… هفتهى کتاب در کشور عزیز ما و اعلام آن به وسیلهى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى براى اینجانب، مژده و مایهى امیدوارى است. امروز هر اقدامى که به گسترش سطح آگاهى عمومى بینجامد و نیروى تفکّر و قدرت درک معارف را در مردم بااستعداد ما تقویت کند، حسنهاى بزرگ است. کتاب، دروازهاى به سوى جهان گستردهى دانش و معرفت است و کتاب خوب، یکى از بهترین ابزارهاى کمال بشرى است. همهى دستاوردهاى بشر در سراسر عمر جهان، تا آنجا که قابل کتابت بوده است، در میان نوشتههایى است که انسانها پدید آوردهاند و مىآورند. و در این مجموعهى بىنظیر، آموزشهاى آسمانى و درسهاى پیامبران به بشر دانشها و شناختهایى است که سعادت بشر بدون آگاهى از آن امکانپذیر نیست. کسى که با این دنیاى زیبا و زندگىبخش دنیاى کتاب ارتباط ندارد، بىشک از مهمترین دستاورد انسانى و نیز از بیشترین معارف الهى و بشرى محروم است.
خسارت دوری ملت از کتاب و توفیق انس فرد با آن
براى یک ملّت، خسارتى بزرگ است که افراد آن با کتاب سروکارى نداشته باشند؛ و براى یک فرد، توفیق عظیمى است که با کتاب، مأنوس و همواره در حال بهرهگیرى از آن، یعنى آموختن چیزهاى تازه باشد. با این دیدگاه، بروشنى میتوان ارزش و مفهوم رمزى عمیق این حقیقت تاریخى را دریافت که اوّلین خطاب خداوند متعال به پیامبر گرامى اسلام (صلّى الله علیه و آله) این است که: بخوان! و در اوّلین سورهاى که بر آن فرستادهى عظیمالشّأنِ خداوند فرود آمده، نام «قلم» به …
رواج کمتر از انتظار کتابخوانی در ملت ایران
با تلخى باید اعتراف کنیم که رواج کتاب و روحیهى کتابخوانى در میان ملّت عزیز ما که خود یکى از مشعلداران فرهنگ و کتاب و معرفت در طول تاریخِ پس از ظهور اسلام بوده است، بسى کمتر از آن چیزى است که از چنین ملّتى انتظار میرود. و این پدیده نیز مانند بیشتر پدیدههاى ناگوار در کشور ما، نتیجهى فرمانروایى پادشاهان و فرمانروایان ظالم و فاسد و بىفرهنگ و بىسواد بر این کشور در دویست سال گذشته است. در دورانى که برخى ملّتهاى دیگر به سوى دانش و پژوهش و معرفت روى آورده بودند، ملّت کهن و …
وظیفهٔ ملی و واجب دینی، بهویژه برای جوانان و نوجوانان
اکنون ملّت ایران باید عقبافتادگىها را جبران کند. اینک فرصت بىنظیرى از حکومت دین و دانش بر ایران پدید آمده است که باید از آن در جهت اعتلای فکر و فرهنگ این کشور بهره جست. امروز کتابخوانى و علمآموزى نهتنها یک وظیفهى ملّى، که یک واجب دینى است. از همه بیشتر جوانان و نوجوانان باید احساس وظیفه کنند؛ اگرچه آنگاه که اُنس با کتاب رواج یابد، کتابخوانى نه یک تکلیف، که یک کار شیرین و یک نیاز تعلّلناپذیر و یک وسیله براى آراستن شخصیّت خویشتن تلقّى خواهد شد؛ و نهتنها جوانان، که همهى نسلها و قشرها از سر دلخواه و شوق بدان رو خواهند آورد.
توصیهٔ مؤکد به بسیجیان برای انس دائم با کتاب و معلومات
من البتّه توصیهى مؤکّد دیگرى هم دارم و آن رسیدگى به فکر و اندیشه و معلومات است؛ در هر سطحى که هستید، با کتاب و با معلومات و مانند اینها به طور دائم اُنس باید داشته باشید؛ این، بسیجى نمونه و کامل است.
