رفتن به محتوای اصلی

کتاب‌خوانی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

رواج خواندن کتاب در زندگی مردم و شمارگان و عادت مطالعه در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:مصاحبه با خبرنگار صدا و سیما، پس از بازدید از سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران‌— ۱۳۶۹/۰۲/۱۹

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۹۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۷۹ پاراگراف)

جهت‌گیری کلی نسبتاً مطلوب در رغبت و تقاضای مردم برای کتاب

… میشود، نوع مطالبه، رغبت و تقاضای مردم را درک و احساس میکنم. من از بعضی از ناشرین میپرسیدم که «شما فروشتان چطور است؟» یا «مراجعه مردم به این کتابی که شما چاپ کرده‌اید، چطور است؟» پاسخهایی که میدادند، برای ما روشن میکند که مردم به چه موضوعاتی بیشتر رغبت دارند. حالا ممکن است این رغبت، بعضیش هدایت شده باشد؛ یعنی دستگاه فرهنگی کشور، مردم را به سمت یک علاقه خاص یا به نوعی از کتابها هدایت کرده باشد. ممکن هم هست که بدون هدایت آنها باشد و مردم خودشان خواسته باشند. به هر تقدیر، یک جهتگیرىِ کلّىِ نسبتاً مطلوب، مشاهده میشود.

قدردانی از سنت کتاب‌خوانی و جستجوی کتاب

… است: یک منظور، اشباع و پاسخگویى به آن خواست قلبى خودم است، چون من ...... مثل همه‌ى شهروندان که وقتى این فصل میشود، مى‌آیند سراغ کتاب براى اینکه مقصود خودشان و مطلوب خودشان را پیدا کنند، بنده هم با همان انگیزه مى‌آیم؛ این یکى از دو قسمت انگیزه‌ى بنده است. بخش دوّم که شاید بر این بخش اوّل در مواقعى برترى هم پیدا بکند، این است که میخواهم این کار، این سنّت سنّت کتاب‌خوانى، کتاب‌خواهى، در جستجوى کتاب حرکت کردن یک مقدارى قدردانى بشود و آقایانى که زحمت میکشند و این نمایشگاه را هر سال میگذارند، [یعنی] وزیر محترم ارشاد، مسئولین وزارت ارشاد، مسئولین نمایشگاه که این کار به این خوبى را فراهم میکنند، با این کار مورد تقدیر ما قرار گرفته باشند.

پیشنهاد نمایشگاه دائمی و هفتهٔ کتاب‌خوانی با جایزه برای تشویق مردم

… ترویج فحشا، ترویج فساد و از این قبیل چیزهایى که خب معلوم است که اینها براى مردم مضر است؛ اینها را نبایستى اجازه بدهند که نشر بشود امّا بیشتر بایستى تلاش کنند تا کتابهاى خوب تولید بشود و پخش بشود و وسایلى هم براى اینکه مردم به کتاب‌خوانى روبیاورند، باید باشد. امروز قبل ‌از ظهر، یکى از آقایان مطرح کردند که مثلاً فرض بفرمایید که ما نمایشگاه دائمى داشته باشیم، خوب است؛ یا هفته‌ى کتاب‌خوانى داشته باشیم که در این هفته جایزه‌هایى معیّن بشود براى کسانى که مقدارى کتاب را میخوانند؛ از این قبیل بایستى باشد تا ان‌شاءالله‌ مردم تشویق بشوند به کتاب‌خوانى هرچه بیشتر.

نمایشگاه کتاب یادآور اقبال بیشتر اهل کتاب به کتاب و انس با آن

… در عین حال، وقتی که‌در نمایشگاه به هر یک از غرفه‌ها وارد میشوم، میبینم کتابها و عناوین زیادی هست که ما از آنها خبر نداریم. چقدر خوب است که کتابخوانها، با کتابهایی که تازه منتشر شده، آشنا شوند و فرصت پیداکنند آنها را بیابند، ببینند، و ازآنها، استفاده کنند. چیزدیگری هم که‌دراین نمایشگاه کتاب است و من میخواهم بر آن تأکید کنم، این‌است که نمایشگاه کتاب، یک یادآوری است برای نسل اهل کتاب و کتابخوان که هر چه بیشتر، به کتاب اقبال کنند و رو بیاورند و با کتاب اُنس بگیرند.

