رفتن به محتوای اصلی

اختلاف

نام‌های دیگر: اختلاف علما، اختلافات داخلی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دودستگی میان مردم، گروه‌ها و مسئولان، پیامدهای آن و حدود روا بودنش.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مسأله دومی که مربوط به مسائل داخلی است - که آن را هم مختصراً عرض کنم - مسأله وحدت است. عزیزان من! یک ملت هرچه قدرتمند باشد، هرچه ثروتمند باشد، اگر اختلافات در بین آحادش ریشه گرفت و آتش اختلافات مشتعل شد، بدبخت و بیچاره خواهد شد. اختلافات که گفته میشود، مقصود اختلاف سلیقه نیست. اختلاف سلیقه هست. اگر اختلاف خط، اختلاف جهت، اختلاف مذاق باشد، اشکالی ندارد. اختلافات، یعنی درگیریهای سیاسیای که فضا را متشنّج میکند. این که من گاهی از بعضی از روزنامه‌ها گله میکنم، به این خاطر است. فوراً بعضیها فریادشان بلند نشود که «آزادی» محدود شد؛ نه. برای شعار آزادی ما بارها جان خودمان را در معرض مرگ قرار داده‌ایم! کسانی که اهل دینند، بیشتر از همه از آزادی دفاع میکنند. بنابراین، بحث «آزادی» نیست؛ بحث این است که از این آزادی که وجود دارد و از اوّل انقلاب هم وجود داشته است، کسانی برای متشنّج کردن فضا استفاده نکنند. انسان وقتی بعضی از روزنامه‌ها را نگاه میکند، میبیند کأنّه این عنوانهای درشت را طوری انتخاب کرده‌اند، برای این که یک گروه را به جان یک گروه دیگر بیندازند! این نقشِ همان بوقهای تبلیغاتی است؛ این بد است. روزنامه‌ها باید کاری کنند که دلها را به هم نزدیک نمایند؛ جناحها را به هم نزدیک نمایند. اگر جناحهای سیاسی و گروههای سیاسی واقعاً معتقد به یک مبنا و اصلی هستند، باید سعی کنند که هرچه ممکن است، در عمل، خودشان را به گروههای رقیبشان نزدیک کنند، با هم مهربانی کنند، قضایای گوناگون را با هم حل کنند؛ نه این که اختلافات را همین‌طور دائم موج بدهند، اوج بدهند، بزرگنمایی کنند، بنویسند و بگویند. این فضا را متشنّج خواهد کرد.

شاهدها (۲۰۸ پاراگراف)

برخورد خشن، اهانت، تهمت و تعمیم نادرست جناح‌ها علیه هم

… دیگر؛ چرا مردم را، مخاطبان عمومى جامعه را دچار تشویش فکرى میکنى با این اختلاف‌افکنى؟ متأسّفانه از طرفین چنین کارهایى هست؛ من باید این را صریحاً عرض بکنم. اگر کسى بگوید که نه آقا، ما یک جناحى هستیم، در این جهت ملاحظه میکنیم، نخیر، بنده تأیید نمیکنم این را. طرفین متأسّفانه برخوردهاى خشن با هم دارند، برخوردهاى نامتناسب با محیط اسلامى با هم دارند؛ حرفها با اهانت، احیاناً با تهمت، با خلاف واقع همراه است. از کار یک نفر، یک جمع‌بندىِ کلّى میکنند، یک استنتاج عمومى میکنند؛ که این غلط است، این تزویر است. برادرها! ما چه چیزى از دست میدهیم اگر چنانچه این کار ادامه پیدا کند؟ مردم را؛ همین اعتمادى را که عرض کردم.

کمتر بودن اختلاف واقعی از تظاهر و مبالغه در اظهار اختلاف

و به نظر بنده اختلافات واقعى کمتر از تظاهر به اختلاف است ــ خود این هم یک نکته‌اى است ــ اختلاف و شکاف و جدایى واقعى بین برادرها بمراتب کمتر از آن‌ چیزى است که بر زبان مى‌آورند. من نمیدانم این حالت مبالغه‌گویى ما در حرف‌زدن‌ها و در اظهارات چرا متوقّف نمیشود؟ جورى حرف میزنند که آنهایى که بیرون نشسته‌اند ــ آن خوش‌خیال‌هاى بیچاره ــ خیال میکنند که فردا است که اینها میپرند به هم، علیه هم اسلحه برمیدارند؛ حرفها این‌جور تند است. به طمع مى‌افتند، کمااینکه الان آمریکایى‌ها به طمع افتاده‌اند؛ حتّى بعضى از گروهکهاى مرده …

