نفی تعصبات قبیلهای موجب درگیری میان عشایر از نظر اسلام
البته در همینجا من این را هم اضافه کنم که جنبهی مثبت این پیوند خانوادگی و فامیلی، همین عنصر دارای ارزشی است که عرض شد؛ اما جنبهی منفی آن را - یعنی تعصباتی که موجب درگیری بین عشایر و قبائل میشود - باید نفی کرد؛ این از نظر اسلام مورد قبول نیست. پیوند و ارتباط و التیام خانوادگی و عشایری بسیار خوب است؛ اما نفیِ دیگران نباید کرد. برادری در اسلام، در میان همهی مؤمنان گسترده است.
لزوم حفظ پیوند خانوادگی عشایری بدون نفی دیگر عشایر
… ما به آنهایی که میخواستند به نسبتهای قبیلهای خودشان با چشم تعصب نگاه کنند و دیگران را نفی بکنند، با این زبان جواب داد. یعنی پیوند درون عشیرهای و قبیلهای بسیار خوب و بسیار امر پسندیدهای است؛ ارتباط و اتصال خانوادگی و فامیلی و رحِم، یک نقطهی مثبت است؛ اما نباید این را وسیلهای برای نفی کسانی که خارج از محدودهی این خانواده و عشیره هستند، قرار داد. به شما عرض میکنم: این ارزش ارتباطات فامیلی و خانوادگی در محیطهای عشایری را پاسداری کنید و حفظ کنید - که بسیار باارزش است - اما عشایر گوناگون، یکدیگر را نفی نکنند؛ همه با هم برادریم: «انّکم من ادم و ادم من تراب»؛ پیغمبر فرمود: همهی شماها فرزند آدمید، آدم هم از خاک است. «پس ای بنده افتادگی کن چو خاک». ببینید این آموزش اسلامی به ما - در همهی سطوح - چقدر عمیق است!
خطر تعصبات و اختلافات قبیلهای در مناطق عشایری
از گزارشها اینطور فهمیده و استفاده شد که امکانات ورزشی و فرهنگی هم در این منطقه، کم است. البته باید به اینها رسیدگی بشود. یک نکتهی دیگر هم به شما عرض کنم: عزیزان من! در این مناطق عشایری که خصلتهای خوب انسانی فراوان است، یک خطر وجود دارد و آن خطر تعصّبها و اختلافات قبیلهای نسبت به یکدیگر است؛ یعنی تیرههای مختلف با تعصّبات قبیلهاىِ خودشان موجب بروز اختلاف و دلخوری با یکدیگر شوند. مراقب باشید به این سمت سوق داده نشوید. یکی از خصوصیّات رژیم طاغوت همین بود که بین قبایل، بین عشایر و بین تیرههای مختلف، ایجاد اختلاف میکرد تا با درگیریهای آنها خودش را از محوطهی درگیری خلاص کند! آنها را به خودشان سرگرم میکرد و غالباً در بین عشایر، اختلافات و جنگهای منطقهای و عشیرهای به راه …
ناخرسندی شدید از تعصبات و دعواهای قبیلهای در استان
… از فرصت استفاده کنم و راجع به برخی از عادات و آداب قومی و قبیلهای که در این استان و بعضی از استانهای دیگر دیده میشود، با شما برادران و خواهرانی که در این میدان عظیم اجتماع کردهاید و همچنین آنهایی که بعداً سخنِ مرا از رسانهها خواهند شنید، صحبت کنم. شما بدانید که من از تعصّبات و اختلافات قبیلهای که متأسفانه در این استان رایج است، به شدّت ناراحتم. لعنت خدا بر سردمدارانِ رژیمِ منحوسِ پهلوی که عمداً اختلافات قبیلهای را در این استان، تندوتیز کردند تا خودشان بتوانند راحت زندگی کنند. عمداً این کارها را کردند! چرا باید دو قبیله، چندین سال باهم دعوا داشته باشند!؟ خدا راضی نیست. من هم که برادر شما هستم به شما …
نقد استادی که دانشجو را بهسوی اختلافات قومی میراند
… استادها باید متعهّد باشند؛ باید ایران را دوست بدارند. استادهایی را ما میشناسیم -البتّه بنده از دور میشناسم- که ایران را دوست نمیدارند؛ آبادی ایران، آیندهی ایران برایشان مهم نیست؛ اینجور استادی بهدرد نمیخورد. نمیتوانم در دل، به چنین استادی امید ببندم؛ استادی که کشورش را دوست ندارد، استادی که اتّحاد کشورش را دوست ندارد، استادی که سر کلاس درس حرفی میزند -ولو ارتباط به موضوع درسی هم ندارد- که نتیجهاش اختلافات قومی در کشور است و دانشجو را به آن سمت میراند، این استاد استاد مطلوبی نیست. استادی که اگر در دانشجو تعهّد مذهبی احساس بکند با او سر ستیز پیدا میکند، این استاد استاد خوبی نیست. استادانی که متعهّد باشند، دلسوز باشند، کشورشان را دوست بدارند، انقلابشان را دوست بدارند و برجستهی علمی باشند، بر محور یکچنین استادی اگر هستههای علمی بهوجود …
