یک نکته این است که ما اگر درصدد همافزائی آحاد خودمان، از لحاظ فکر و تجربه و ذوق و هنر هستیم، بایستی ارتباط خودمان را با کتاب بیشتر کنیم. کتاب مجموعهای است از محصولات یک فکر، یک اندیشه، یک ذوق، یک هنر؛ مجموعهای است از یافتههای یک یا چند انسان. ما خیلی باید مغتنم بشمریم که از محصول فکر آحاد گوناگون بشر استفاده کنیم؛ این کاری است که کتاب به ما تقدیم میکند، هدیه میکند؛ این هدیهی کتاب به ماست. لذا کتاب یک پدیده و یک موجود ذیقیمت است؛ همیشه اینجور بوده است، در آینده هم همین جور خواهد بود. لذاست که به کتاب بایستی اهتمام ورزید.توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
جایگاه کتاب در فرهنگ و جامعه و انتخاب و تولید کتاب مناسب.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:مصاحبه با خبرنگار صدا و سیما، پس از بازدید از سومین نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران— ۱۳۶۹/۰۲/۱۹
سیر زمانی
از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۳۱۳۶۹۱۴۰۳
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۲۷ پاراگراف)
کتاب، مجموعهٔ محصولات فکر و ذوق انسان و لزوم ارتباط بیشتر با آن
یک نکته این است که ما اگر درصدد همافزائی آحاد خودمان، از لحاظ فکر و تجربه و ذوق و هنر هستیم، بایستی ارتباط خودمان را با کتاب بیشتر کنیم. کتاب مجموعهای است از محصولات یک فکر، یک اندیشه، یک ذوق، یک هنر؛ مجموعهای است از یافتههای یک یا چند انسان. ما خیلی باید مغتنم بشمریم که از محصول فکر آحاد گوناگون بشر استفاده کنیم؛ این کاری است که کتاب به ما تقدیم میکند، هدیه میکند؛ این هدیهی کتاب به ماست. لذا کتاب یک پدیده و یک موجود ذیقیمت است؛ همیشه اینجور بوده است، در آینده هم همین جور خواهد بود. لذاست که به …حساب کردن شمار خوانندگان بهجای شمارگان کتاب در گزارش کار
توصیهی من این است: وقتی شما میخواهید آمار بدهید، یا با خودتان محاسبه کنید که ما این کارها را کردهایم، یا به امثال بنده ارائه بدهید که ما این کارها را کردهایم، بیش از آنکه روی شمارگان کتاب حساب میکنید، روی شمارگان خواننده حساب کنید که چقدر این را خواندهاند؛ چه تعدادی این کتاب را نگاه کردهاند، مطالعه کردهاند؛ چه تعدادی از این کتاب یادداشت برداشتهاند؛ اینها راه دارد؛ باید راهش را پیدا کنید. وقتی شما یک کتابی در شرح حال فلان شهید چاپ میکنید، [ببینید که] چه جوری میشود این را به دست بیشترین تعداد ممکنِ از [خوانندگان]، بخصوص جوانها و نوجوانها برسانید؛ بعد نظر آنها را نسبت به این کتاب به دست بیاورید؛ بعد با …کتاب ماندگارترین اثر هنری و ناقل فرهنگ از نسلی به نسل دیگر
یکی از نواقص کار ما تولید کتاب است. حالا شما میفرمایید که کتاب میرود در کتابخانه، [امّا] بنده عرض میکنم کتاب ماندگارترین اثر هنری است؛ یعنی بقیّهی چیزها گذرا است، [امّا] کتاب میماند و صد سال، دویست سال از کتاب میشود استفاده کرد. اگر کتاب را خوب تدوین کنیم، خیلی مهم است. کتاب است که فرهنگ را منتقل میکند از یک نسل به نسل دیگر و به نظر من، روی کتاب خیلی باید تکیه کرد؛ منتها کتابِ خوب باید نوشت، کتابِ باکیفیّت باید نوشت تا بماند و مورد استفاده قرار بگیرد و کهنه و منسوخ نشود. و فیلم هم لازم است؛ بخصوص در این ماجرای جناب جعفر ــ ماجرای جناب حمزه هم همینجور بود ــ خود این حرکتِ اینها به طرف حبشه و مانند اینها، به تعبیر …نیاز همیشگی فرهنگسازی کشور به کتاب با وجود فضای مجازی