لزوم حل تعارض دستگاه‌های سیاست خارجی و تبلیغات در خارج

البتّه من شنیده‌ام آنجا بین دستگاه‌هاى سیاست خارجى و تبلیغات تعارض است ــ چند سال قبل از این، زمان ریاست جمهورى [من] هم مطرح بود، حالا هم گویا هنوز مطرح است ــ باید حل کنید؛ نباید این به این شکل بماند. البتّه یک مقدارى از آن به عهده‌ى برادرانِ در رأس است که باید اینجا کلّیّات را حل کنند، و اینها زود به نتیجه میرسند؛ اینجا مشکل باقى نمیماند [امّا] عمده آنجا است که گاهى مسائل کارى است، سیاسى است، گاهى هم مسائل شخصى است. نباید بگذارید که این اختلاف بیرون نشان …

غفلت از مسائل مهم و جدایی از ملت، زیان مناقشات گروهی صاحبان تریبون

… و عملى که ناقض وحدت است، پذیرفته نیست. ملّت ما بحمدالله‌ در تمام دوران پس از انقلاب و در تمام حوادث مهم، وحدت کلمه‌ى خود را پشت سر امام عظیم‌الشّأن راحل، با استحکام حفظ کرد و تعارضهاى گروهى و جناحى را به چیزى نگرفت و امروز هم بحمدالله‌ به همین ‌گونه است؛ لیکن صاحبان بیان و قلم و تریبون باید توجّه کنند که تعارضها و مناقشات گروهى، نخستین ضررش آن است که آنان را از توجّه به مسائل مهمّ جهان و منطقه غافل ساخته و قهراً وظایف آنان در قبال ملّت را از یادشان خواهد برد و ضرر بزرگ‌تر آنکه راه این‌ گونه افراد را از ملّت جدا خواهد ساخت.

عادی بودن مجادلهٔ برادرانه در مسائل سیاسی و اقتصادی برای یافتن حق

دو برادر در جمهورى اسلامى، سر یک قضیّه‌اى با هم مجادله‌ى لفظى میکنند که خیلى چیز عادى‌ای است و نبودن آن عجیب است؛ اگر نباشد، مایه‌ى بهت است و مایه‌ى سوء ظن است که چرا نیست؛ و ناشى از خمودگى و مانند اینها خواهد بود. سر قضیّه‌ى خبرگان، سر قضیّه‌ى امور سیاسى، سر قضیّه‌ى امور اقتصادى، برادران مى‌ایستند در مجلس، در جاى دیگر، یکى این را میگوید، یکى آن را میگوید، اختلاف نظر است، مجادله است براى پیدا کردن حق، گفتگو است براى روشن شدن راه، هر کدام نظر خودشان را بیان میکنند، هیچ چیزى هم نیست، برادر هم هستند، هر کسى هم میخواهد امتحان کند، امتحان کند. اندک‌تعرّضى به نظام جمهورى اسلامى بشود، همین برادرانى که سر یک قضیّه‌اى با هم مجادله میکنند، دست در دست هم، مشتها گره‌کرده، به استقبال خطر خواهند رفت تا از اسلام و نظام اسلامى دفاع کنند؛ [امّا] ببینید، رادیوها از همین مجادله و مناقشه‌ى برادرانه جنجالى درست …

تخریب مسئولان و جبهه‌بندی، زیر سؤال بردن انقلاب و ضربه به وحدت

… مبادا کسانی یا زبانهایی، بدون قصد و غرض سویی، فقط به علت اشتباه و به خاطر این‌که مصلحت را نمیفهمند و نمیدانند که چه بگویند، چیزهایی بگویند که مردم را دلسرد بکنند. متأسفانه گاهی در گوشه و کنار دیده میشود که بعضیها مصلحت خود و مصلحت انقلاب و ملت را نمیفهمند. میخواهند با زید بدی کنند، با نظام بدی میکنند. میخواهند مسؤولی را زیر سؤال ببرند، انقلاب را زیر سؤال میبرند. نمیفهمند که این کار، زیر سؤال بردن انقلاب است. میخواهند یک جبهه‌بندی درست کنند، ولی نمیفهمند که این جبهه‌بندی، به وحدت ضربه خواهد زد.

