دشواری این مثنوی همراه با گویایی آن برای آشنای به مطلب
فرض بفرمایید که تبیین و بیان؛ روشن کنید چه میخواهید بگویید. خب، شما ببینید الان ما مثنوىهاى دشوار داریم؛ فرض کنید که گلشن راز؛[4] خب، گلشن راز یک مثنوى مشکل است دیگر، ببینید چقدر شرح نوشتهاند ــ کسى مثل لاهیجى، فیلسوف، نشسته و براى گلشن راز شرح نوشته ــ لکن بالاخره اگر کسى این مطلب را بلد باشد، این شعر را که نگاه کرد، این شعر گویاى آن مطلب است. جورى نباشد که شعر، گویاى مطلب مراد شاعر نباشد؛ یعنى اگر چنانچه فرض کردیم من آن مطلب را میتوانم بفهمم، ذهن من گنجایش دارد آن مطلب را بفهمد؛ [در حالی که] باید من از گفتهى شما هم آن را بفهمم. اگر گفتهى شما آن را نرساند، این خروج از قواعد شعر است.