مسئلهی کتاب مسئلهی مهمّی است. فرهنگ کشور، فرهنگُسازی کشور، همواره احتیاج به کتاب دارد؛ با اینکه حالا امروز امکانات فراوان دیگری به وجود آمده ــ فضای مجازی و امثال اینها ــ امّا کتاب همچنان در جایگاه خیلی والا و مهمّ خودش قرار دارد. همهی فعّالیّتهای هنری، رسانهای، فرهنگی، مثل تئاتر، مثل سینما، حتّی نقّاشی، کارهای سمعی و بصری، احتیاج به کتاب دارد؛ یعنی آن کسی میتواند یک کار هنری خوب را یا کار رسانهای خوب را تولید کند که با کتاب سر و کار داشته باشد. لذا من با اینکه به همهی مردم توصیه …غافل نشدن از کتاب در کنار فیلم و تولید کتابهای کوتاه برای جوانان
هنرمندان ما بیایند به میدان، هنر نگارش، هنر تصویرسازی متنی و کتابی، اینها خیلی چیز مهمّی است. فقط دنبال فیلم [نباشند]؛ فیلم خوب است، فیلم خیلی لازم است، بنده بارها هم تکیه کردم و توصیه کردم، الان هم توصیه میکنم لکن این تکیه روی فیلم ما را از کتاب غافل نکند. اگر چنانچه افرادی که اهل نگارشند، اهل قلم خوب هستند، اهل ذوق در این معانی هستند، بنشینند تصویرسازی کنند، کتابهایی کوتاه که جوان حوصله کند بخواند، اینها را بسازند، کتاب تولید کنند؛ لازم نیست اغراق بکنند، لازم نیست خلاف واقع بگویند، همانی که هست را بدرستی بیان کنند، به زیبایی و شیوایی بیان بکنند؛ این، دلها را جذب خواهد کرد؛ افراد را تحت تأثیر قرار میدهد.بیجایگزین بودن کتاب و خطا بودن تصور انزوای آن با رسانههای نوظهور
هرچه ما پیش برویم، احتیاج ما به کتاب بیشتر خواهد شد. این که کسی تصور کند با پدید آمدن وسائل ارتباط جمعىِ جدید و نوظهور، کتاب منزوی خواهد شد، خطاست. کتاب روزبهروز در جامعهی بشری اهمیت بیشتری پیدا میکند. ابزارهای نوظهور مهمترین هنرشان این است که مضمون کتابها و محتوای کتابها و خود کتابها را راحت و آسان منتقل کنند. جای کتاب را هیچ چیزی نمیگیرد.پیوند کهن و عمیق ملت ایران با کتاب و کتابخانه پس از اسلام
ما به عنوان ملت ایران و به عنوان یک ملت مسلمان، ارتباطمان با کتاب، ارتباط بنیانی و عمیق و کهن است. ما امروز و دیروز با مقولهی کتاب آشنا نشدهایم. در کشور ما، بخصوص بعد از انتشار اسلام، کتابخانههای عظیم، مجموعههای علمی، مکتوبات باارزش، یک سابقهی کهن تاریخی دارد. ما ملتی هستیم که با کتاب خیلی سابقه داریم؛ در طول قرنهای متمادی با کتاب انس داشتهایم. البته آن روزها دسترسی به کتاب آسان نبود. استنساخ کتابهای خطی دشوار بود، اما در عین حال کسانی که اهل بودند، شایسته برای استفادهی از کتاب بودند، چه مجاهدتها میکردند. …ماندگاری اثر در گرو پاسخگویی به یک سؤال و نیاز، نه صرفاً قوت هنری