پرهیز رؤسای دانشگاه‌ها از دامن زدن به خط‌بازی و دعواهای جناحی

… چپ، و مانند اینها دائم دارند تو سر و کلّه‌ى هم میزنند! خب این بلاهت است، این چه کارى است؟ اگر راست میگویند، بنشینند با همدیگر تفاهم بکنند و آن کار اصلى را انجام بدهند. حالا اینکه مال محیط‌هاى دانشجویى است و دانشجوها باید متوجّه باشند چه ‌کار دارند میکنند. شما که رؤسا هستید، شما که مسئولین هستید، مواظب باشید در این دعواى مضر، نبادا یک ‌ذرّه کمک کنید به اشتعال، یعنى یک تراشه‌ى چوب هم که بریزید، مقصّرید؛ (نبادا) یک طرف را تقویت کنید، یک طرف را کمک کنید، یک طرف را تضعیف بکنید؛ این مسائل را کنار بگذارید. هر کسى را که معتقد به دین‌ است (از او استفاده کنید). حالا البتّه اعتقاد به دین درجاتى دارد؛ گیرم حالا (کسی) آن اعتقاد روشنِ سالم و آن تفکّر انقلابى زیبا را که آدم حتّى از تصوّرش حظ میکند، ندارد، یک درجه پایین‌تر است؛ خب باشد، بهتر از آن (کسى) است که هیچ ‌چیزش …

ایجاد اختلاف میان مسئولان، دولت و ملت، تنها امید دشمن

… با مقاومتشان، با پشتکارشان، با یگانگى و صمیمیّتشان با دولت و همکارى‌شان با دولت و مسئولان اجرائى کشور، خواهند توانست این مشکلات را حل کنند؛ همچنان ‌که خیلى از آنها را حل کردند؛ پس میدانند که از این راه هم این انقلاب و این نظام جمهورى را نمیتوانند صدمه بزنند. امیدشان به دو سه نقطه‌ى داخلى است؛ و از همه مهم‌تر ایجاد اختلاف، ایجاد شکاف بین مسئولین، بین دولت و ملّت، بین آحاد مردم، بین دستگاه‌هاى مختلف، بین شخصیّت‌هاى مختلف؛ این تنها امید اینها است. اگر توانستند اختلاف ایجاد کنند، اختلاف ایجاد کنند و اگر هم نتوانستند، وانمود کنند که اختلاف هست. تقریباً تمام دستگاه‌هاى تبلیغى دنیا ــ آنهایى که نسبت به مسائل ایران اهتمام دارند ــ امروز همّتشان را متمرکز کرده‌اند بر اینکه ثابت کنند در دستگاه‌هاى اصلى نظام جمهورى اسلامى اختلاف عمیق هست؛ براى اینکه هم چهره‌ى این نظام را در دنیا مغشوش جلوه بدهند، بگویند …

اختلاف سلیقه و خط نباید به شکاف میان مردم بینجامد

… کسانى که پشت تریبون‌ها قرار میگیرند ــ چه تریبون‌هاى عمومى، مثل مجلس شوراى اسلامى و رادیو و تلویزیون و چه تریبون‌هاى محدودتر، سخنرانى‌ها در مساجد، در حسینیّه‌ها و هر جا با مردم روبه‌رو هستند ــ باید زبانشان و عملشان هر دو در خدمت وحدت و یکپارچگى باشد. هیچ ‌کس به‌ هیچ عنوانى نباید حرکتى بکند که مردم را یا عدّه‌اى از مردم را در مقابله‌ى با یکدیگر برانگیخته کند؛ هیچ بهانه‌اى نباید پذیرفته باشد. اختلاف سلیقه، اختلاف خط، اختلاف مذاق، نباید موجب اختلاف و شکاف میان مردم بشود. این وحدت و یکپارچگى را که شما مردم در جنگ نشان دادید، در اوّل انقلاب نشان دادید، در حمایت از امام نشان دادید، در رحلت امام نشان دادید و در تمام قضایا در طول این یازده سال نشان دادید، قوى‌ترین حربه‌ى شما و مایه‌ى مأیوس کردن دشمنان شما است.

