رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مسأله دومی که مربوط به مسائل داخلی است - که آن را هم مختصراً عرض کنم - مسأله وحدت است. عزیزان من! یک ملت هرچه قدرتمند باشد، هرچه ثروتمند باشد، اگر اختلافات در بین آحادش ریشه گرفت و آتش اختلافات مشتعل شد، بدبخت و بیچاره خواهد شد. اختلافات که گفته میشود، مقصود اختلاف سلیقه نیست. اختلاف سلیقه هست. اگر اختلاف خط، اختلاف جهت، اختلاف مذاق باشد، اشکالی ندارد. اختلافات، یعنی درگیریهای سیاسیای که فضا را متشنّج میکند. این که من گاهی از بعضی از روزنامه‌ها گله میکنم، به این خاطر است. فوراً بعضیها فریادشان بلند نشود که «آزادی» محدود شد؛ نه. برای شعار آزادی ما بارها جان خودمان را در معرض مرگ قرار داده‌ایم! کسانی که اهل دینند، بیشتر از همه از آزادی دفاع میکنند. بنابراین، بحث «آزادی» نیست؛ بحث این است که از این آزادی که وجود دارد و از اوّل انقلاب هم وجود داشته است، کسانی برای متشنّج کردن فضا استفاده نکنند. انسان وقتی بعضی از روزنامه‌ها را نگاه میکند، میبیند کأنّه این عنوانهای درشت را طوری انتخاب کرده‌اند، برای این که یک گروه را به جان یک گروه دیگر بیندازند! این نقشِ همان بوقهای تبلیغاتی است؛ این بد است. روزنامه‌ها باید کاری کنند که دلها را به هم نزدیک نمایند؛ جناحها را به هم نزدیک نمایند. اگر جناحهای سیاسی و گروههای سیاسی واقعاً معتقد به یک مبنا و اصلی هستند، باید سعی کنند که هرچه ممکن است، در عمل، خودشان را به گروههای رقیبشان نزدیک کنند، با هم مهربانی کنند، قضایای گوناگون را با هم حل کنند؛ نه این که اختلافات را همین‌طور دائم موج بدهند، اوج بدهند، بزرگنمایی کنند، بنویسند و بگویند. این فضا را متشنّج خواهد کرد.

شاهدها (۲۰۸ پاراگراف)

اختلاف‌نظر طبیعی که نباید پیوند اتحاد ملت را بگسلد

اتّحاد کلمه نیز همین‌طور. همه با هم متّحد باشند. اختلافاتی در میان هر جمع بشری هست. شما هیچ جمع بشری را پیدا نمیکنید که بین آنها در مسائل گوناگون اتفاق و اتحاد نظر باشد؛ اما این اختلاف‌نظر نباید رشته و پیوند اتّحاد را در یک ملت و یک مجموعه به هم بزند. حال شما ملاحظه کنید ببینید توطئه‌های دشمن چگونه است. گروههایی هستند که در اساسی‌ترین مسائل، فکرشان یکی است؛ در اعتقاد به اسلام، در اعتقاد به شریعت، در اعتقاد به نظام جمهوری اسلامی، در تدیّن، گاهی در رعایتِ حتی مستحبّات، فکرشان، عقیده‌شان، راهشان، حتی عملشان …

نقد آتش‌افروزی اختلاف به نام مسائل خطی، حزبی و جناحی

… اختلافات را رها کنند. بزرگان بایستی کوچکترها را به طریق مستقیم و راه راست بکشانند. آنها اگر اشتباهی میکنند، نبایستی آن اشتباه را برایشان توجیه کنند و خودشان هم دنبال سرِ آنها راه بیفتند، یا احیاناً آنها را به اشتباه بکشانند. نتیجه این اختلافات، همین چیزهاست. بعضیها هم همّشان این است که بنشینند و ذهن و چشم و دست و قلم و زبان مصرف کنند، برای این‌که آتش اختلافی بیفروزند و به اسم مسائل خطّی و حزبی و گروهی و جناحی، دو دسته را به جان هم بیندازند! این کارها را باید رها کنند.