استفادهٔ آموزشی از اوقات تلف‌شده با کتاب خواندن

… خطرناکی است وباید درست به‌عکس شود. یعنی شما در جامعه چه کارگر باشید، چه کاسب؛ چه معلّم باشید، چه دانشجو؛ چه مشاغل تولیدی داشته باشید، چه مشاغل خدماتی؛ چه مرد باشید و چه زن؛ هرکه و درهر سنّی هستید، باید در حال تعلّم و یاد گرفتن باشید. الی‌ماشاءالله کتاب هست. پس، وقتهایی را برای کتاب خواندن بگذارید. چقدر وقت ما در رفت وآمدها، در اتوبوسها، در انتظار نشستنها و در این گوشه و آن گوشه به حرف‌زدنهای بیهوده تلف میشود! این وقتهای تلف شده را اگر روی هم بگذارید، از عمر یک دانشجوی پرکار، بیشتر میشود. اگر این اوقات رابه کار بکشیم و از آنها استفاده آموزشی کنیم - در خانه، در محیط کار، دربین‌راه - ببینید جامعه چه‌خواهد شد! مهم، داشتن معلومات، انس با کتاب و انس با تعلیم وتعلّم است. این، یک طرف قضیه. اما طرف دیگر قضیه این است که همه سعی کنند معلّمِ هم باشند؛ یعنی چیزی را که میدانند به دیگران تعلیم دهند. باز در روایات در باب تعلیم، این معنا زیاد تکرار شده است. عالمی که علم خود را …

خواندن کتاب اصطلاحات جبهه در جمع خانواده و لزوم حضورش در خانه‌ها

چیزى که در این کار خیلى نظر بنده را جلب کرد، ابتکارى بودن حرکت بود. آن وقتى که آن کتاب اوّل شما درآمد ــ آن اصطلاحات ــ[2] طبعاً به طور عادّى مثل بقیّه‌ى منشوراتى که مى‌آورند پیش ما، من نشستم خواندم. از بس من را جذب کرد، تا آخر آن را خواندم. بعد دیدم این کافى نیست، بردم خانه، گفتم همه بنشینید این را بخوانید، و در جمع خانواده جاهایى از آن را خود من باز کردم و خواندم. گفتم این اصلاً باید در فضاى خانه‌ها باشد؛ همه باید این را همیشه داشته باشند.

لزوم کتاب، مطالعه و حلقه‌های درسی و تحقیقی برای بسیجیان

… از حقوق ملّت است؛ پرچم دفاع از حقیقت است. این پرچم باید همیشه در اهتزاز بماند. این، کمک لازم دارد، این، تقویت لازم دارد. چه جوری تقویت کنیم؟ عمق‌سازی، کیفی‌سازی. عمق بدهیم. معارف بسیجی در ذهن جوان بسیجی عمق پیدا کند، کیفی‌سازی بشود؛ سطحی به مسائل نگاه نشود. کتاب لازم است، مطالعه لازم است، مباحثه لازم است، حلقات درسی لازم است، حلقات تحقیقی لازم است؛ اینها باید انجام بگیرد.

تأسف از کم‌مطالعگی جوانان و ناآگاهی از میزان نفوذ آمریکا در گذشته

از این طرف هم مردم در واقع با رژیم طاغوت مبارزه میکردند، امّا در واقع با آمریکا مبارزه میکردند، در واقع با کارتر مبارزه میکردند. حضور آمریکا در ایرانِ آن روز یک چیز عجیب و غریبی است. به نظر من، شما جوانهای عزیز که تشریف دارید و آن وقتها را ندیده‌اید و شاید بعضی‌هایتان در کتابها خوانده باشید، خیلی‌ها در کتابها‌ هم نخوانده‌اند ــ متأسّفانه بچّه‌های ما کم مطالعه میکنند ــ نمیدانند مقدار نفوذ چقدر بود؛ آمریکا مسلّط بر همه‌ی اوضاع کشور بود. ‌

لزوم مطالعهٔ شرح حال مبارزان تاریخ معاصر

… یادداشت کرده‌ام. مثلاً در دوران دخالتهای خارجی‌ها ــ این مال همین دوره‌ی تاریخ معاصر ما است، مال خیلی قبلها نیست ــ در تبریز، شیخ محمّد خیابانی؛ او به یک معنا بسیجی است؛ قیام میکند، حرکت میکند، بعد هم شهید میشود؛ در مشهد، محمّدتقی خان پسیان؛ او هم همین جور؛ اغلب شرح حال اینها را متأسّفانه شماها نمیدانید؛ باید کتاب زیاد بخوانید، باید شرح حال اینها را بفهمید، بدانید. در رشت، میرزا کوچک‌خان جنگلی؛ در اصفهان، آقانجفی و حاج‌آقا نورالله؛ در شیراز، آسیّدعبدالحسین لاری و بعضی دیگر از بزرگان علما، [مثل] شیخ جعفر محلّاتی؛ در بوشهر، رئیسعلی دلواری که حالا از این یکی اتّفاقاً یک فیلمی هم تولید شده و پخش شده؛ و در جاهای دیگر هم همین …