روا بودن اختلاف سلیقه در غیر اصول مشترک مانند اختلافات طلبگی

… همه یک حرکت داشته باشند. [اینکه] حالا میشود دانه‌دانه برچید و گفت آقا مال فلان جریان است، آقا مال فلان جریان است، به نظر بنده درست نیست؛ اصلاً مافوق جریانها یک اصولى هست که باید مورد نظر باشد و رعایت بشود؛ در بقیّه هم اختلاف نظر هر چه باشد اشکال ندارد. اصل انقلاب و اصل اسلام و حمایت از دولت و جهت‌گیرى‌هاى اصولى، بایستى مشترک باشد و همه بایستى روى این نظر بدهند؛ در بقیّه‌ى امور هم هر کسى یک سلیقه‌اى دارد، هر کس نظرى دارد، نظر خودش را داشته باشد، موجب اختلاف نباید بشود. همان‌طور که امام مکرّر میفرمودند مثل اختلافات طلبگى؛[19] که خب، دو نفر طلبه، دو نفر هم‌مباحثه سرِ یک مسئله‌اى جنجال دارند، بحث دارند ــ دو نفر رفیق از دوران طلبگى تا دوران اجتهادشان سرِ یک مسئله‌اى بحث داشتند؛ این یک عقیده‌اى پیدا کرده، آن یک عقیده پیدا کرده؛ …

تفاوت اختلاف نظر طبیعی در جامعهٔ آزاد با جناح‌بندی معارض که در جامعهٔ اسلامی نیست

البتّه در یک جامعه‌ى زنده که مردم آزادند، همه حقّ اظهار نظر دارند، مردم نزدیکند به مسئولین، بالاترین رده‌ى مسئولین کشور با معمولى‌ترین انسانها، امکان ارتباط و برخورد معمولى و روزمرّه دارند، طبیعى و قهرى است نظرات مختلف سیاسى و اقتصادى وجود دارد؛ امّا نظرات مختلف، یک حرف است، آنچه شما میخواهید، آنچه شما آرزو میکنید، آنچه شما تبلیغ میکنید ــ یعنى جناح‌بندى‌هاى مزاحم و معارض یکدیگر ــ یک حرف دیگر است. این دوّمى بحمدالله‌ نیست و نخواهد بود و جامعه‌ى اسلامى نمیتواند در میان خود و در میان کسانى که مؤمنند و معتقدند به این اهداف، دو جناح داشته باشد که اینها بخواهند ریشه‌ى هم را بزنند و زیر پاى هم را خالى کنند؛ امکان ندارد؛ مگر کسى به این راه معتقد نباشد.

حضور قطعی شیطان در هر اختلاف میان مؤمنان

نقطه‌ی مقابل، تأثیر شرک و مشرکین و آلهه‌ی شرک‌آفرین است. و لذا هر جا در میان مؤمنین و بندگان صالح خدا وحدت هست، آنجا توحید و خدا هم هست؛ هر جا بین مؤمنین و بین بندگان صالح خدا اختلاف است، آنجا قطعاً شیطان و دشمن خدا حاضر است. هر جا شما اختلاف دیدید، جستجو کنید، بدون دشواری شیطان را در آنجا خواهید یافت؛ یا شیطانی که در درون نفوس خود ما است ‌-که خطرناک‌ترین شیطانها هم همین شیطان نفْس ما است؛ شیطان درونی ما است؛ نفْس امّاره‌ی ما است؛ خودخواهی‌ها و جاه‌طلبی‌ها و منیّتهای ما است- و یا شیطانهای خارجی یعنی دستهای دشمن، دست استکبار، دست قدرتهای ظالم و ستمگر، پشت …

منع اعتراض و موضع‌گیری علیه دیگران به بهانهٔ حمایت از رهبری

… غالبْ اسلام است، حاکمْ اسلام است، حکومت اسلامى است، رهبرى رهبرىِ اسلامى است، دولت دولتِ اسلامى است، پس خیر غالب است؛ اگرچه شر هم در جامعه وجود دارد، امّا غلبه و حاکمیّت با خیر است. امروز روز حسن‌ظن است. من خواهش میکنم که آن گرایشهاى سوءِظن‌گونه را رشد ندهید. حالا از باب مثال، من آن موردى که به من بی‌ارتباط نیست را عرض میکنم: اگر بعضى از برادرها به‌عنوان حمایت از بنده و اظهار لطف و محبّت نسبت به بنده، به مجموعه اعتراض کنند، من راضى نیستم؛ من عرض میکنم هیچ کس به‌عنوان حمایت و طرف‌دارى از من، هیچ‌گونه موضع‌گیرى علیه کسى نباید بکند. اگر کسى به بنده محبّت دارد و لطف دارد و بِایستد بگوید واقعاً میخواهد از من جانب‌دارى بکند، جانب‌دارى از من به این نیست که مثلاً چرا مراجع چنین کردند یا چرا جامعه‌ی مدرّسین چنان کرد یا چرا مجمع طلّاب چنان کرد. چون بحمدا‌لله‌ میانه‌ی ما با مراجع بسیار خوب است؛ …