نکوهش اختلافات عشایری و دعوت به برادری ایمانی
… به جوانان خود، امکان تحصیلات ندهد؛ در حالیکه نظام جمهوری اسلامی، امکان تحصیلات را به خانوادهها و به جوانان داده است. من نمیپسندم که براساس رسوم غلط، اجازه ندهند که دختران درس بخوانند. دختران هم باید درس بخوانند؛ استعدادهای بزرگی در میان آنها وجود دارد. من برای مردم مؤمن و پرشور و بااخلاص و باصفایی مثل شما، به هیچ وجه اختلافات عشایری و تعصّبهای قومی را میان خودتان نمیپسندم؛ حیف است. براساس ارزشهای ایمانی، با یکدیگر برادر باشید - برادرِ مؤمن - بخصوص به جوانان عرض میکنم: عزیزان من؛ ای جوانان! جوانی خودتان را قدر بدانید و هرچه بیشتر در راه ایجاد نورانیّت و صفای معنوی در خودتان تلاش کنید. به نماز و به تضرّع و توجّه، اهمیت دهید. بدانید یک جامعه، آنوقتی به فلاح و رستگاری خواهد رسید که روحیه و صفای معنوی در او موج بزند. پیشرفتهایی که ما در دوران جنگ …
دعوت به کنار گذاشتن اختلافات و برادری
… دو قبیله، دعوا و خونریزی است. آن وقت برای اینکه نزاع متوقّف شود، دختری از این قبیله را علیرغم میل و خواستش، به عقد پسری از آن قبیله در میآورند و آن دختر در قبیلهی شوهر خود به عنوان یک موجودِ غریب و مظلوم و توسریخور زندگی میکند! چنین کارهایی شایسته نیست. اختلافات را کنار بگذارید و همه باهم برادر باشید. زنان را عزیز بشمارید. روحیهی کار را در بین خودتان، هرچه بیشتر زنده کنید. تلاش برای کشاورزی، تلاش برای کارهای صنعتی- وقتیکه مقدّماتش فراهم شود- و تلاش برای کارهای معدنی یا راهسازی- وقتیکه دولت مقدّماتش را فراهم کند- از جمله کمکهایی است که برای عمران و …
جنگهای طولانی قبایل عرب جاهلی بر سر امور کوچک
… هم که هست به آن شدّت نیست؛ امّا جامعهی اسلامی عربستان که این جور نبود؛ یک جامعهی قبایلی، متشکّل از افراد قبایل گوناگون با تعصّبهای خاصّ قبیلهای، با برداشتها و عادات و سنّتهای کاملاً متفاوت، با عادت دیرینهی به جنگ و نزاع و خونریزی بر سر چیزهای کوچک؛ برای یک شتر بین دو قبیله چهل سال در جاهلیّت جنگ بود! آن قدر آدم از گرسنگی مُردند، یا در میدان جنگ کشته شدند، یا به غارت رفتند برای خاطر یک شتر! برای اهانت به یک زنی که مال یک قبیلهای بود از سوی یک جوانی از قبیلهای دیگر -که او را در بازار عکّاظ مکّه مسخره کرده بود و به او اهانت کرده بود- چند سال بین این دو قبیله جنگ بود؛ این مسئله، مسئلهی تعصّب قبیلهای است. حالا در یک چنین جامعهای رسول اکرم بین این جامعه باید وحدت ایجاد کند. وحدتِ فکر آسان است؛ خب یک معلّم سر کلاسی فرضاً یک درسی را، یک معرفتی را، یک حقیقتی را بیان میکند همه میفهمند، امّا وحدت در عادتها و تقالید و روشها و سنّتهای گوناگونی که وجود داشته و …
لگدمال شدن عقاید و تعصبات قبیلهای مردم مدینه در برابر سخن و رفتار پیامبر
… بعضیها میرفتند قبا، پیغمبر را زیارت میکردند، برمیگشتند؛ عدهای هم در مدینه منتظر بودند پیغمبر بیایند. بعد که پیغمبر وارد شد، این شوق، این نسیم لطیف و ملایم تبدیل شد به توفانی در دلهای اینها؛ دلها را عوض کرد. اول، انقلاب در دلهای مردم بهوجود آمد. ناگهان احساس کردند که عقاید آنها، عواطف آنها، وابستگیهای قبایلی آنها، تعصبات آنها، در چهرۀ این مرد، در رفتار این مرد، در سخن این مرد، همه رفت زیرِ پا لگدمال شد، خودشان لگدمال کردند. با بابِ تازهای، دروازۀ جدیدی بهسوی عالم آفرینش، بهسوی معارف اخلاقی، بهسوی حقایق عالمِ وجود آشنا شدند؛ شد توفان.