رفتن به محتوای اصلی

پژوهش

نام‌های دیگر: تحقیق، تحقیقات، پژوهش بنیادی، پژوهش دانشجویی، پژوهش دینی، پژوهش‌های اسلامی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تحقیق علمی و جایگاه آن در دانشگاه، حوزه و پیشرفت کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان و دانشگاهیان— ۱۳۶۸/۰۳/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۸۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

بعد هم مسئولین دولتى، کارگزاران دستگاه‌هاى مختلف دولتى، در برخورد با مردم، در مواجهه‌ى با مردم، با اخلاق اسلامى برخورد کنند. یا دانشمندانى که اهل تحقیق هستند ــ و جمعى به مناسبتى در این مجلس تشریف دارند ــ تحقیق علمى را به معناى واقعى کلمه دنبال کردن؛ تحقیق براى خاطر رسیدن به حقایق نامکشوف؛ تحقیق یعنى این، کاویدن، کاوش کردن، تلاش کردن، براى اینکه برسیم به چیزى که به آن دسترسى پیدا نشده تا به حال؛ خب، در مقابل چه؟ این محقّق که تحقیق میکند در مسائل طبیعى و مسائل مربوط به جهان خارجى و واقعى، یا مسائل علمى و فلسفى و [مسائل] مربوط به انسان و تاریخ و غیره، در مقابلِ چه تحقیق میکند؟ چه میگیرد و تحقیق میکند؟ جواب این است که محقّق تحقیق میکند تا به حقیقت برسد؛ پاداش او این است. پول، مال، حتّى تشویق، پاداشِ محقّق نیست و کوچک است در مقابل تحقیق او؛ البتّه اینها باید نثار بشود، پولها باید نثار بشود، خرج بشود، کارها باید بشود، تسهیلات باید [انجام] بشود تا تحقیق انجام بگیرد، امّا اینها هیچ‌ کدام پاداش تحقیق نیست؛ پاداش تحقیق، رسیدن به حق است. ببینید؛ اینها احکام اسلامى است؛ اینها عبارةٌ‌اخراى[3] ارتباط جامعه از لحاظ جمعى با خدا است.
مطلب ششم اینکه حوزه با سبکهاى نوین تحقیق باید آشنا بشود. تحقیق که میگوییم، منظورمان، هم تحقیق عمقى است یعنى همان چیزى که ما هم در حوزه به آن میگوییم تحقیق، یعنى تعمّق در مطلب، و هم تحقیق عرضى که در روشهاى سبْک اروپایى به آن میگویند تحقیق و ما به آن میگوییم تتبّع ــ در اسم‌گذارى بحثى نداریم ــ این هم یک نوع تحقیق است؛ تحقیق عرضى است، تحقیق سطحى است، یعنى در سطح، در عرض دنبال یک مطلبى گشتن یا در عمق به دنبال آن رفتن. هر دو جور تحقیق، امروز روشهاى نوینى دارد؛ استادانى مى‌نشینند، دانشجویانى را هدایت میکنند، کار دسته‌جمعى انجام میگیرد، تحقیق دسته‌جمعى عرضه میشود؛ تحقیق دسته‌جمعى خاطرجمع‌تر از تحقیق فردى است؛ اختلافات کمتر میشود، پیشرفتها بیشتر میشود. این روشها را باید در حوزه به‌ کار بیندازیم. ما روش فردى را در حوزه همیشه داشتیم دنبال میکردیم. هنوز هم به نظر من روشها فردى است؛ یعنى همین درس که شما ملاحظه میکنید یک کار فردى است؛ درست است که صد نفر، هزار نفر پاى درس نشسته‌اند امّا هر یک از آنها جداگانه با استاد روبه‌رو است، مخاطب استاد است و بعد هم میرود و مشغول کار خودش میشود. حتّى مباحثه‌ى ما کار فردى است؛ عجیب است؛ یک روز این آقا میشود استاد، آن [آقا] میشود شاگرد، این گوینده است، او شنونده؛ یک روز او میشود گوینده، این میشود شنونده، یعنى کارِ با هم نیست، کار دسته‌جمعى نیست، تعامل فکرى نیست؛ کارِ فردى است. این کار فردى البتّه یک جهات حُسنى هم دارد و محسّنات این کار و این شکل نباید از دست برود، امّا روشهاى دسته‌جمعى‌اى هم در دنیا معمول است. خب، چرا از این روشها ما استفاده نکنیم؟ این هم این [مطلب] است که بایستى حوزه‌ها به این فکر بیفتند.
کار تحقیقی خیلی مهم است. کاری که از روی تحقیق و عالمانه باشد، حتی برای مردم عامی که عالم هم نیستند، ارزش و جاذبه‌ی بیشتری دارد. البته کار عالمانه به معنای قلنبه سلنبه‌گویی نیست، بلکه کار عالمانه، یعنی کار مُتقن و صحیح؛ ولو این‌که با زبان همه‌کس فهم و مردمی گفته شود. همچنان‌که شنیده‌اید، در همه‌ی زمینه‌های تحقیقات علمی، بودجه‌های کلانی در برخی از کشورهای پیشرفته گذاشته میشود. تحقیق در زمینه‌های مفاهیم فرهنگی و مسائل گوناگونی که رسانه‌ی ملی با آنها سروکار دارد، از جمله کارهای بسیار مهم است.

قرار دادن تحقیق و علم در اولویت نخست بودجه اگر در اختیار رهبری بود

در اظهاراتی که دوستان در زمینه اعتبارات رو به کاهشِ تحقیقات و پژوهش یا بعضی از مطالب دیگر کردند، از بنده خواستند که در این زمینه کمک کنم. مطمئنّاً اگر تقسیم بودجه کشور یا اولویّتهای آن در اختیار رهبری بود، بدون شک بنده جزو اولین اولویّتها، اولویّت تحقیق و علم را معیّن میکردم. همین حالا هم بنده به دوستان در مرکز سیاستگذاری (مجمع تشخیص) - به خود وزیر محترمی که تشریف دارند و رئیس جمهور - در زمینه اعلام سه یا چهار اولویّت درجه یک کشور، مسأله علم را اعلام کردم.

لزوم تحقیق برای رویش و ارتقای علم

اعتقاد راسخ بنده این است که مشکلات کشور ما از این راه برای بلند مدّت قابل حلّ است ولاغیر؛ یعنی ما بایستی در زمینه علم و تحقیق پیش برویم. برای روییدن علم و ارتقاء علمی هم حتماً تحقیق لازم است؛ بدون تحقیق امکان ندارد. بنابراین کمکی که بنده میتوانم در این زمینه بکنم، تأکیدی است که به مسؤولان دولتی باید بکنم و حتماً خواهم کرد و ان‌شاءاللَّه، هم وزارت علوم، هم سازمان مدیریّت و برنامه‌ریزی و هم بخشهای مربوط دیگر - بخشهایی از ریاست جمهوری - حتماً بایستی نسبت به این مسأله به‌طور …