بیهودگی و زیان اختلافات سیاسی چپ و راست برای ملت

… مشکلات سیاسی، اقتصادی و غیره. سعی کنند مردم را دسته دسته نکنند. این عناصر سیاسی نظام جمهوری اسلامی و عناصر سیاسی دولت - بخشهای سیاسی - باید هدفشان را این قرار دهند که این وحدت ملی، این همدلی ملت ایران، این ایمان و اعتماد متقابل آحاد ملت به یکدیگر، حفظ شود. اختلافات سیاسی، از قبیل آنچه که حالا بعضی از قلم به دستهای بی‌کار، یا بهتر است بگوییم بی‌کاره، آن را ترویج می‌کنند - چپ در مقابل راست و راست در مقابل چپ - حرفهایی است که از نظر ملت، بیهوده است. طرح این مسائل هم اساساً برای ملت، مضرّ است. سود که ندارد هیچ، ضرر هم دارد. همچنین سعی کنند دشمنیها، بغضها و اختلافات مذهبی، بخصوص در منطقه‌ی خراسان که برادران شیعه، سالهای متمادی - بخصوص بعد از انقلاب - با برادران سنّی زندگی کرده‌اند، به‌وجود نیاید و رشد پیدا نکند. همچنین جلوِ اختلاف شهری گرفته شود؛ این شهر در مقابل آن شهر، این بخش …

رد تصویر جنگ و دعوای عظیم داخلی، با پذیرش اختلاف سلیقه

… نیستند؛ آنها جزو این مجموعه محسوب نمیشوند. آحاد ملت هم که به‌کلّی از این جناحها خارجند. آحاد ملت راه خودشان را میروند و کار و تلاش خودشان را میکنند. هر کسی با مشکل خودش درگیر است و دست و پنجه نرم میکند و آرزوها و آرمانها و شوقها و خواستهای خودش را دارد. این‌طور نباشد که تصوّر شود حالا جنگ عظیم و دعوای آن چنانیای - آن‌طور که بیگانه‌ها تصویر میکنند و بعضی از آدمهای غافل کشور هم در روزنامه‌هایشان ارائه میدهند - وجود دارد. خیر؛ وجود ندارد. البته اختلاف سلیقه هم هست.

تلاش دشمن برای اختلاف‌افکنی با بزرگ‌نمایی و شایعه‌پراکنی

… و استقلال این کشور، تلاش برای آسوده کردن خاطر ملت و از بین بردن مشکلات، بر جای خود مستحکم و محفوظ است. این بحمداللَّه یک امر مشترک بین دلسوزان این کشور، بین مسؤولان قوا، بین رؤسای کشور، بین مسؤولان بخشهای مختلف است و همه آنها در این چیزها متّفق و متّحدند. دشمن میخواهد در این چیزها اختلاف ایجاد کند. لذا چیزهای کوچک را بزرگ میکند و چیزهایی را که وجود ندارد، در امواج تبلیغاتی پخش میکند، برای این که فضا را آلوده کند. بحمداللَّه ملت ما هوشیارند، جوانان ما هوشیارند و فریب این ترفندهای دشمن را نخواهند خورد. دنیا خواهد دید که این ملت بر اثر پایمردی خود و براثر اخلاص پیشروانش، خواهد توانست بارهای گران را بردارد، کوهها را جابه‌جا کند و به فضل پروردگار همه مشکلات را از سر راه …

آسیب اختلافات حزبی حتی به دولت ثروتمند و پیشرفته‌ای مانند آمریکا

… خودشان موجب شد که عقب‌نشینی کنند. معلوم شد که اصل کار هم یک کار هوسی و ناشی از مصالح شخصی و حزبی بوده است! این هم نمونه‌ای از مضارّ اختلاف، حتّی در دولتی مثل دولت امریکاست. اختلافات آن‌جا هم پدر آنها را درمیآورد. آنها هم براثر اختلافات، پدرشان درمی‌آید. دولتی که از لحاظ ثروت و از لحاظ پیشرفتهای تکنولوژیک و غیره آن‌طوری است، اختلافات آنها را هم حقیقتاً فشار میدهد. به‌خاطر همین اختلاف حزب، حزب بازیها و حزبهایی که به دنبال کسب قدرتند، مشکلات بزرگی برایشان به وجود آمده است.

