پیام به هفتمین اجلاس سراسری نماز
رهبر شهید انقلاب امام سید علی خامنهای
بسم الله الرّحمن الرّحیم[1]
در میان مجموعهى وظایف خطیرى که با استقرار حاکمیّت الهى در نقطهاى از زمین بر دوش مؤمنان و بندگان زبدهى خداوند قرار میگیرد، قرآن اقامهى نماز را شأنى ویژه بخشیده و آن را در صدر فهرست جاى داده است: اَّلَّذینَ اِن مَکَّنَّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلٰوة.[2] اگر برپا داشتن نماز در میان مردم نقشى بنیانى نمیداشت و همچون پایهى استوارى براى پیشبرد هدفهاى بزرگ نظام اسلامى به شمار نمىآمد، چنین تأکید بلیغى بر اهمّیّت نماز نمیشد.
حقیقت آن است که نماز با نقش عظیم تربیتى، با تأثیر شگرف در ایجاد آرامش و سکینهى قلبى مؤمنان، با دمیدن روح توکّل و تقوا و اخلاص در نمازگزار، با ایجاد فضاى تقدّس و معنویّت در پیرامون نمازگزار ــ که موجب دورى او و دیگران از گناه است ــ و با درسهاى معرفتى گوناگون که در الفاظ و اذکار آن نهفته است، بسى بیش از «صرفاً یک وظیفهى شخصى» و در واقع داراى نقش کلیدى در ادارهى فرد و جامعه است. تأکیدهاى بلیغى که بر گزاردن این واجب شده و حتّى پدر و مادر موظّف شدهاند که فرزند خود را از دوران کودکى با آن مأنوس سازند، در میان همهى واجبات دینى بىنظیر است؛ و این به خاطر نقش استثنائى نماز در تنظیم انگیزههاى روانى فرد و تأمین فضاى مساعد براى تحمّل بارهاى سنگین وظیفه در جامعه است.
با توجّه به همهى این جهات، بحق باید نماز را برترین اعمال دانست و صلاى[3] «حىّ على خیر العمل» را در بانگ نماز، سخنى حکمتآمیز به حساب آورد. نماز است که مایههاى لازم ایثار و گذشت و توکّل و تعبّد را، که پشتوانهى حتمى واجبات پُرخطر و دشوار همچون جهاد و نهى از منکر و زکات است، در روح آدمى پدید مىآورد و او را شجاعانه بدان میدانها گسیل میدارد. هنگامى که به خاطر هجوم دشمن فریضهى جهاد اهمّیّت مىیابد، یا بر اثر دشوارى زندگىِ قشرهایى از مردم فریضهى زکات و انفاق همه را مخاطب میسازد، یا به اقتضاى تلاش دشمن در عرصهى فرهنگ و اخلاق، امر به معروف و نهى از منکر واجب همگانى میشود، در همهى این شرایط، نماز نه فقط از شأن «خیرالعملى» فرو نمىافتد بلکه به مثابهى پشتوانهى روحى و معنوى همهى مجاهدتها و ایثارها و خطرپذیرىها، بر اهمّیّت آن افزوده میشود.