تأسف از کم بودن کتاب‌خوانی جوانان

متأسّفانه جوانها کم کتاب میخوانند. من نمیدانم شماها در مورد استعمار و استعمار نو و مانند اینها چقدر کتاب خوانده‌اید، چقدر مطلب میدانید. خب اروپایی‌ها در یک بُرهه‌ای از زمان [یعنی] از قرن هفدهم ــ حدود ۱۶۰۰ میلادی؛ اوّل پرتغالی‌ها و بعد اسپانیایی‌ها و بعد دیگران ــ مشغول استعمار دنیا شدند؛ یعنی …

کتاب‌خوانی و شنیدن از برجستگان حوزه و دانشگاه برای افزایش آگاهی

… این را، در همین ایّام ماه رمضان [دیدم]؛ دو شب تصادفاً تلویزیون را باز کردم؛ باز بود یعنی، من نگاه کردم- راجع به مسئله‌ی علم امام و علم پیغمبران یک بحث بسیار خوب و مقنع و روشن بیان کرد. خب اینها معلومات دینی ما را بالا میبرد؛ معلومات سیاسی هم همین‌جور. آگاهی‌های علمیِ دینی و سیاسی خودتان را افزایش بدهید، کتاب‌خوانی، شنیدن از برجستگان حوزوی و دانشگاهی.

کتاب‌خوانی از عرصه‌های تولید فکر

یکی از مسائل مهم که همت مضاعف و کار مضاعف میطلبد، مسئله‌ی تولید فکر است؛ کتابخوانی، افزایش معلومات عمومی در زمینه‌های گوناگون. این کرسیهای آزاداندیشی که ما عرض کردیم، پیشنهاد کردیم در دانشگاه‌ها و در حوزه‌ها به راه بیفتد، میتواند یک جریان سیال فکرىِ بسیار باارزشی را در جامعه به راه بیندازد.

توصیه به انس مردم با کتاب‌ها و نوشته‌های تاریخی

من مطلب را این‌طور میخواهم آغاز کنم که انقلاب بزرگ اسلامی ایران، حقیقتاً انقلابی استثنایی بود. ما انقلابهای دیگری را، هم در تاریخ خوانده‌ایم و هم در زمان خودمان مشاهده کرده‌ایم. کاش شما مردم عزیزمان با کتابها و نوشته‌های تاریخی، بیشتر اُنس میگرفتید و آنچه را که من میخواهم در چند کلمه برایتان عرض کنم، خودتان در کتابها و تفاصیل مطالعه میکردید که چیزی جای آن را نمیگیرد. واقعاً این انقلاب با انقلابهای دیگر فرق داشت. این فرق، هم در چگونگی به‌وجود آمدن آن و هم در انگیزه به‌وجود آمدن حرکت مردم دیده میشود. از جنبه دوم میتوانیم آن را مثلاً با انقلاب اکتبر روسیه که ماجرای هفتاد، هشتاد ساله کمونیستی از بطن آن برخاست، مقایسه کنیم تا …

لزوم گرامی‌داشت پدیدآورندگان کتاب در جامعهٔ کتاب‌خوان

لازم است آن روى این سکّه‌ى زرّین نیز مورد توجّه قرار گیرد: نویسندگان و مترجمان و فراهم‌آورندگان کتاب؛ اینان کارى باارزش و پاداشى بزرگ، در کنار مسئولیّتى سنگین دارند. در جامعه‌ى کتاب‌خوان، پدیدآورنده‌ى کتاب و عرضه‌کننده‌ى آن باید گرامى داشته شود و او نیز باید کار خود را با عنایت به تأثیر و اهمّیّت آن انجام دهد. غذاى فکر و روح باید سالم و مقوّى عرضه شود و آن‌ کس که جز این عمل کند، خطا یا جنایتى بزرگ‌تر از عرضه‌کننده‌ى مواد غذائى ناسالم یا بى‌مایه مرتکب شده است.