بی‌ضرر بودن اختلاف سلیقه میان معتقدان به انقلاب به شرط سوءاستفاده نکردن دشمن

… را فعلاً کنار بگذارند. درگیریهای جناحهای گوناگون در کشور ما، درگیرىِ برادر با برادر است. وقتی بیگانه جلو می‌آید، اگر برادر با برادر اختلاف هم داشته باشد، اگر با همدیگر قهر هم باشند، با هم میآیند و متّحد در مقابل بیگانه قرار میگیرند. قضیه انقلاب این‌گونه است. البته در درون دایره معتقدینِ به امام و انقلاب و معتقدینِ به اسلام ناب، اختلاف سلیقه‌های گوناگونی هست؛ باشد. وجود این‌گونه اختلافات، در نهایت هیچ ضرری هم نمیزند؛ به شرط این‌که مراقب باشند دشمن از این اختلافات، استفاده نکند. آن‌جایی که لازم است، همه با هم همدست شوند و پشتیبانِ انقلاب و پشتیبانِ نظام باشند؛ نگذارند دشمن از حرف آنها، از اشاره و از کار آنها سوء استفاده کند. این مسأله مهمّ است.

پرداختن به دشمنان خیالی و جناحی در غفلت از دشمن بزرگ

عزیزان من! یکی از کارهای مهمّ دشمن همین است که شما و ما را از وجود خود غافل کند، تا ما دشمن را در میان خود جستجو کنیم و دنبال دشمن در میان خودیها بگردیم! وقتی کسی دشمن بزرگی دارد که در بیرون مرزهای او منتظر فرصت است، هرگز به دشمنان کوچک، به دشمنان خیالی و به دشمنان جناحی توجّه نمیکند. ما دشمنان بزرگی داریم.

ناآگاهی یا بی‌مسئولیتی یا بی‌علاقگی اختلاف‌افکنان به مصالح ملت

… کشور ما هم کسانی یا با بیمسؤولیتی و یا با سوء نیّت سعی میکنند میان مردم دلخوری، دوگانگی و کدورت به وجود آورند؛ اما آحاد و توده مردم و قشرهای وسیع مردم و مسؤولان کشور، بحمداللَّه دلهایشان نورانی و باصفاست. ملت و دولت با هم خوبند؛ آحاد مردم هم با یکدیگر خوبند. اگر دیدید کسی مایه اختلاف مینویسد، میگوید و میپراکند، بدانید که او به مصالح ملت یا واقف نیست، یا احساس مسؤولیت نمیکند و یا به‌کلّی علاقه‌مند نیست.

اختلافات میان مسلمانان غباری زدودنی با حکمت و بردباری

… این گره را بگسلد، [بلکه] برادرانى هستیم که عقیده به قرآن، ما را با یکدیگر پیوند زده و با همه‌ى تفاوتهاى تاریخى و جغرافیایى و سیاسى، از ما پیکره‌ى واحدى که همان امّت اسلامى است، پدید آورده است. ما این پیوند را با قبول اسلام پذیرفته‌ایم و از آن گزیرى نداریم. نِقارها،[3] اختلافها و حتّى کشمکش‌ها غبارهایى بر چهره‌ى این حقیقت است که همواره با زلال حکمت و خردمندى و بردبارى قابل شست‌وشو است. به این جلسه‌ى عظیم و این دیدار تاریخى با این چشم بنگریم تا بتوانیم از آن براى سرنوشت ملّتهاى خود و امّت بزرگ اسلامى بهره بگیریم.

درگیری برادران و هم‌سنگران افغان پس از پیروزی بر دشمن

ملّت افغان توانستند به کمک دین خدا و به کمک توکّل به خدا، دشمنی با آن عظمت را از کشور خودشان بیرون کنند، بعد که آن دشمن را بیرون کردند، آن وقت مشکل بزرگ‌تر به ‌وجود آمد. مِن بَعدِ مآ اَریکُم ما تُحِبّون.(۱) بعد از آنکه خدای متعال دشمن را به ‌وسیله‌‌ی شماها سرکوب کرد، اختلاف داخلی افتاد؛ برادران روی هم شمشیر کشیدند، دوستان به هم پشت کردند، هم‌سنگرها به هم ضربه زدند و نتیجه‌ی‌ این شده است که الان مردم افغانستان چند سال است که دچار این مشکلند. ما خیلی نگرانیم؛ خیلی دعا می‌کنیم که خداوند ان‌شاءالله [شما را] نجات بدهد از این وضعیّت؛ و استقرار و ثبات و امنیّت بدهد به ملّت افغانستان. و خداوند دست‌های دشمن را -که ما اینها را عادی هم نمی‌دانیم؛ قطعاً از بیرون این مرزهای شما دارد این کارها هدایت می‌شود- …