امروزه با سیطرهى نظم ماشینى بر همهى جامعههاى بشرى، انسان و انسانیّتها سخت در فشارند. آحاد بشر در چنین نظمى ناگزیرند آهنگ زندگى فردى و اجتماعى را با نواخت سنگین و روحگداز ماشین، همسان و یکآهنگ کنند. رحم و مروّت و گذشت و ایثار و بسى ارزشهاى اخلاقى دیگر، در این همنواختى است که کمتأثیر و بىرنگ میشود، و خانواده و اخلاقِ همزیستىِ مهرآمیزِ خانوادگى، در چنین وضعى است که پایمال و منهدم میگردد. از دهها سال پیش، دلسوزان و تیزبینان، حتّى در قلب محیط تمدّن صنعتى و ماشینى، این خطر را احساس کرده و هشدار دادهاند، و با تأسّف، هنوز میلیونها انسان ــ بویژه جوانان که احساسات لطیفتر و روحیهى آسیبپذیرتر دارند ــ در این بلاى بزرگ همچنان بىدفاع و بىعلاجند. نیاز به رابطهى معنوى با خداوند رحیم و کریم، بدین جهت، امروز براى مردم دنیا از همیشه حادتر و جدّىتر است و نماز برترین و کارآمدترین وسیله براى تأمین این نیاز است. بشریّت، امروز به نماز خالص و کامل و پُرشور اسلامى از همیشه نیازمندتر است و شما مسئولانِ امرِ ترویج نماز باید به کمک الهى بتوانید، نه فقط نسل روبهرشد و بالندهى جوان کشورمان، بلکه همهى جانهاى نیازمند و کامهاى تشنهى بشر متحیّر در سراسر جهان را اشباع کنید و از سرچشمهى فیّاض نماز بهرهمند سازید.
اینجانب ضمن تقدیر از زحمات شما عزیزان، که سالبهسال گستردهتر و بارآورتر میشود، شما و دیگر مسئولان و همهى ملّت عزیز را به نکات زیر توصیه میکنم:
۱. آشنایان با معارف اسلامى شأن نماز و روح و محتوا و گسترهى تأثیر آن در جان فرد و مجتمع را با شیوههاى رسا تبیین کنند، و بویژه هنرمندان براى این مقصود از ابزار کارآمدِ هنر بهره بگیرند؛
۲. پدر و مادرها کودکان و نوجوانان را با صورت و معناى این فریضه آشنا سازند و اگر باید از دیگران کمک گرفت، کتابهاى شیرین و آسانفهم را براى کودکان خود بخوانند؛
۳. معلّمان مدارس، در هنگام نماز، نوجوانان پسر و دختر را به حضور در نمازخانههاى مدارس تشویق کنند و خود پیش از همه به نماز بشتابند؛
۴. مسئولان پرورشى مدارس نماز را در رأس برنامههاى پرورشى به شمار آورند؛
۵. مسئولان ورزش کشور محیط ورزش را با یادآورى و اقامهى نماز روح بخشند و در تعیین وقت مسابقات ورزشى، ساعت نماز را فارغ و زمین و زمان را آمادهى برگزارى نماز کنند؛
۶. برنامهریزان حرکت رسانههاى سفرى، مانند قطار و هواپیما و غیر آن، حفظ وقت و امکان نماز مسافران را در برنامهریزیها در نظر بگیرند؛
۷. ائمّهى محترم جماعات مساجد را از همیشه فعّالتر کنند و آموزش ترجمه و مفهوم و روح نماز را، به شکل نوین و جذّاب، در برنامههاى خود بگنجانند؛
۸. نویسندگان کتب معارف دبیرستانها و دانشگاهها نماز را از موضوعات مورد بحث آن کتابها قرار دهند و در آن، بحثهاى عالمانه و عمیق را در این باره مطرح سازند؛
۹. جوانان عزیز دقایق معدود نماز را فقط براى نماز بگذارند و در طول نماز، تا آنجا که میتوانند، با تمرکز و حضور قلب، مایهى زندگىبخش ذکر و تضرّع را براى جان و دل نیازمند خویش تأمین کنند؛
۱۰. همگان نماز را که داروى شفابخش روح و مایهى صفا و آرامش و نورانیّت است، بر همهى کارهاى دیگر مقدّم دارند و در هیچ شرایطى خود را از آن محروم نسازند و هرگز به بهانهى مشغله و گرفتارى، این حضور رهایىبخش در محضر آفریدگار رحیم و کریم و عزیز را از دست ندهند.
خداوند فیض نماز را بیش از پیش بر این ملّت مؤمن و نمازگزار ارزانى فرماید.
والسّلام علیکم و رحمة الله
سیّدعلى خامنهاى
۷۶/۷/۷