در اینجا یک نکته وجود دارد و آن این است که ما معمولاً وقتی شخصیتها یا خصوصیّات را به صورت جمعبندی شده از دور مینگریم، آنها را ستایش میکنیم؛ اما وقتی نزدیک میشویم و پای عمل و پای پیروی به میان میآید، دچار مشکل میشویم. عیب کار آحاد بشر این است. اگر همان قدری که مردم دنیا به عدالت و به انصاف و به شجاعت امیرالمؤمنین، به طرفداری از مظلوم که در او بود، به طرفداری از حقیقت که در او بود، به ظلم ستیزی که در او بود، علاقه و محبّت دارند، چنانچه در مقام عمل، خود را به این خصوصیّات نزدیک میکردند - ولو یک قدم - دنیا گلستان میشد؛ اما ما آدمها - یعنی همین ما، همین امثال بنده؛ آدمهایی که اینطور از دور امیرالمؤمنین را ستایش میکنیم - در جایی در زندگی و در قضاوت معمولی خودمان، به یکی از همین کارهایی که از امیرالمؤمنین ستایش میکنیم؛ یا از کسی که میخواهد راه امیرالمؤمنین را برود، برخورد …
لزوم نزدیک شدن به او بهجای ستایش از دور
… آدمی که به مبانی دینی هم عملاً خیلی پایبند نیست، درباره او زبان به ستایش باز میکند، این علی را شما چرا از دور نگاه میکنید؛ نزدیک بروید. هرکس این قلّه دماوند را از دور نگاه کند، میگوید به به، عجب چیزی است! قدری از این پیچوخمها بالا برو، ببینم چه کارهای! باید نزدیک شد؛ باید راه افتاد؛ باید حرکت کرد. امروز بشریت به همین خصلتهایی که امیرالمؤمنین پرچمدارش بود، احتیاج دارد. این خصلتها، با پیشرفت علم، با پیشرفت فناوری، با پدید آمدن روش جدید زندگی در دنیا کهنه نمیشود. عدالت کهنه نمیشود؛ انصاف و حقطلبی کهنه نمیشود؛ دشمنی با زورگو کهنه نمیشود؛ پیوند دل با خدا …
ستایش از دور و برآشفتن در برابر کسی که در عمل راه او را میرود
… که در او بود، به طرفداری از حقیقت که در او بود، به ظلمستیزی که در او بود، همان اندازه که به این خصوصیات، مردم علاقه و محبت دارند، در مقام عمل نیز خود را به این خصوصیات نزدیک میکردند، ولو یک قدم، دنیا گلستان میشد. اما همین آدمها ـ یعنی همین امثال بنده؛ آدمهایی که اینطور از دور ستایش میکنیم امیرالمؤمنین را ـ اگر جایی در زندگی معمولی خودمان، در قضاوت معمولی خودمان، به یکی از همین کارهایی که ستایش میکنیم از امیرالمؤمنین؛ از کسی که میخواهد راه امیرالمؤمنین را برود، برخورد بکنیم، معلوم نیست که دیگر آنقدر ستایش کنیم؛ در دل برمیآشوبیم؛ با او مقابله میکنیم. اگر خداینکرده شقاوت بر ما غلبه داشته باشد، به روی او شمشیر هم میکشیم! عیب کار اینجاست.