لزوم پر کردن شکاف و اختلاف در میان امت اسلامی

… میان مردم از هر نماز و روزه‌اى بهتر است؛ نه اینکه از همه‌ى نمازها و روزه‌ها، از هر نماز و روزه‌اى بهتر است. شما میخواهى بروى دنبال نمازت، دنبال روزه‌ات؛ خیلى خوب، یک کارى هست که از هر دوى اینها فضیلتش بیشتر است؛ آن چیست؟ آن این است که اصلاح ذات‌البین بکنى. اگر دیدى یک جایى در بین امّت اسلامى یک اختلافى وجود دارد و یک شکافى وجود دارد، بروى آن شکاف را پُر کنى؛ این از نماز و روزه فضیلتش بیشتر است.

نزاع بر سر ریاست تشکیلات و سامان یافتن کار با کنار کشیدن همه

… گفتم: «من می‌شوم قهوه‌چی.» رفقا خندیدند و گفتند: «شوخی می‌کنی؟» گفتم: «نه؛ شوخی نمی‌کنم. اتفاقاً چون اهل چای هستم، چای خوب درست می‌کنم. من می‌شوم قهوه‌چی.» گفتند: «حالا شوخی نکن.» گفتم: «من شوخی نمی‌کنم؛ جدّی می‌گویم. بالاخره منزل امام، یک چای ریز می‌خواهد! آن چای ریز، من باشم.» این حرف موجب شد که جلسه‌ی ما به یک سمت خوب رفت.» فرق است بین این‌که هر کس بنشیند جایی و هدف بگیرند که «رئیس این تشکیلات کی باشد؟» من توی دلم بگویم: «بالاخره من مناسبترم.» شما بگویید: «من مناسبترم.» این‌جا یک معارضه و دعوا می‌شود. ما در این دعوا، به قول زورخانه‌چی‌ها، لُنگ انداختیم. گفتیم: «ما نیستیم. شغل ما قهوه‌چی‌گری.» همه لنگ انداختند و کار، سامان گرفت. باید خودمان را در خدمت شغل قرار دهیم. شغل را در خدمت خودمان نخواهیم و ندانیم. این هم یک نکته.

تیره شدن پیروزی افغانستان با درگیری‌های جناحی و حزبی

4- در این روزهای حساس و پرهیجان، که متأسفانه درگیریهای جناحی و حزبی میان برادران، صبحگاه پیروزی را غبارآلود و تیره ساخته و بعضی از وظایف فوری را تحت‌الشعاع قرار داده است، این‌جانب امیدوارم این وظایف مهم، مورد غفلت قرار نگیرد:

هشدار از دلسرد کردن مردم به‌خاطر اختلافات جزئی و شخصی

… ــ جورى حرف زده بشود که مردم را نسبت به انتخابات دودل بکنند. البتّه این مردم دودل نمیشوند؛ این مردم نشان داده‌اند که در مقابل توطئه‌هاى دشمن هوشیارانه عمل میکنند؛ مخالفین انقلاب اسلامى هم این را میدانند امّا بالاخره تبلیغات میکنند، تلاشهاى خودشان را میکنند. مبادا کسانى پیدا بشوند در داخل محدوده‌ى نظام اسلامى که به این خواسته‌ى دشمن کمک کنند و به خاطر یک اختلافى که کسى حالا با زیدى، عمروى، بکرى دارد، براى خاطر یک امر جزئى، کم‌اهمّیّت، احیاناً شخصى یا گروهى بیایند مردم را نسبت به این حقیقت عظیم که حضور آنها را در صحنه نشان میدهد، مردّد و دلسرد بکنند.

