رفتن به محتوای اصلی
آیات، روایات، اشعار، مخاطبان و مناسبت‌ها

سورهٔ جمعه، آیهٔ ۵

مَثَلُ ٱلَّذِينَ حُمِّلُواْ ٱلتَّوۡرَىٰةَ ثُمَّ لَمۡ يَحۡمِلُوهَا كَمَثَلِ ٱلۡحِمَارِ يَحۡمِلُ أَسۡفَارَۢاۚ بِئۡسَ مَثَلُ ٱلۡقَوۡمِ ٱلَّذِينَ كَذَّبُواْ بِـَٔايَٰتِ ٱللَّهِۚ وَٱللَّهُ لَا يَهۡدِي ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّٰلِمِينَ ٥

کسانی که مکلف به تورات شدند ولی حق آن را ادا نکردند، مانند درازگوشی هستند که کتابهایی حمل می‌کند، (آن را بر دوش می‌کشد اما چیزی از آن نمی‌فهمد)! گروهی که آیات خدا را انکار کردند مثال بدی دارند، و خداوند قوم ستمگر را هدایت نمی‌کند!

ترجمه: آیت‌الله مکارم شیرازی (Tanzil.net)

شاهدها (۴ پاراگراف)

… آنها تورات را سوار کردیم امّا بعد از اندکى، بعد از گذشت زمانى این بار معنوى را، این هدایت الهى را پرتاب کردند و خودشان را از آن محروم کردند. آن‌ وقت نتیجه این میشود که ظاهر، ظاهرِ هدایت است، باطن، باطنِ بى‌خبر از هدایت؛ نام، نامِ موحّد، باطن، باطنِ مشرک؛ نام، نامِ مسلمان، باطن، باطنِ کافر: کَمَثَلِ الحِمارِ یَحمِلُ اَسفارًا؛[12] [مانند] کتاب روى چهارپایى که از مضمون آن هم هیچ اطّلاعى ندارد.
… الهى، این تفضّل بزرگى که خداى متعال کرد، مثل همه‌ى تفضّلات الهى یک سند تضمین‌شده‌اى از طرف خدا در دست مردم ندارد؛ مثل همه‌ى نعمتها است؛ اگر نگه داشتیم این نعمت را، خواهد ماند؛ اگر خوب نگه داشتیم، روزبه‌روز بهتر و بالنده‌تر خواهد شد، برکات آن بیشتر خواهد شد؛ اگر خداى نکرده آن را تضییع کردیم، حمل نکردیم این بار را، مثل همان کسانى خواهیم شد که در قرآن بارها و بارها، آن ‌هم براى درس گرفتن ما، خداوند متعال اسم آنها را آورده: ‌مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّورىٰةَ ثُمَّ لَم یَحمِلوها؛[3] در باب بنى‌اسرائیل، مکرّر خداى متعال فرموده است که ما اینها را فضیلت دادیم، اینها را بر دشمنانشان پیروز کردیم، به اینها حکومت دادیم، به اینها مُلک و قدرت دادیم؛ همین بنى‌اسرائیل هم کسانى هستند که خداى متعال درباره‌ى آنها فرمود: ضُرِبَت عَلَیهِمُ الذِّلَّةُ وَالمَسکَنَةُ وَ باٰءو بِغَضَبٍ مِنَ‌ الله‌؛[4] و تعبیرات گزنده‌ى متعدّدى در قرآن درباره‌ى بنى‌اسرائیل [هست].
… ــ من شما را بر همه‌ى عالمین فضیلت بخشیدم ــ همین بنى‌اسرائیل کارى کردند که خداى متعال فرمود: وَضُرِبَت عَلَیهِمُ الذِّلَّةُ وَالمَسکَنَةُ وَ باءو بِغَضَبٍ مِنَ‌ الله ‌.[6] خداوند قوم‌وخویشى با کسى ندارد؛ این تلاش آنها است که تعیین‌کننده‌ى سرنوشت آنها است. لذا در سوره‌ى جمعه مى‌بینید درباره‌ى همین بنى‌اسرائیل میفرماید: ‌مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّورىة؛ تورات را حمل بر آنها کردند یعنى بر دل و جان آنها، بر زندگى آنها، بر ذهن آنها وارد کردند ــ پس اینها از تورات بهره بردند ــ امّا «ثُمَّ لَم یَحمِلوها»؛ لکن بعداً امتداداً اینها تورات را با خودشان برنداشتند؛ از ذهنشان، از دلشان، از واقعِ زندگى‌شان آن را خارج کردند ــ ظاهرِ آن هم بود، [امّا] باطن تورات دیگر نبود ــ آن وقت: کَمَثَلِ الحِمارِ یَحمِلُ اَسفارًا.[7]
… کنیم، این اتّفاق می‌افتد. دعوت‌کننده وجود دارد؛ پیغمبر الان دارد دعوت میکند ما را. ما همان آخرینی هستیم که «لَمَّا یَلحَقُوا بِهِم»؛ ما باید اجابت کنیم. در روز عید مبعث، سالگرد مبعث، به این نکته باید توجّه کنیم که ما هم مورد خطاب بعثت نبیّ مکرّم اسلام هستیم؛ اگر [اجابت] نکردیم، آن‌وقت مثل همان دنباله‌ی آیه‌ی شریفه است: مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّوراةَ ثُمَّ لَم یَحمِلوها؛[7] تورات را به آنها دادند ــ در تورات نور بود، حکمت الهی بود، دعوت الهی بود، تورات مجموعه‌ی دستورات الهی بود ــ عمل نکردند؛ اگر ما هم عمل نکنیم، مثل همان میشود: مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّوراةَ ثُمَّ لَم یَحمِلوها. این مطلب در مورد بعثت، که عرض کردیم.