… تذکّر میدهد که منشأ تو «علق» است. آن که تو را خلعت هستى و کمال و تکریم پوشانید، او خدا است که باید در مقابل او همیشه احساس بندگى کنى، طغیان نکنى، بر ارزشهاى الهى سرکشى نکنى، خود را به جاى خدا فرمانده حیطهى زندگى انسان به حساب نیاورى؛ این اوّلین کلمه است. بعد هم بعد از دو سه آیه میفرماید: کَلّا اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغیٰ * اَن رَءاهُ استَغنیٰ؛[6] اینکه انسان خودش را غنى ببیند، مستغنى به حساب بیاورد، او را به طغیان وادار خواهد کرد.آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبتها
سورهٔ علق، آیهٔ ۷
أَن رَّءَاهُ ٱسۡتَغۡنَىٰٓ ٧
از اینکه خود را بینیاز ببیند!
ترجمه: آیتالله مکارم شیرازی (Tanzil.net)
شاهدها (۶ پاراگراف)
… افغانستان کشته میشوند، آقا (!) مصاحبه میکند که نه، این عکسهایی که شما از بچهها و زنهای مجروح در تلویزیون نشان دادید، جعلی است؛ ما هیچ کس را نکشتهایم! این همه خانه را خراب کردند، مراکز هلال احمر را زدند، مراکز غیرنظامی را به طور آشکار نابود و ویران کردند؛ اما مثل آدمی که «ان رأه استغنی» است، با یک حالت تکبّر میگوید نه؛ همین چیزی است که من میگویم! وقتی به آنها میگویند ماه رمضان نزدیک است، به مناسبت این ماه حملات خود را قطع کنید، میگویند نه؛ ما برای ماه رمضان حملات را متوقّف نمیکنیم! وقتی به آنها میگویند بمبها و موشکهای آنچنانی در افغانستان جنایت به بار میآورد، با خونسردىِ …بمجرّد اینکه آسایش و راحتی و گشایش در کار انسان پیدا شد، انسان طغیان نکند، شکرگزار باشد، بداند که نعمتی است از طرف پروردگار، شکر الهی را در برابر نعمت فراموش نکند، شکور باشد. این هم یک مطلب مهمّی است و نقطهی مقابل این واقعاً یک آفتی است که انسان بمجرّد اینکه یک ذرّه جیبش پُر پول میشود، چهار نفر به آدم سلام میکنند، بدنش مثلاً از بیماری نجات پیدا میکند، ناگهان طغیان کند، اَن رَءاهُ استَغنیٰ.[2] بمجرّد اینکه انسان احساس میکند که حالا دیگر مشکلی ندارد، ناگهان باد به کلّهی انسان میافتد، همه چیز را از خود میداند و خدا را فراموش میکند. این هم آفت دیگر، که باید «شَکورٌ عِندَ الرَّخاء» باشد.… خودش، ما اینطور آنها را کوبیدیم، اینطور پدرشان را درآوردیم؛ اگر گذشتی کرده، شرح گذشت خودش، بزرگواری خودش؛ بعد هم اینکه خلاصه هرکس دیگر هم بعد از این، همین کارها را بکند، سرنوشتش همین خواهد بود. اینهاست دیگر. پیروزی، انسان را دچار یک غفلت خاصی میکند دیگر؛ یک مصداقی است برای «اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغیٰ * اَن رَآهُ استَغنیٰ»[9] آدم وقتی خودش را مستغنی احساس میکند، یک حالت طغیانی پیدا میکند، یک حالت غفلتی پیدا میکند. حالا در یکچنین حالتی که امیرالمؤمنین زده رقبای گردنکلفت درجهیک خودش را از میدان خارج کرده و دوتا از بزرگترینِ آنها که طلحه و زبیر باشند، کشته شدند در همان میدان جنگ، یا بعد از میدان جنگ، که هر دو دیگر نیستند؛ و دمِ برق را حسابی گرفته[10] از دشمنها و از …اِقرَأ بِاسمِ رَبِّكَ الَّذی خَلَقَ 1 خَلَقَ الاِنسانَ مِن عَلَقٍ 2 اِقرَأ وَ رَبُّكَ الاَكرَمُ 3 اَلَّذی عَلَّمَ بِالقَلَمِ 4 عَلَّمَ الاِنسانَ ما لَم یَعلَم 5 كَلّا اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغىٰ 6 اَن رَآهُ استَغنىٰ 7 اِنَّ اِلىٰ رَبِّكَ الرُّجعىٰ 8﴿کَلّا﴾ نه چنان است که فرض میکنید. تصور میکنید و انتظار دارید که بشریت به حال سامانیافتگی رسیده باشد؟ نه! ﴿اِنَّ الاِنسانَ لَيَطغىٰ﴾ آدمی بیگمان طغیان و گردنکشی میکند، ﴿اَن رَءاهُ استَغنىٰ﴾ که خود را بینیاز ببیند. ﴿اِنَّ اِلىٰ رَبِّكَ الرُّجعىٰ﴾؛ آیا این طغیانگران عاقبت موفق خواهند شد؟ نه! باز بازگشت به پروردگار توست؛ عاقبت برای خداست، پایان کار به سود خدا و جبهۀ خداییست. همان راهی که پروردگار عالم معین کرده، بالاخره بشریت در همان راه به سرمنزل خواهد رسید، تردیدی …