زیان‌های درگیری میان گروه‌های شیعه

… ــ البتّه باید هدف صد درصد باشد ــ [امّا] اگر صد درصد هم بفرض نشود ــ بعضى‌ها بى‌تفاوت باشند، بعضى کنار باشند ــ جُلّ[4] شیعه بایستى با هم باشند و پیوندى اینها را با هم مستحکم کند؛ با یک حرکت، حرکت کنند، با یک اشاره راه بیفتند، یک جهت‌گیرى داشته باشند. بین خود شیعه ــ گروه‌هاى مختلف با اسمهاى مختلف ــ دیگر تضارب نباشد. تضارب بین شیعه خیلى ضررهاى زیادى میزند. بنده در آن سفرى هم که آمدم پاکستان شش هفت سال پیش،[5] به مرحوم آ‌سیّد‌عارف و مرحوم آ‌سیّد‌صفدر و بعضى از آقایان دیگرى که بودند از علماى پاکستان، این را تأکیداً گفتم؛ هر سفرى هم که آقایان آمدند ایران، با آنها در میان گذاشتم. این مطلب اوّل، که سعى بشود خود شیعه …

لزوم ماندن روحانیت فراتر از اختلافات سیاسی

و براى اینکه این کار بتواند بخوبى انجام بگیرد، اعتقاد بنده این است که در اختلافات سیاسىِ موجود خطّى، باید کمتر دخالت کرد؛ یعنى به یک معنا اصلاً نباید دخالت کرد. منتها از باب اینکه بالاخره اگر فضا، فضاى صد درصد سالمى نباشد، هر نفس کشیدنى هم یک جورى و به یک معنائى تعبیر خواهد شد، در یک چنین فضائى کوشش کنند که هر چه بیشتر خود را دور نگه دارند از درگیرى‌ها؛ یعنى آن جنبه‌ى پدرى، جنبه‌ى عمومى، براى همه‌ى مردم بودن، هر دو قشر متعارض با یکدیگر را فرزندان خود و احیاناً داراى اشتباهاتى دانستن را بایستى رعایت کرد تا روحانیّت همواره بالاتر از اختلافات بماند.

ارزش‌دهی به هنرمندان بی‌ربط از سر لجاجت جناحی

… میشود. آن وقت اینها کسانی میشوند که باید به فلان دانشگاه دعوتشان هم بکنند و یک مشت از همین بچه‌های حزب‌اللهی انجمن اسلامی ما مثلاً برایشان کف هم بزنند! کمااین‌که گاهی اوقات چنین چیزهایی هم اتفاق افتاده است؛ البته نه در مورد مشایخی، بلکه در مورد بعضیهای دیگر. در جایی، از لج گروه مقابل، هنرپیشه‌ی چرند و هنرمند بیربطی را آوردند و برایش مثلاً کف هم زدند! نه، این هم اشکال دوم است. بالاخره آن هنرمند، خودش را ظاهر خواهد کرد.

بدگویی متقابل جناح‌ها و القای بدی همه به مردم

بنده یک وقتى عرض میکردم که ــ مردم اگر اهل اصطلاح باشند ــ الان [اصطلاحاً] اجماع مرکّب هست بر فسق همه؛ چون طرفین مُجمَعند؛ اینها میگویند آنها بدند، آنها میگویند اینها بدند و قول ثالثى هم وجود ندارد. خب این چه جور برخورد کردن با قضایا است؟ مردم را از دست میدهیم و اعتماد مردم را به اصل نظام. نگویید مردم به نظام بى‌اعتماد نمیشوند؛ چرا، این نظامى که ده‌ سال، یازده سال کسى مثل امام بالاى سرش بود و آن شلّاق کوبنده‌ى فرمایشات امام بر سر و شانه‌ى همه‌ى ما فرود …

نهی از دودستگی ناشی از دسته‌بندی سیاسی با وجود لزوم سیاسی بودن

شما اصناف هم بین خودتان همین‌جور؛ اصناف را نکشانید به اختلافات باندبازى و گروه‌بازى و سیاسى‌کارى؛ همه در خدمت سیاستهاى جمهورى اسلامى [باشند]. همه‌ى اصناف اهل سیاست [هم] باشند ــ و باید هم باشند ــ امّا نگذارید این دودستگى‌هاى ناشى از دسته‌بندى سیاسى در بین اصناف راه پیدا کند؛ یک جامعه‌ى متّحد متّفقِ یکپارچه‌اى باشید در خدمت هدفهاى اسلامى، در خدمت نظام اسلامى. و بخصوص شما انجمنهاى اسلامى مراقب و مواظب باشید نسبت به آن چیزى که در نکته‌ى دوّم عرض کردم. این یک تکلیف و وظیفه است.