طبیعی و بی‌اشکال بودن اختلاف سلیقهٔ سیاسی و نگرانی از عمده کردن آن

این جناح‌بندی‌هایى هم که دشمن در رادیوها و تبلیغات بیگانه سعى میکند القا کند که گویى در داخل کشور بین مسئولین یا بین مردم جناح‌بندی‌هایى هست، اینها هم چیزهایى است که به نظر من ملّت ایران باید اینها را جدّى تلقّى نکند. البتّه اختلاف سلیقه از لحاظ مسائل سیاسى و غیره، طبیعى است که وجود داشته باشد و هست و هیچ اشکال هم ندارد. بارها امام میفرمودند من از این بگومگوهایى که در این زمینه‌ها هست نگران نمیشوم؛[9] اینها نگران‌کننده نیست؛ نگرانى این است که ما اینها را عمده کنیم، خیال کنیم اینها آحاد ملّت را از هم جدا میکند؛ نه، اختلاف سلیقه‌ی سیاسى هم دارند، دوش به دوش هم و دست در دست هم براى این مملکت کار هم میکنند؛ چه اشکالى دارد؟ اگرچه حالا آن اختلافات سلیقه‌اى هم کم‌رنگ شده. نگذارید ‌-مسئولین هم نگذارند، مردم هم نگذارند- که بهانه‌هایى براى اختلاف به وجود بیاید.بنده به نوبه‌ی خودم عرض میکنم و از همه‌ی آحاد مردم میخواهم که براى دوستى و علاقه به من، هیچ کس را مورد تهاجم …

ممنوعیت شرعی طرح مسائل اختلاف‌انگیز و لزوم خفه کردن انگیزه‌های اختلاف

… کنم: اگر بخواهیم این دو وظیفه‌ی بزرگ را ما بتوانیم انجام بدهیم، یک راز را باید همواره مورد توجّه قرار بدهیم. راز پیروزی‌ها، راز توفیق در سازندگى، راز توفیق در حفظ انقلاب و جمهورى اسلامى چیست؟ وحدت کلمه؛ وحدت کلمه. بُروبَرگرد ندارد. بهانه‌ها را باید ریخت دور. این فضاى صمیمیّت و مهربانى را که امروز به برکت توجّهات روح پُرفتوح امام در کشور به وجود آمده باید حفظ کرد؛ انگیزه‌هاى اختلاف را باید کُشت و در درون خود خفه کرد؛ طرح مسائل اختلاف‌انگیز را باید ممنوع دانست، ممنوع دینى، ممنوع شرعى.بعضی‌ها هستند که اگر بخواهند هم اختلاف درست کنند، خیلى نمیتوانند ‌-چون شعاع وجودى آنها زیاد نیست؛ یک آدم معمولى است، در یک گوشه‌اى دارد زندگى میکند؛ این اگر هم بخواهد اختلاف ایجاد کند، حدّاکثر بین دو نفر، چهار نفر ممکن است اختلاف درست کند؛ البتّه همین هم حرام است، همین هم اشکال دارد، امّا ضایعه‌اش بزرگ نیست- [امّا] بعضی‌ها هستند که اگر عمداً هم نخواهند …

هشدار امام دربارهٔ جنگ دروغین و دشمن‌ساخته میان دو گروه از نیروهای انقلاب با اتهام التقاط و ارتجاع

نکته‌‌ى دیگرى که در مسائل داخلى امام به آن توجّه فرمودند و به شکلى پدرانه و بسیار لطف‌‌آمیز آن را مطرح کردند، خطر جنگ دروغین و تصنّعى و دشمن‌‌ساخته میان دو گروه از سربازان انقلاب است که یکى دیگرى را به تهمت التقاط و گرایش به چپ متّهم بکند و آن دیگرى طرف مقابل را به تهمت ارتجاع و گرایش به اسلام آمریکایى متّهم بکند؛ این یک جنگ خطرناکِ دروغینِ پلید و دشمن‌‌ساخته است؛ مواظب باشید.