رواج فرهنگ کتابخوانی و تولید کتاب خوب بخش عمدهٔ وظایف فرهنگی دولت
… [یا اینکه] بیشترین کتابخانه در کدام شهر است، در کدام محلّه است، مربوط به کدام قشر از قشرهاى مردم است، مورد تشویق قرار بگیرند. یعنى هر آنچه مربوط به کتاب و کتابخانه و کتابخوانى و کتابسازى یعنى تولید کتاب است، مورد توجّه و تشویق و تقدیر قرار بگیرند. من فکر میکنم اگر ما بتوانیم فرهنگ کتابخوانى را در کشور رایج بکنیم و البتّه در کنار آن، تولید کتابِ خوب را هم گسترش بدهیم، بخش عمدهاى از وظایف فرهنگى دولت جمهورى اسلامى بدین وسیله انجام خواهد گرفت. کتاب بسیار مقولهى مهمّى است؛ من البتّه به کارهاى هنرى و تصویرى تلویزیون یا سینما یا از این قبیل چیزها خیلى اعتقاد دارم امّا کتاب یک نقش مخصوصى دارد؛ جاى کتاب را هیچ چیزى پُر نمیکند و باید کتاب را ترویج کرد. این در مورد آقایانى است که مربوط به وزارت ارشاد …
لزوم عادت مردم به کتابخوانی و ورود کتاب به زندگی
و امّا آنچه مربوط به عموم ملّت ایران است؛ من همیشه که به این نمایشگاه آمدهام و صحبتى کردهام، همین را گفتهام، باز هم میخواهم عرض بکنم که مردم باید عادت کنند به کتابخوانى، و کتاب بایستى وارد زندگى بشود. من دیدم یک مصاحبهاى کرده بودند با بعضى از جوانها همین تلویزیون چندى پیش مصاحبه کرده بود، من تماشا میکردم از تلویزیون از بعضىها میپرسیدند شما کتاب میخوانید؟ میگویند نه. اصلاً کتاب را جزو ضروریّات زندگى نمیدانند. خب، چطور شما اگر چنانچه اینجا نشستهاید و این …
استفاده از فرصتهای کوتاه برای مطالعه و لزوم تبدیل آن به سنت رایج
… حالا اگر اسم بیاورم [وقتگیر است] البتّه من پشت کتابها معمولاً یادداشت میکنم؛ یادداشت شده است، معلوم است شاید صدها جلد کتاب را من همینطور در این فاصلههاى کوتاه استفاده کردم از دیدارهاى ده دقیقهاى با کتاب و خواندم و بسیارى را من مىشناسم که اینجور هستند. ما [باید] از این فرصتها استفاده کنیم؛ فرض بفرمایید کسى در اتوبوس مىنشیند؛ من یک دوره کتاب هشتجلدى را کتابى است در تاریخ ادبیّات و علوم و معارف اسلامى که مال یک نویسندهى عرب است، از کتابهاى معروف هم هست که البتّه نمیخواهم اسم بیاورم در سالهاى قبل که یک وقتى تهران آمده بودم و در اتوبوس زیاد معطّل میشدم، این کتاب را برداشتم، شاید اغلبش را یا همهاش را در اتوبوس مطالعه کردم. و این بایستى یک سیرهاى بشود، یک سنّت رایجى بشود بین مردم ما که کتاب را بخوانند، به بچههایشان یاد بدهند، خودشان تمرین کنند، خانمها در خانهها کتاب بخوانند و معلومات را فرابگیرند.
قدردانی از سنت کتابخوانی و جستجوی کتاب
… است: یک منظور، اشباع و پاسخگویى به آن خواست قلبى خودم است، چون من ...... مثل همهى شهروندان که وقتى این فصل میشود، مىآیند سراغ کتاب براى اینکه مقصود خودشان و مطلوب خودشان را پیدا کنند، بنده هم با همان انگیزه مىآیم؛ این یکى از دو قسمت انگیزهى بنده است. بخش دوّم که شاید بر این بخش اوّل در مواقعى برترى هم پیدا بکند، این است که میخواهم این کار، این سنّت سنّت کتابخوانى، کتابخواهى، در جستجوى کتاب حرکت کردن یک مقدارى قدردانى بشود و آقایانى که زحمت میکشند و این نمایشگاه را هر سال میگذارند، [یعنی] وزیر محترم ارشاد، مسئولین وزارت ارشاد، مسئولین نمایشگاه که این کار به این خوبى را فراهم میکنند، با این کار مورد تقدیر ما قرار گرفته باشند.
پیشنهاد نمایشگاه دائمی و هفتهٔ کتابخوانی با جایزه برای تشویق مردم
… ترویج فحشا، ترویج فساد و از این قبیل چیزهایى که خب معلوم است که اینها براى مردم مضر است؛ اینها را نبایستى اجازه بدهند که نشر بشود امّا بیشتر بایستى تلاش کنند تا کتابهاى خوب تولید بشود و پخش بشود و وسایلى هم براى اینکه مردم به کتابخوانى روبیاورند، باید باشد. امروز قبل از ظهر، یکى از آقایان مطرح کردند که مثلاً فرض بفرمایید که ما نمایشگاه دائمى داشته باشیم، خوب است؛ یا هفتهى کتابخوانى داشته باشیم که در این هفته جایزههایى معیّن بشود براى کسانى که مقدارى کتاب را میخوانند؛ از این قبیل بایستى باشد تا انشاءالله مردم تشویق بشوند به کتابخوانى هرچه بیشتر.
لزوم گرامیداشت پدیدآورندگان کتاب در جامعهٔ کتابخوان
لازم است آن روى این سکّهى زرّین نیز مورد توجّه قرار گیرد: نویسندگان و مترجمان و فراهمآورندگان کتاب؛ اینان کارى باارزش و پاداشى بزرگ، در کنار مسئولیّتى سنگین دارند. در جامعهى کتابخوان، پدیدآورندهى کتاب و عرضهکنندهى آن باید گرامى داشته شود و او نیز باید کار خود را با عنایت به تأثیر و اهمّیّت آن انجام دهد. غذاى فکر و روح باید سالم و مقوّى عرضه شود و آن کس که جز این عمل کند، خطا یا جنایتى بزرگتر از عرضهکنندهى مواد غذائى ناسالم یا بىمایه مرتکب شده است.