رفع اختلاف با محبت و جلب قلوب و تنازل متقابل، نه با تهدید

… اسلامی دارا هستند. نباید هیچ ‌‌کدام از مسئولان نظام اجازه بدهیم که در یکپارچگی ملّت، دستهایی یا از روی عناد و غرض و یا از روی جهالت، تفرقه ایجاد کنند و مردم را به دسته‌‌جات تقسیم بکنند، اهواء مردم را با یکدیگر متقابل و متضاد بکنند. این راه‌‌هایی دارد؛ همیشه این مقصود با تشر زدن و دعوا کردن و تهدید کردن حاصل نمیشود؛ بیشتر با محبّت کردن، جلب قلوب و جذب باید این مقصود را عملی کرد. وقتی نگرشهای متفاوتی وجود دارد، اگر ما وحدت را به ‌‌عنوان یک اصل، جزو عالی‌‌ترین اصول خودمان دانستیم و از ضرورتهای بالا دانستیم، طبیعی است که یک مقداری باید هر طرفی تنازل بکند؛ بدون تنازل امکان ندارد که این مقصود حاصل بشود. هیچ‌‌ کس نباید توقّع داشته باشد که اگر کسی طرف مقابل او است، بکلّی از فکر و عقیده و سلیقه و خواست و اگر خدای‌‌ نکرده هوائی هست، از هوای خود صرف‌‌ نظر بکند و دربست تسلیم بشود؛ این نشدنی است. اگر ما بخواهیم التیام[3] ایجاد کنیم، جمع ایجاد کنیم، از تفرّق و …

نقد معارضه‌های بی‌خودی سیاسی که غالباً ناشی از بیکاری است

و عنصر دیگرى که وجود داشت عبارت بود از وحدت کلمه‌ى مردم. آن روز در جبهه‌ى آبادان هیچ‌ کس از هیچ‌ کس نمیپرسید شما طرف‌دار چه کسى هستید، مخالف چه کسى هستید، کدام خطّید، کدام ربطید؛ الحمدلله‌ آن روز و در آن دوران خط و ربط هم نبود. این معارضه‌هاى بى‌خودىِ سیاسى که گاهى از گوشه‌ و کنار مشاهده میشود و غالباً ناشى از بیکارى است، آن روز نبود. آن کسانى که موجب انشعاب مردم بودند، بیرون رفته بودند، و دیگر بین مردم نبودند؛ ملّت بود و رزمندگان و رهبر عظیم‌الشّأن و امام بزرگوارمان در رأس و پیشرو؛ و نیروهاى نظامى با کمال علاقه کار را تمام کردند. حالا هم مسئله همین است؛ در تمام مشکلات همان عامل توکّل به …

بی‌لزومی طرح مسائل اصطکاک‌آفرین تازه در کشور

… شما. على‌اىّ‌حال نگذاریم که با این حرفها [اختلاف ایجاد شود] و [بگویند آقا!] طرف‌داران دکتر شریعتی مخالفت کردند. [آیا] امروز این یک مسئله است در دنیا؟ حالا واقعاً در کشور ما الان جاى این است که بحث بشود چه کسى با شریعتى موافق است، چه کسى با شریعتى مخالف است؟ همه‌ى بحثها، همه‌ى دودستگى‌ها و اختلافات دیگر حل شده، تمام شده، حالا نوبت این رسیده؟ یک چیز جدید، یک چیز بسیار آماده‌ساز ذهنها براى برخورد و اصطکاک؟ چه لزومى دارد این مسائل مطرح بشود؟ على‌اىّ‌حال من آن خبر را خیلى نمیتوانم باور کنم؛ کلّ قضایا هم این‌‌جورى [است].