گناه بودن موضع‌گیری بر پایهٔ سلیقه و خصومت شخصی و گروهی

… مستمندان و مبارزه‌ى با فقر است، که مجلس بایستى این را مسئولیّت بزرگ خود بداند. نکته‌ى دیگرى که امام بر روى آن تأکید میکنند، حفظ متانت و احترام متقابل و ادب و اخلاق اسلامى است؛ و این را امام از نمایندگان مردم خواستند، پس از همه‌ى مردم و همه‌ى ملّت خواسته‌اند. اگر چه موضع‌گیرى اصولى یک فریضه است امّا موضع‌گیرى بر اساس سلیقه‌ها، خداى نکرده بر اساس خصومتهاى شخصى، بر اساس کینه‌ورزى‌هاى گروهى و جمعى، گناهى است نابخشودنى. اگر امروز ما که نمایندگان مردم در مجلس شوراى اسلامى هستیم، بر مبناى جهت‌گیرى‌هاى شخصى و گروهى و سلیقه‌اى در مقابل یکدیگر بِایستیم، وحدت و یکپارچگى مردم به هم خواهد خورد. مردم باید هوشیارانه هر کسى را که متخلّف است، تعقیب کنند و به او تذکّر بدهند.

رد تفسیر بیماری جامعهٔ عصر امیرالمؤمنین (ع) به اختلاف میان مسلمانان

او می‌گوید بیماری جامعۀ اسلامی در زمان امیرالمؤمنین بیماری «اختلاف» بود. من می‌پرسم کدام اختلاف را می‌گویی؟ آیا اختلاف میان خود مسلمان‌ها؟ مسلمانان واقعی که اختلافی نداشتند! وقتی یک جامعۀ عظیم به امیرالمؤمنین رو می‌آورد، مرد و زن رو می‌آورند، عالِم و جاهل رو می‌آورند، عالی و دانی[10] رو می‌آورند، مرکز و شهرستان‌ها بیعت می‌کنند، اختلافی وجود ندارد. وقتی تودۀ ملت با الهام از حکم قرآن به طرفی حرکت می‌کنند، اختلافی وجود ندارد. …

نادرستی تفسیر شارح نهج‌البلاغه از بیماری جامعه به عدم اتحاد امت اسلامی

بنابراین اختلاف میان علی و معاویه هم آن اختلافی نیست که به علی متوجه باشد و علی آن را به‌عنوان یک دردی که در زمان پیغمبر بوده، مطرح کند و بخواهد مردم را به حل این اختلاف دعوت کند. این اختلاف حل‌شدنی نیست. بنابراین، این حرف، حرف درستی نیست که یکی از شُرّاح نهج‌البلاغه می‌گوید مراد در اینجا اختلاف است و عدم اتحاد و اتفاق امت اسلامی. امت اسلامی متحد بودند، معاویه خارج از امت اسلامی بود.

زیان طرح اختلافات سلیقه‌ای و سیاسی به شکل دعوا و یقه‌گیری

یک بایدِ دیگر مسئله‌ی انسجام ملّی است. انسجام ملّی امروز از همیشه لازم‌تر است؛ همیشه لازم بوده، امّا امروز بیشتر از همیشه. اختلاف، اختلافِ یقه‌گیری، همیشه به ضرر است؛ ولو این یقه‌گیری مثلاً فرض کنید که به خاطر مسئله‌ی شخصی هم نباشد، امّا اینکه ما اختلافات سلیقه‌ای و سیاسی و کاری و مانند اینهای خودمان را به شکل دعوا و به شکل اختلاف مطرح کنیم، این همیشه مضر است، امروز از همیشه مضرتر است. من مکرّر عرض کرده‌ام که از کشور باید در مسائل اساسی صدای واحد بیرون بیاید، باید ید واحده باشند؛ ملّت ما و مجموعه‌ی ما، مجموعه‌ی سیاسی ما، مجموعه‌ی مدیریّتی کشور باید ید واحده باشند. زمینه هم فراهم است. خوشبختانه رؤسای قوا دیدارهای خوبی دارند. بنده در بعضی از …

