… ــ خب، مىبینید این قدرتهاى بزرگ دنیا را؛ امروز قدرتمند است، فردا به خاک سیاه نشسته است؛ امروز یک سلطانى است، دو روز بعد، یک هفتهى بعد، یک موجود عاجز و ناتوانى است که قدرت دفاع از جان خودش را هم ندارد! چقدر تاریخ از این قضایا پُر است؛ خب این چه قدرتى است؟ این چه جبروتى است که انسان به آن بنازد، به آن ببالد ــ غنىهایى که به غناى خودشان متّکى هستند، غافل از اینکه این غنا و بىنیازى نیست و این همان حالتى است که در سورهى شریفهى «اِقرأ» میفرماید: اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغىٰٓ* اَن رَءاهُ استَغنیٰ؛[14] انسان طغیان میکند [زمانی] که خود را غنى ببیند، غنى بیابد، بىنیاز احساس بکند؛ مایهى طغیان این است. اى بسا کسانى که پول زیادى دارند، ثروت دارند، امکانات دارند، امّا خودشان را بىنیاز احساس نمیکنند، به این ثروت تکیهاى ندارند، خودشان را وابستهى به خدا میدانند. این آدم طغیان نخواهد کرد؛ و سلیمان پیغمبر، مظهر کامل یک چنین چیزى است، [با …آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ علق، آیهٔ ۶
كـَلَّآ إِنَّ ٱلۡإِنسَٰنَ لَيَطۡغَىٰٓ ٦
چنین نیست (که شما میپندارید) به یقین انسان طغیان میکند،
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۶ پاراگراف)
… تذکّر میدهد که منشأ تو «علق» است. آن که تو را خلعت هستى و کمال و تکریم پوشانید، او خدا است که باید در مقابل او همیشه احساس بندگى کنى، طغیان نکنى، بر ارزشهاى الهى سرکشى نکنى، خود را به جاى خدا فرمانده حیطهى زندگى انسان به حساب نیاورى؛ این اوّلین کلمه است. بعد هم بعد از دو سه آیه میفرماید: کَلّا اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغیٰ * اَن رَءاهُ استَغنیٰ؛[6] اینکه انسان خودش را غنى ببیند، مستغنى به حساب بیاورد، او را به طغیان وادار خواهد کرد.… خودش، ما اینطور آنها را کوبیدیم، اینطور پدرشان را درآوردیم؛ اگر گذشتی کرده، شرح گذشت خودش، بزرگواری خودش؛ بعد هم اینکه خلاصه هرکس دیگر هم بعد از این، همین کارها را بکند، سرنوشتش همین خواهد بود. اینهاست دیگر. پیروزی، انسان را دچار یک غفلت خاصی میکند دیگر؛ یک مصداقی است برای «اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغیٰ * اَن رَآهُ استَغنیٰ»[9] آدم وقتی خودش را مستغنی احساس میکند، یک حالت طغیانی پیدا میکند، یک حالت غفلتی پیدا میکند. حالا در یکچنین حالتی که امیرالمؤمنین زده رقبای گردنکلفت درجهیک خودش را از میدان خارج کرده و دوتا از بزرگترینِ آنها که طلحه و زبیر باشند، کشته شدند در همان میدان جنگ، یا بعد از میدان جنگ، که هر دو دیگر نیستند؛ و دمِ برق را حسابی گرفته[10] از دشمنها و از …اِقرَأ بِاسمِ رَبِّكَ الَّذی خَلَقَ 1 خَلَقَ الاِنسانَ مِن عَلَقٍ 2 اِقرَأ وَ رَبُّكَ الاَكرَمُ 3 اَلَّذی عَلَّمَ بِالقَلَمِ 4 عَلَّمَ الاِنسانَ ما لَم یَعلَم 5 كَلّا اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغىٰ 6 اَن رَآهُ استَغنىٰ 7 اِنَّ اِلىٰ رَبِّكَ الرُّجعىٰ 8﴿کَلّا﴾، نه چنین است که میپنداری تو و حرف میزنی. بشریت وضعش چگونه است؟ نه؛ ﴿اِنَّ الاِنسانَ لَيَطغىٰ اَن رَءاهُ استَغنىٰ﴾. طغیان بشر، سرکشیها و گردنکشیهای انسانهای عاجز و طاغوتها درمقابل رحمانها، صفآرایی کردنشان، اینها بشریت را بدبخت کرد. این طغیانها نگذاشت که بشر به هدایت برسد. این طغیانها و …﴿کَلّا﴾ نه چنان است که فرض میکنید. تصور میکنید و انتظار دارید که بشریت به حال سامانیافتگی رسیده باشد؟ نه! ﴿اِنَّ الاِنسانَ لَيَطغىٰ﴾ آدمی بیگمان طغیان و گردنکشی میکند، ﴿اَن رَءاهُ استَغنىٰ﴾ که خود را بینیاز ببیند. ﴿اِنَّ اِلىٰ رَبِّكَ الرُّجعىٰ﴾؛ آیا این طغیانگران عاقبت موفق خواهند شد؟ نه! باز بازگشت به پروردگار توست؛ عاقبت برای خداست، پایان کار به سود خدا و جبهۀ خداییست. همان راهی که پروردگار عالم معین کرده، بالاخره بشریت در همان راه به سرمنزل خواهد رسید، تردیدی …