تفاوت نوع اختلاف و رقابت در ایران با دیگر کشورها

این جنگ قدرتى هم که شما در تلکس‌ها و خبرگزارى‌ها مى‌بینید که مدام آمریکا، بى‌بى‌سى و غیره میگویند در ایران جنگ قدرت است، جنگ قدرت است، این بى‌عقل‌ها آن [چیزها] را دیدند در دنیا و دارند نسخه‌اش را اینجا جستجو میکنند! [نمیدانند] اصلاً رابطه اینجا چه‌ جورى است؛ خب بله، اینجا هم بعضى‌ها با هم مخالفند، در ایران هم یک عدّه‌اى با هم خوبند، بعضى بدند، بعضى خیلى بدند؛ امّا نوع خوب ‌بودن‌ها، بد بودن‌ها، دشمنى‌ کردن‌ها، رقابت ‌کردن‌ها اصلاً آن نوع نیست؛ اینجا یک چیز دیگر است، آنجاها یک چیز دیگر است؛ اینها با هم قابل مقایسه نیست؛ تحلیلگران نمیفهمند این را. در ایران آنچه اتّفاق افتاد اینها نبود؛ در ایران حقیقتاً متن مردم، انقلاب را به دوش کشیدند و آن را به پیروزى رساندند. نسخه این است و همین نسخه الان دارد در دنیا عمل میشود.

تفاوت مذاق فقهی و کلامی به معنای دعوا نیست

… ملّت‌گرایى‌ها، عرب و عجم و ترک و فارس و بقیّه‌ى این قومیّتها و ملّیّتها ــ که از لحاظ مذهبى، شیعه و سنّى و فِرَق گوناگون اهل تسنّن و فِرَق گوناگون شیعه باید این اختلافات را کنار بگذاریم، با هماهنگى و با تکیه‌ى بر نقاط مشترک؛ [البتّه] نقاط مختلفٌ‌فیه هم باشد؛ هر اختلافى و دوگانگى‌اى که به معناى دعوا نیست؛ خب، یکى از یک فقه تبعیّت میکند، یکى از فقه دیگر؛ یکى از یک مذاق کلامى تبعیّت میکند، یکى از یک مذاق دیگر؛ امروز که دیگر روزى نیست که مثل جنگهاى اشاعره و معتزله در دوران خلافت بنى‌عبّاس یا بقیّه‌ى جنگهاى فرقه‌اى و مسلکى در اسلام یا شیعه و سنّى، مذاقهاى کلامى گوناگون باز به جان هم بیفتند؛ باید با هم یکى باشند ــ و چه در محدوده‌هاى کوچک‌تر، در داخل کشور، در داخل …

رد ادعای دشمن دربارهٔ اختلاف عمیق میان مسئولان و سطحی بودن اختلافات

… دروغ‌آفرینى، تا تحریک، تا بزرگ کردن ضعفها، تا ایجاد فضاى غبارآلود و نومیدکننده از آینده؛ درست همان چیزهایى که براى دشمن آرام‌بخش است. هر چیزى را که امیدوار بودند در داخل جامعه‌ی ما باشد، و نیست، سعى کردند با تبلیغات وانمود کنند که هست: میخواهند اختلاف باشد؛ بحمدا‌لله‌ اختلاف عمیق و بنیانى در جامعه‌ی ما نیست؛ آنچه هست، سطحى است؛ آنچه هست، حائز اهمّیّت نیست و در این حدها مضر نیست؛ امّا آنها این‌جور وانمود میکنند که اختلافات بین مسئولین جمهورى اسلامى، اختلافات عمیقى است؛ جنگ قدرت هست؛ همان چیزى که بین خودشان هست؛ همان چیزى که در دنیاى استکبار هست را به ما نسبت میدهند؛ بدروغ و خلاف واقع.