برای اینکه اثری ماندنی شود، باید خوب باشد. آثارِ خوب میمانند، در دلها جای میگیرند و کهنه نمیشوند. خوب هم که میگوییم، یعنی پاسخی به یک سؤال و یک نیاز باشد. خوب فقط معنایش این نیست که از لحاظ هنری خوب تنظیم شده باشد و خیلی عمیق باشد؛ نه. ممکن است اینطورها نباشد؛ لیکن پاسخی به یک نیاز باشد مهم این است. در باب کتاب این را باید ملاحظه کرد.لزوم اصلی ماندن مسئلهٔ کتاب در جمهوری اسلامی
نخست باید از آستان قدس رضوی برای برپاکردن این گردهمایی دربارهی کتابخانه و کتاب، صمیمانه سپاسگزاری کنم. این، کاری است که باید در نظام اسلامی ما زودتر و بیشتر ، مورد اهتمام واقع میشد و از این پس نیز کارگزاران بخشهای مربوط به کتاب و قلم و نگارش و تحقیق و تألیف، باید این سررشته را رها نکنند و مسألهی کتاب همواره یک مسألهی اصلی در جمهوری اسلامی باقی بماند. و به هر روی، این مرکز مقدس که پایگاه رفیع علم و دین بوده و هست، یکی از با صلاحیتترین مراکز برای اهتمام به کار کتاب و کتابخانه است.کتاب گنجینهٔ دانش و مادر و عصارهٔ تمدنها و وسیلهٔ کمال بشر
حقیقت آن است که کتاب یکی از ارزشمندترین فراوردههای بشری و گنجینهی بزرگترین ثروتهای بشر یعنی دانش و تحقیق است. دین و دنیای بشر و جسم و جان انسان، به برکت کتاب تأمین و تغذیه میشود و فرایند کمال بشری بوسیلهی کتاب تحقق مییابد. کتاب، مادر تمدنها و نیز عصارهی آنهاست، و بشر با پدید آوردن کتاب، درسهای بیشماری را که در کتاب تکوین بدو آموخته شده، گرد میآورد و در محیط بشری، منتشر میسازد و بدینگونه روز به روز گنجینهی ثروت بشری، غنای بیشتر مییابد.تکلیف کشور و اهل فرهنگ در تولید کتاب خوب در عرصههای فکری
و اما نکتهیی که باید به آن اشاره کنم، این است که ما در زمینهی کتاب، چند تکلیف مهم بر عهده داریم: یک تکلیف این است که در عرصههای فکری مختلف، کتاب تولید کنیم؛ آن هم کتاب خوب. چنین تکلیفی نه فقط بر عهدهی مسؤولان کشور است، بلکه کل کشور و طبقهی اهل فرهنگ، چنین تکلیفی دارند.درخواست از اهل فکر و قلم برای پرداختن به نقد کتاب
… کتابها را به آنها معرفی کنند. ما متأسفانه مطبوعاتی که از لحاظ وسعت و کیفیت، مخصوص اینکار و شایستهی این زمان باشد، نداریم؛ در گذشته هم اگر بود، خیلی نادر بود و سطح چندان بالایی نداشت. البته امروز هم در گوشه و کنار مواردی وجود دارد که کافی به نظر نمیرسد. من میخواهم از اهل فکر و نظر و قلم و کتاب و کسانی که به کتاب اهمیت میدهند، خواهش کنم که به نقد کتاب بپردازند. امروز کتابهای بسیاری نوشته و چاپ و منتشر میشود. اگر خوانندهیی دربارهی این کتابها آگاهی لازم داشته باشد، آنها را بسرعت خواهد خرید و مطالعه خواهد کرد و بلکه دوباره خواهد خواند؛ اما وقتی آگاهی ندارد، سراغ این کتابها نمیرود. البته بسیاری از کتابها بعکساند و …نقش ویژهٔ کتاب که هیچ چیز جای آن را پر نمیکند