لزوم آگاهی از ریز خصوصیات او و نزدیک کردن عمل به آن
لذا جا دارد ما همان قدری که از جمعبندیشدۀ خصال امیرالمؤمنین سخن میگوییم، از ریزِ خصوصیات آن بزرگوار هم مطّلع بشویم. خب، این امیرالمؤمنین که میگوییم عادل بود، عدل او چگونه بود؟ خب، این عدلی که اینقدر تعریف دارد، این عدل در مقام عمل چگونه بود؟ سعی کنیم در قدم بعد خودمان را در مقام عمل، نزدیک کنیم به او. این درست است؛ این مایۀ تکامل است. لذا شما در بعضی از روایات[9] شنیدهاید کسانی به ائمه علیهمالسلام عرض میکردند ما شیعیان شما هستیم ـ کمااینکه به خود امیرالمؤمنین هم طبق یک روایتی، کسانی آمدند گفتند ـ ائمه در جواب اینها استنکار[10] میکردند: شما کجایتان به …
ناسازگاری ادعای تشیع با نبود رفتار او در عمل ما
خب، حالا بهتدریج وارد آن مناقب نوع دوم بشویم که برای من و شما باید درس باشد. نمیشود ما ادعای تشیّع کنیم و خود را از مختصّین به علیبنابیطالب بدانیم، اما در عمل، از اعمال و رفتار علیبنابیطالب در ما چیزی نباشد. این اعمالی که طبق این روایات از امیرالمؤمنین نقل شده است، برای همۀ ما حجت است، برای همۀ ما معیار است. همه، مسئولین کشور، آحاد مردم، افرادی که پولدارند، افرادی که فقیر هستند، افرادی که دارای عِلمند، افرادی که در صحنههای رزمند، همه و همه باید از این رفتار و …
لزوم نزدیک شدن و حرکت بهسوی او بهجای ستایش از دور
… دینی هم عملاً خیلی پایبند نیست، دربارۀ او زبان به ستایش باز میکند، خب، چرا این علی را شما از دور نگاه میکنید؟ برو نزدیک. این قلۀ دماوند را هرکس از دور نگاه کند، میگوید بهبه، عجب چیزی است! خب، برو یکقدری از این پیچوخمها برو بالا، ببینم چهکارهای! باید نزدیک شد؛ باید راه افتاد؛ باید حرکت کرد.
فراهم بودن زمینهٔ پیروی از او و از اسلام در ایران
البته امروز ملت ایران باید خدا را خیلی شکر کند که زمینه پیروی از امیرالمؤمنین و از اسلام در این کشور فراهم است. غالب جمعیت این کشور، دل به سمت حقیقت دارند. اکثریت عظیمِ نزدیک به اتّفاقی در این کشور اینطورند. ولو حالا در میان آنها کسانی هم عامل به بعضی از فروع نباشند؛ اما دلها، روحها، اعتقادها و ایمانها به همان سمتی گرایش دارد که انگشت اشاره امیرالمؤمنین به آن سمت مردم …
زندگی او قلهای که جهت حرکت همه را نشان میدهد
… و سرمشق در عمل - و بالاتر از آن در فکر - برای ما بیان کردهاند. امام صادق و امام باقر و امام سجاد هم اعتراف میکنند که ما نمیتوانیم اینطوری زندگی کنیم! حالا نوبت به امثال بنده که میرسد، دیگر واویلاست! بحث سرِ این نیست که من یا شما بخواهیم اینطور زندگی کنیم؛ نه، آن زندگی، زندگی این قلّه است؛ این قلّه را نشان میدهد. معنای نشان دادن قلّه این است که همه باید به این سمت حرکت کنند. البته چه کسی هست که به آن بالا برسد!؟ در همین حدیث هم میخوانیم که امام سجاد فرمود: من قادر نیستم اینطور زندگی کنم.
لزوم حرکت پیروان در مسیر او به قدر توان
… مهم - هر مسأله اساسی و مهمّی که پیش میآمد - علی را جلو میانداخت: «ثقة به»؛ چون اطمینان داشت و میدانست که او برنمیگردد؛ نمیلرزد و خوب عمل خواهد کرد. ببینید؛ صحبتِ این نیست که امثال بنده - آدمهای حقیر و ضعیف - ادّعا کنیم که میخواهیم اینطوری عمل کنیم؛ نه. صحبتِ این است که ما باید در این جهت حرکت کنیم. انسانِ مسلمانِ پیروِ علی، خطّش باید این خط باشد و هرچه بتواند، جلو برود. بعد فرمود: «و ما اطاق احد عمل رسول الله صلیاللهعلیهوآله من هذه الأمة غیره»؛ هیچ کس از این امّت طاقت این را نداشت که مثل پیامبر عمل کند، مگر او. او بود که مثل پیامبر در همه جا میرفت. هیچکس دیگر نمیتوانست به دنبال پیامبر و پا جای پای آن حضرت حرکت کند. «و ان …