اثر مسائل محلی، صنفی و عشیره‌ای در جناح‌بندی شهرها

… خط است، آن خصوصیّت مال آن خط است؛ این‌جور آدمى وابسته به این خط است [آن‌جور آدمى وابسته به آن خط است]؛ آن استان که رفتیم، دیدیم نخیر، همه‌ی این حسابها به هم ریخته؛ یک نفرى که داراى این خصوصیّت است و قاعدتاً مال این خط باید باشد، میدیدیم مال آن خطّ دیگر است. معلوم شد که آنجا همه‌ی مسئله، مسئله‌ی گرایش سیاسى و فکرى و اقتصادى و اینها نیست؛ [بلکه] مسائل محلّى هم دخالت دارد؛ مسائل محلّى هست، مسائل آخوندى هست، مسائل کسبى هست، مسائل عشیره‌اى هست؛ همه‌ی اینها دخالت میکند و یک جناح‌بندى درست میکند. منتها اینجا چون خطوط سیاسى هم قوی‌اند، جنجال دارند، سروصدا دارند، وارد میدان میشوند و هر خطّى، یک گروهى را زیر چتر خودش نگه میدارد و میبرد؛ درحالی‌که در واقع ماهیّت قضیّه خیلى ماهیّت سیاسى نیست. من میخواهم عرض بکنم که کوشش کنید این فاصله‌ها را، این اختلافها …

لزوم نکشاندن اختلافات سلیقه‌ای و سیاسی به تنازع

… و محاصره‌ی تبلیغاتى براى به زانو درآوردن ملّت ایران طرْفى نبسته‌اند، مهم‌ترین تلاشهاى خود را در ایجاد تفرقه در صفوف شما ملّت عزیز و مسئولان محترم متمرکز ساخته و با توجّه به فقدان خسارت‌بار امام بزرگوارمان، به توفیق خود در این حرکت شیطانى چشم امید دوخته‌اند. بر همه‌ی کسانى که دلشان براى اسلام و استقلال و سربلندى کشور میتپد، فرض و لازم است که امروز بیش از هر روز، از وحدت صفوف ملّت پاسدارى کنند و اختلافات سلیقه‌اى و سیاسى و شخصى را به تنازع و تفرقه نکشانند. مخصوصاً نمایندگان محترم ملّت در مجلس شوراى اسلامى باید بدقّت مراقب باشند که مبادا خداى نخواسته اظهارات آنان، دلسردى و یأس را از تریبون عمومى مجلس، در سطح جامعه پراکنده سازد؛ بلکه قولاً و عملاً مظهر یکپارچگى ملّت باشند.

اختلاف سلیقه میان همفکران در اصول نباید به خصومت و تنازع بینجامد

۴) وحدت عمومى مردم، مظهر فضل الهى و پُربرکت‌ترین سرمایه‌ی ملّت ما است. همه باید سعى بر حفظ این سرمایه داشته باشند و به هیچ کس اجازه داده نشود که با پراکندن بذر اختلاف و عداوت، این موهبت الهى و این سرمایه‌ی بی‌بدیل را به آتش بکشد. اختلاف سلیقه و نظر سیاسى و اقتصادى و اختلاف در تشخیص مصالح، میان برادرانى که در اصول انقلاب و اسلام همدل و همفکرند، نباید به خصومت و تنازع و کشمکش بینجامد.

واگذاشتن اختلافات داخلی مسلمانان به زمان نبود تهدید دشمن

… است؛ بایستى همه با هم کمک کنند تا محبّت به وجود بیاید؛ تا دشمنى که نه با شیعه رابطه‌ی خوبى دارد، نه با سنّى و با اصل اسلام کینه می‌ورزد، نتواند سوء استفاده کند. دشمن با اصل اسلام مخالف است. همان اسلامى که سنّى دارد و شیعه دارد، مبغوض آمریکا و مرتجعین است. اختلافات داخلى را براى آن زمانى بگذاریم که از طرف هیچ دشمن جهانى تهدید نشویم. اگر یک چنین روزى پیش آمد، آن‌وقت بنشینند مقابل هم، سنگهایشان را با هم حق کنند؛[3] امروز وقت این حرفها نیست. لذا من توصیه میکنم هفته‌ی وحدت را که از روز دوازدهم ربیع‌الاوّل تا هفدهم ربیع‌الاوّل به‌مناسبت میلاد نبی‌اکرم (صلّى ا‌لله‌ علیه و آله و سلّم) ادامه دارد، همه‌ی آحاد مردم مخصوصاً علما و فضلا و گویندگان و دانشمندان و افراد صاحب‌نفوذ، گرامى بدارند و این مسئله را …