زیان درگیری و دودستگی‌های جعلی برای کشور، دین و دنیای مردم

من بر «وحدت کلمه» تأکید میکنم. مردم عزیز، جوانان عزیز، فعّالان سیاسی، فعّالان اجتماعی، فعّالان رسانه‌ای! بدانید توفیق در توحید کلمه است، توفیق در وحدت کلمه‌ی ملّت ایران است. اختلاف نظر دارید، داشته باشید؛ اختلاف نظر سیاسی و غیر سیاسی اشکالی ندارد، امّا درگیری و یقه‌گیری و وحدت را شکستن و دودستگی‌ها و دو‌گروهی‌های جعلی درست کردن، به زیان کشور است، به زیان دین شما است، به زیان دنیای شما است، به زیان قوّت شما است.

اختلاف‌افکنی و دعوا عامل ازبین‌رفتن شیرینی مجلس جدید

… خونی است که در رگهای مجموعه‌ی سیاسی و اجتماعی کشور جاری میشود و ان‌شاءالله اثر میکند. حادثه‌ی شیرینی است، لکن این حادثه‌ی شیرین را میشود تلخ کرد؛ مثل همه‌ی حقایق شیرین عالم، یک چیزهایی هم وجود دارد، عواملی هم وجود دارد که میتواند این شیرینی را از بین ببرد. بنده اینجا یادداشت کرده‌ام، آن چیزی که میتواند شیرینی مجلس جدید را نابود کند، سخنان اختلاف‌انگیز و دعوا راه انداختن‌ها و ستیزه‌گری‌های دشمن‌پسند است؛ شیرینی مجلس جدید را این‌جور چیزها از بین میبرد. باید خیلی مراقبت کرد؛ باید خیلی مراقبت کرد.

دسته‌بندی‌ها و کشمکش‌ها مانع انجام کار اصلی مجلس

اثر بعد هم این است که مجلس از کارایی می‌افتد؛ یعنی وقتی که مجلس شورای اسلامی دچار دعوا و ستیزه و مقابله و جبهه‌بندی‌های گوناگونِ این‌جوری شد، به طور طبیعی از کار اصلی خودش باز میماند؛ دسته‌بندی‌ها و کشمکش‌ها مانع میشود از اینکه اینها به کارشان برسند.

تفاوت اختلاف سلیقهٔ همراه با دوستی با دوقطبی

یکی از مسائل، ایجاد اختلاف است؛ دوقطبی کردن مردم. ببینید، اختلاف دو جور است: یک وقت دو نفر با هم اختلاف سلیقه دارند، در فلان مسئله‌ی سیاسی، در فلان حُب و بغض؛ با همدیگر هم دوستند، رفیقند، با هم چایی میخورند، با هم سر سفره می‌نشینند، اختلاف نظر هم دارند؛ یک وقت [هم] هست اختلاف نظر جوری است که هر چیزی از یک طرف صادر بشود ــ هرچه میخواهد باشد: فکر، عمل، خوب، بد ــ از سوی این طرف دیگر محکوم است، از این هم هرچه صادر میشود از طرف او محکوم است؛ اسم این «دوقطبی» است. دوقطبی در جامعه ایجاد میکنند. هر کاری طرف مقابل …

نقد دعوا و دوقطبی‌سازی بر سر اختلاف‌نظر سیاسی

یک جاهایی اغماض و گذشت لازم است، [امّا] گذشت نمیکنیم. سر یک اختلاف نظر کوچک، یقه‌ی همدیگر را میگیریم؛ چرا؟ ممکن است دو نفر در یک مسئله‌ای ــ مثلاً در یک مسئله‌ی سیاسی ــ اختلاف نظر داشته باشند؛ خب داشته باشند؛ چرا باید با هم دعوا کنند؟ چرا باید یقه‌ی همدیگر را بگیرند؟ چرا باید دوقطبی در جامعه ایجاد بشود؟ باید اغماض کرد. یک جاهایی بایستی چشم‌پوشی کرد، باید اغماض کرد. این هم یکی از مشکلات ما است.

