لجاجت جناحی

… میشود. آن وقت اینها کسانی میشوند که باید به فلان دانشگاه دعوتشان هم بکنند و یک مشت از همین بچه‌های حزب‌اللهی انجمن اسلامی ما مثلاً برایشان کف هم بزنند! کمااین‌که گاهی اوقات چنین چیزهایی هم اتفاق افتاده است؛ البته نه در مورد مشایخی، بلکه در مورد بعضیهای دیگر. در جایی، از لج گروه مقابل، هنرپیشه‌ی چرند و هنرمند بیربطی را آوردند و برایش مثلاً کف هم زدند! نه، این هم اشکال دوم است. بالاخره آن هنرمند، خودش را ظاهر خواهد کرد.

بدگویی متقابل جناح‌ها و القای بدی همه به مردم

بنده یک وقتى عرض میکردم که ــ مردم اگر اهل اصطلاح باشند ــ الان [اصطلاحاً] اجماع مرکّب هست بر فسق همه؛ چون طرفین مُجمَعند؛ اینها میگویند آنها بدند، آنها میگویند اینها بدند و قول ثالثى هم وجود ندارد. خب این چه جور برخورد کردن با قضایا است؟ مردم را از دست میدهیم و اعتماد مردم را به اصل نظام. نگویید مردم به نظام بى‌اعتماد نمیشوند؛ چرا، این نظامى که ده‌ سال، یازده سال کسى مثل امام بالاى سرش بود و آن شلّاق کوبنده‌ى فرمایشات امام بر سر و شانه‌ى همه‌ى ما فرود …

نهی از دودستگی ناشی از دسته‌بندی سیاسی با وجود لزوم سیاسی بودن

شما اصناف هم بین خودتان همین‌جور؛ اصناف را نکشانید به اختلافات باندبازى و گروه‌بازى و سیاسى‌کارى؛ همه در خدمت سیاستهاى جمهورى اسلامى [باشند]. همه‌ى اصناف اهل سیاست [هم] باشند ــ و باید هم باشند ــ امّا نگذارید این دودستگى‌هاى ناشى از دسته‌بندى سیاسى در بین اصناف راه پیدا کند؛ یک جامعه‌ى متّحد متّفقِ یکپارچه‌اى باشید در خدمت هدفهاى اسلامى، در خدمت نظام اسلامى. و بخصوص شما انجمنهاى اسلامى مراقب و مواظب باشید نسبت به آن چیزى که در نکته‌ى دوّم عرض کردم. این یک تکلیف و وظیفه است.