… تولید کتاب است، مورد توجّه و تشویق و تقدیر قرار بگیرند. من فکر میکنم اگر ما بتوانیم فرهنگ کتابخوانى را در کشور رایج بکنیم و البتّه در کنار آن، تولید کتابِ خوب را هم گسترش بدهیم، بخش عمدهاى از وظایف فرهنگى دولت جمهورى اسلامى بدین وسیله انجام خواهد گرفت. کتاب بسیار مقولهى مهمّى است؛ من البتّه به کارهاى هنرى و تصویرى تلویزیون یا سینما یا از این قبیل چیزها خیلى اعتقاد دارم امّا کتاب یک نقش مخصوصى دارد؛ جاى کتاب را هیچ چیزى پُر نمیکند و باید کتاب را ترویج کرد. این در مورد آقایانى است که مربوط به وزارت ارشاد هستند و کارهاى کتاب از لحاظ مقرّرات کشور به آنها ارتباط پیدا میکند.درخواست از سازمان تبلیغات، ارشاد و دانشگاهها برای تعیین کتاب مناسب سنین و سطوح مختلف
البتّه یک سؤالى اینجا مطرح میشود: آیا کتاب براى همهى قشرهاى سنّى و تحصیلى و علمى داریم یا نداریم؟ ممکن است پاسخ به این سؤال سخت باشد. لذا من خواهش میکنم از دستگاههاى موظّف براى این کارها ــ مثل سازمان تبلیغات، وزارت ارشاد، دانشگاهها ــ گروههاى متخصّص را، افراد صاحبنظر را بگمارند و براى سنین مختلف و درجات تحصیلى و علمى و سوادىِ مختلف کتاب معیّن کنند، معرّفى کنند و یا تهیّه کنند. این جزو کارهاى ما است.لزوم جایگاه کتاب در سبد خرید و اوقات روزانهٔ مردم
… را نمیگیرد. من مایلم که کتابخوانی رواج پیدا کند. امروز یک مقداری شاغلهای دیگر، مثل فضای مجازی، مثل اینجور چیزها، جای کتابخوانی را گرفته؛ این حرکتِ صحیحی نیست. نه اینکه به فضای مجازی مراجعه نکنند یا روزنامه نخوانند؛ چرا، لکن اینها جای کتاب را نباید بگیرد. کتاب بایستی یک جای خاصّی، هم در سبد معیشت مردم و خرید مردم، هم در مجموعهی وقتگذاریهای آنها داشته باشد؛ هر روز یک مقداری کتاب باید بخوانند. من میخواهم این ترویج بشود و آمدنِ من شاید در این جهت مؤثّر باشد؛ این هم یک انگیزهی دیگر است.اهمیت کارهای ماندگار مانند کتاب در کنار پوستر
… هم احتیاج داریم، به آن مقاله هم احتیاج داریم. یعنى اینکه ما توانستیم تحسین یک عدّهاى از نخبگان یا آحاد مردم را مثلاً با اینجور کارها جذب بکنیم و دلهاى اینها را یا ذهنهاى اینها را متوجّه کنیم، این ما را غافل نکند از اهمّیّت و ارزش کارهاى ماندگار و بلندمدّت؛ پوستر، یک چیز ماندگارى نیست؛ لازم است، حتماً لازم است، امّا کتاب چرا، کتاب یک چیز ماندگار است. براى تدوین کتاب فکر کنید.احترام به کتاب و کتابخوانی و اهمیت کتاب در جامعه
خیلی خوش آمدید برادران و خواهران عزیز اهل کتاب. جلسه، یک جلسهی صددرصد فرهنگی است؛ و بندهی حقیر قصد اوّلم از ایجاد این جلسه و ملاقات با شما برادران و خواهران عزیز، یکی تشکر از زحمات مسئولان کتابخانهها و کتابدارها در سراسر کشور بوده، به خاطر کار بزرگ و مهمی که انجام میدهند، و دیگری در واقع یک رمز احترام به کتاب و کتابخوانی و اهمیت کتاب در جامعه.لزوم سهم کتاب در سبد مصرفی خانوادهها برای خواندن نه تزئین
… خودمان، از واقعیتی که در این زمینه وجود دارد، راضی نیستیم. بله، درست است؛ امروز حجم کتابهائی که تولید میشود، با گذشته خیلی تفاوت کرده است؛ گاهی چند برابر کتاب منتشر میشود، یا تیراژ کتابها بالا میرود؛ لیکن این کافی نیست؛ اینها برای کشور ما خیلی کم است. باید جوری بشود که در سبد کالای مصرفی خانوادهها، کتاب یک سهم قابل قبولی پیدا کند و کتاب را بخرند برای خواندن، نه برای تزئین اتاق کتابخانه و نشان دادن به این و آن. این هم یک نکته است، که مسئلهی کتابخوانی در جامعه است.مفید نبودن هر کتابی و مضر بودن برخی کتابها