لزوم تبدیل نکردن اختلافات طبیعی به گسل در برابر طرح مسائل تفرقه‌افکن

… نسبت به همدیگر، گروه‌های مردمی نسبت به همدیگر، بی‌اعتمادیِ مردم به حکومت، بی‌اعتمادیِ حکومت به مردم، بی‌اعتمادیِ این به آن، این سازمان با آن سازمان که به هم بی‌اعتماد باشند، به هم بدبین باشند. وقتی بی‌اعتمادی به وجود آمد، امید به آینده هم از بین خواهد رفت. خب قهراً یک اختلافاتی وجود دارد؛ این اختلافات را نباید تبدیل کرد به گسل. یک وقت [بحث] «زن» را مطرح میکنند، یک وقت بحث «شیعه و سنّی» را مطرح میکنند، یک وقت «اختلاف نسلی» را مطرح میکنند، یک وقت مسائل گوناگون دیگر را، برای اینکه اختلاف ایجاد کنند؛ راهبرد دشمن ایجاد اختلاف است. البتّه تاکتیک‌ها مختلف است؛ هر زمانی با یک تاکتیک؛ عمده‌ی تاکتیک هم دروغ‌پردازی و شایعه‌سازی است؛ این کارها را میکنند برای اینکه بتوانند اختلاف ایجاد کنند. پس وقتی که ما می‌بینیم دشمن وحدت را آماج حمله‌های خودش قرار داده، وظیفه‌مان چیست؟ وظیفه این است که این …

بی‌اشکالی اختلاف سلیقه، قومیت و مذهب به شرط حفظ وحدت

… و امثال اینها را کنار بگذارند. آنچه مهم است آینده‌‌ی کشور است، آنچه مهم است آینده‌‌ی نسل ما است، آنچه مهم است نظام باعزّت اسلامی در کشور است؛ اینها مهم است، اینها را بایستی در نظر بگیرند و به معنای واقعی کلمه در کنار هم باشند. البتّه سلیقه‌‌ها مختلف است؛ اختلاف سلیقه هست، اختلاف بینش سیاسی هست، اختلاف قومیّتها هست، اختلاف مذاهب هست؛ اینها هیچ اشکالی ندارد؛ هم قبلاً بوده، هم حالا هست، هم بعد‌ها خواهد بود؛ اینها اشکالی ندارد [لکن] اینها باید وحدت ملّی را به هم نزند، یعنی آحاد ملّت را در مقابل هم قرار ندهد، کشور را دوقطبی نکند. خب این هم راجع به انتخابات.

لزوم حل اختلافات داخلی از راه مذاکره و نقد سخنان اختلاف‌افکن

… را زیاد کنند. سه قوّه با همدیگر کار کنند و هم‌افزایی کنند؛ مخصوصاً رؤسای سه قوّه. اگر چنانچه این هم‌افزایی، این اتّحاد، این همکاری انجام بگیرد، مطمئنّاً این اتّحاد ملّی روز‌به‌روز قوی‌تر خواهد شد. خب، مذاکره؛ اختلافاتی وجود دارد، یا ممکن است وجود داشته باشد؛ با مذاکره این اختلافات را حل کنید. مگر شما نمیگویید با دنیا مذاکره کنیم؛ خیلی خب، چطور با دنیا میشود مذاکره کرد، با عنصر داخلی نمیشود مذاکره کرد؟ خب بروید مذاکره کنید، حل کنید. بعضی از حرفهایی که آدم این روزها می‌شنود، حرفهای اختلاف‌افکنی است، حرفهای وحدت‌آفرین نیست.

نینجامیدن اختلاف سلیقه‌ها به مخالفت و معارضه

وحدت مردم هم خیلی مهم است؛ اتّحاد مردم با یکدیگر، بخصوص اتّحاد نیروهای انقلاب با یکدیگر. ممکن است اختلاف سلیقه‌هایی بین زید و عمرو وجود داشته باشد، [امّا] این اختلاف سلیقه‌ها نباید به مخالفت و معارضه و مانند این چیزها بینجامد؛ این جزو کارهای مهمّ ما است.

اختلاف فکری همراه با اتحاد واقعی برای خدا

… من خودم قبل از پیروزی انقلاب از ایشان شنیده بودم اظهار ارادت و علاقه‌ی به امام را؛ بعد از پیروزی انقلاب هم این آدم بلند شد رفت جنگ؛ پیرمرد هفتاد هشتاد‌ ساله بلند شد، رفت لباس بسیجی پوشید و پای خمپاره [ایستاد] و مشغول جنگ شد؛ یعنی ما آدمهای این جوری داشتیم. [یعنی] اختلاف فکری، در عین حال اتّحاد به معنای واقعی کلمه؛ لله، فی‌الله، فی‌سبیل‌الله.