تورق و خواندن فوری کتاب‌های تازه

باری؛ کارهایی که در حوزه انجام شده، خیلی خوب و واقعاً مایه‌ی خوشحالی است. من هر روز که در جلسه‌ی درس عصر می‌نشینم، تا می‌رسم نگاه می‌کنم ببینم کتاب جدیدی را این‌جا گذاشته‌اند، یا نه. به این امر عادت کرده‌ام. به نظرم تقریباً هر روز، یا هر دو روز، یکی دو جلد کتاب جدید این‌جا می‌گذارند و من هم برمی‌دارم و فوراً آنها را تورقی می‌کنم. گاهی هم، فوراً می‌خوانم. از همین کتابهایی که اخیراً دادند، بعضی را فوراً خوانده‌ام. یعنی بسته به این است که وقت چقدر باشد و آن کتاب، چه خصوصیاتی داشته باشد.

نوشتن تقریظ بر هر کتاب خوانده‌شده

… هم هست؛ خوب حوصله کرده‌اید. از جلد سوّم به بعدش ــ جلد سوّم و چهارمش ــ ارزش تاریخی خیلی قیمتی‌ای هم دارد؛ خب تمام اوضاع و احوال جنگ را نشان میدهد؛ جنگ بین‌الملل و مقدّمات و مانند اینها را؛ جلدهای اوّل و دوّم آن اصلاً در آن مقوله نیست، یعنی یک سبک دیگری است. من هر کتابی که میخوانم، یک تقریظی مینویسم. برای این کتابِ ترجمه‌ی شما هم تقریظ نوشتم؛ هم بعد از جلد اوّل، هم بعد از جلد آخر یا سوّم ــ یکی از این دو جلد ــ جلد اوّل را که خواندم، پشت جلد نوشتم که بعید است من جلد دوّم این کتاب را بخوانم؛ چون باب ذهنیّات ما نیست، [امّا] برداشت من بعد از خواندن آن جلد سوّم به بعد، بکلّی از این کتاب عوض شد.

استقبال از رمان ترجمه‌ای در برابر کم‌خواننده بودن کتاب‌های خودی

حدود سال 69 یک رمان فرانسوی به نام «خانواده‌ی تیبو» منتشر شد، که نویسنده‌ی معروف فرانسوی - رژه مارتن دوگار[17] - آن را نوشته است. این رمان چهار جلدی که بیش از دو هزار صفحه است، در ظرف مدت کوتاهی دو بار چاپ شد - که من چاپ دومش را دارم - لابد جاذبه داشته است که برای بار دوم چاپ میشود. ما باید برای کتاب مثلاً صدوبیست صفحه‌یی کلی تلاش بکنیم، تا یک مشتری پیدا بشود! این چهار جلد کتاب، البته با همان گرایشهای اومانیستی قرن نوزدهمی و اوایل قرن بیستمی است؛ با یک قضاوتهای خیلی قاطع و مطلق و تعصب‌آمیز ضد مذهبی و البته ضد جنگ. گرایش عمده‌اش، ضد جنگ بین‌الملل اول است. چه کسی این کتاب را ترجمه کرده است؟ همین آقای ابوالحسن نجفی که …

رواج کتاب در همه‌جا و نزد همه

… جامعه‌اى است که در آن، گنجینه‌هاى فکر و ذهن انسانها که گران‌بهاترین ثروت ملّى هر جامعه‌اى است، استخراج و به کار گرفته شود؛ بی‌سوادى ریشه‌کن گردد؛ مدارس، دربرگیرنده‌ى همه‌ى کودکان و نونهالان؛ دانشگاه‌ها و حوزه‌هاى علمیّه، پُررونق؛ مراکز تحقیق، فعّال و پیشرو؛ کتاب، همه‌ جا و نزد همه ‌کس رایج؛ مطبوعات، پُرمغز و آگاهى‌بخش؛ دانشمندان و اساتید، بانشاط و پُرانگیزه؛ مبتکران و نوآوران و نویسندگان و هنرمندان، دلگرم و فیض‌بخش باشند.

توصیه به خواندن و تأمل در نکات شهید مطهری دربارهٔ صلح امام حسن (ع)

… شهید مطهری] در پاسخ به این سؤال به‌طورخلاصه می‌گویند شرایط امام حسین که در آن جایز بود، بلکه متعیَّن بود که امامِ حق باید بایستد تا به شهادت برسد، متفاوت است با شرایط زمان امام حسن؛ و خصوصیاتی در آنجا هست که اینجا نبود، خصوصیاتی اینجا هست که آنجا نبود. نتیجه این می‌شود که نه، امام حسن نبایستی می‌جنگید تا شهید بشود...ایشان چند تا نکته را ذکر می‌کنند که من هر نکته‌ای را اشاره می‌کنم، و البته اینها را می‌گویم برای اینکه بعد شما بروید بخوانید خودتان. بخوانید و روی آن فکر کنید و مطالعه کنید و بر آنچه که ایشان گفتند، حتی چیزهایی اضافه کنید.