یک نکتهی دیگر، انتخاب و گزینش کتاب است. کتاب، محصول فکر و مغز و تجربه و هنر و ذوق یک کسی است یا کسانی است که این کتاب را تهیه و تولید کردهاند. لزوماً هر کتابی مفید نیست و هر کتابی غیرمضر نیست. بعضی کتابها مضر است. مجموعهای که متصدی امر کتاب است، نمیتواند با اتکاء به این فکر که ما آزاد میگذاریم، خودشان انتخاب کنند، هر کتاب مضری را وارد بازار کتابخوانی کند - همچنان که داروهای مسموم را، داروهای خطرناک را، داروهای مخدر را متصدیان امور این داروها آسان و بیقید در اختیار همه …بینیاز نبودن انسان از کتاب از نوجوانی تا پایان عمر
… هم خواهش میکنم که به مسئلهی کتاب به شکل جدیتری نگاه شود. کاری کنیم که کتابخوانی یک امر رائج بشود و کتاب از دست جوان ما نیفتد. این که گفته میشود در شبانهروز سرانهی مطالعهی کتاب فلان مقدار است، اینها آمارهای راضی کنندهای نیست؛ خیلی بیشتر از این باید باشد. هیچ وقت انسان از کتاب مستغنی نیست. از دوران نوجوانی، از اول سوادآموزی تا آخر عمر، انسان احتیاج دارد به کتاب؛ احتیاج دارد به درک مسائل و جذب مواد تغذیهی معنوی و روحی و فکری؛ این بایستی در سطح عموم جامعه فهمیده شود و دنبال شود و اقدام شود.گستردگی نیازهای فکری و نیاز به هر فراوردهٔ فکر و فرهنگ انسانی
البته نیازها خیلی گستردهتر از آن چیزی است که انسان در وهلهی اوّل نگاه میکند. شاید اگر در کشور ما فرضاً در یک موضوع هیچ کتابی وجود نداشته باشد، یا هیچ تألیف درستی نباشد، آدم حس نکند که به این کتاب نیاز هست؛ ولی وقتیکه این کتاب مطرح میشود، میبینیم نه، ذهنها آن را میخواهند. پس، معنایش این است که ما به هر فرآوردهی فکر و فرهنگ انسانی نیاز داریم و بایستی آن را بدانیم.انتشار صد جلد کتاب دربارهٔ جنگ در هفتهٔ دفاع مقدس
… آقاى مهندس چمران را در این لباس بسیج میبیند، واقعاً خیلى خشنودکننده است. بایستى کارهاى حقیقى کرد، کار باید کرد؛ اینکه حالا یک پوسترى، یک اجتماعى، گردهمایى مکرّرى درست کنیم، اینها کارى نیست؛ نمیگوییم نکنید، یک وقت هم لازم دانستید بکنید لکن کار اساسى نیست. کار اساسى این است که ناگهان در هفتهى جنگ صد جلد کتاب در باب جنگ منتشر بشود. از امسال تا سال آینده کار کنید، صد جلد کتاب، ده فیلم جالب ــ نه فیلم آبکىِ بىربط ــ در هفتهى جنگ [منتشر کنید]؛ اینجور کارهایى باید انجام بگیرد. ناگهان هفتهى جنگ سینماها پُر بشود از فیلمهاى پُرمشترى، که در جشنوارهها فرض کنید که جایزه برده باشد، معروف شده باشد، و امثال اینها، بعد ناگهان بیاید در پردهى سینماها ظاهر بشود. اینجور کارها واقعاً کار اساسى و حسابى است. …آگاهی از معارف گذشته، حال و آینده با خواندن کتاب
… بنشیند و بلند نشود سر بکشد ببیند این اتاق بغلى چه خبر است. خب آقا، همهى اطراف ما را خبرهاى تازه پُر کرده؛ اینقدر معلومات، اینقدر معارف، در همهى زمینهها؛ خب ما چطور حاضر نیستیم سَرَک بکشیم یک نگاهى بکنیم ببینیم چه خبر است؟ در این دنیاى معارف چه میگذرد؟ خب راهش این است که کتاب بخوانیم. هر کسى که کتاب بخواند، از بخشى از معارف موجود عالم مطّلع خواهد شد؛ از خبرهایى که در دنیا هست، از خبرهایى که بوده است، حتّى از آنچه خواهد بود؛ در همهى زمینهها. و لذاست که ما کتابخوانى را بایستى عادت قرار بدهیم براى خودمان؛ بچّههایمان را هم از اوّل از کودکى عادت بدهیم که کتاب بخوانند؛ مثلاً وقتى میخواهند بخوابند، کتاب بخوانند و بخوابند؛ وقتى که ایّام روز فراغتى هست، روز جمعهاى مثلاً هست که بازى …وجود برخی کتابهای بیفایده و مضر در بازار نشر
… و لازم است. مردمیکه اهل کتاب خواندن باشند، از لحاظ معلومات و ذکاوت و هوشیاری، تفاوت میکنند با مردمی که با کتاب و مطبوعات اُنس نداشته باشند. خوشبختانه کتاب زیاد است و کتابهای زیادی چاپ میشود. نمیخواهم عرض کنم همه آنچه کهچاپ میشود، کتابهایخوب ومفیدی است؛ نه. ای بسا کتابی که چاپ میشود و به بازار هم میآید، اما کتاب مفیدی نیست. کتاب بیفایدهوعاطل و باطلی است که اگر کسی نگاهش کند، از آن استفادهای نخواهدکرد. و ای بسا کتابی کهچاپ میشود و به بازار هم میآید و مضرّ است! نه اینکه فایده ندارد، بلکه ضرر هم دارد. الان ما در کتابهایمان - کتابهای بازارِ مطبوعات کشور - چنین کتابهایی را داریم که در دسترس مردم است؛ یعنی چاپ شده و به بازار هم آمدهاست؛ اما هیچفایدهای که ندارد، مضرهمهست. با اینهمه، اینها بخشی و تعداد کمی از مطبوعات است. اکثر آنچه که چاپ میشود، مفید است؛ …کتاب خوب یکی از راههای ارائهٔ نکات زندگی شهدا
… و شرح حالش را برایتان بگوید، آرزوهایش را برایتان بگوید، یک دنیا است. در هر زندگیای نکاتی وجود خواهد داشت و این [کسی] که شهید شده و این مقام شهادت را به دست آورده و فداکاری کرده، آن نکاتش قابل ارائه است. اینها را باید استخراج کنید، باید ارائه کنید تا بماند. حالا البتّه کتاب یکی از راههایش است؛ کتابهای خوب.لزوم هدایت به کتاب خوب و پرهیز از هرزهگردی در کتاب
… - غالباً تأثیرش بمراتب کمتر است از کتابخوانی در سنین جوانها و شما عزیزانی که اینجا حضور دارید. آنچه که همیشه برای انسان میماند، کتابخوانی در سنین پائین است. جوانان شما، کودکان شما هرچه میتوانند، کتاب بخوانند؛ در فنون مختلف، در راههای مختلف، مطلبی یاد بگیرند. البته از هرزهگردی در محیط کتاب هم باید پرهیز کرد، منتها این مسئلهی بعدی است؛ مسئلهی اول این است که یاد بگیرند، عادت کنند به این که اصلاً به کتاب مراجعه کنند، کتاب نگاه کنند. البته باید دستگاهها مراقب باشند، اشخاص مواظب باشند، هدایت کنند به کتاب خوب؛ که با کتاب بد، عمر ضایع نشودبرگزاری آن مژده و مایهٔ امیدواری
برگزارى هفتهى کتاب در کشور عزیز ما و اعلام آن به وسیلهى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى براى اینجانب، مژده و مایهى امیدوارى است. امروز هر اقدامى که به گسترش سطح آگاهى عمومى بینجامد و نیروى تفکّر و قدرت درک معارف را در مردم بااستعداد ما تقویت کند، حسنهاى بزرگ است. کتاب، دروازهاى به سوى جهان گستردهى دانش و معرفت است و کتاب خوب، یکى از بهترین ابزارهاى کمال بشرى است. همهى دستاوردهاى …