بعد هم مسئولین دولتى، کارگزاران دستگاههاى مختلف دولتى، در برخورد با مردم، در مواجههى با مردم، با اخلاق اسلامى برخورد کنند. یا دانشمندانى که اهل تحقیق هستند ــ و جمعى به مناسبتى در این مجلس تشریف دارند ــ تحقیق علمى را به معناى واقعى کلمه دنبال کردن؛ تحقیق براى خاطر رسیدن به حقایق نامکشوف؛ تحقیق یعنى این، کاویدن، کاوش کردن، تلاش کردن، براى اینکه برسیم به چیزى که به آن دسترسى پیدا نشده تا به حال؛ خب، در مقابل چه؟ این محقّق که تحقیق میکند در مسائل طبیعى و مسائل مربوط به جهان خارجى و واقعى، یا مسائل علمى و فلسفى و [مسائل] مربوط به انسان و تاریخ و غیره، در مقابلِ چه تحقیق میکند؟ چه میگیرد و تحقیق میکند؟ جواب این است که محقّق تحقیق میکند تا به حقیقت برسد؛ پاداش او این است. پول، مال، حتّى تشویق، پاداشِ محقّق نیست و کوچک است در مقابل تحقیق او؛ البتّه اینها باید نثار بشود، پولها باید نثار بشود، خرج بشود، کارها باید بشود، تسهیلات باید [انجام] بشود تا تحقیق انجام بگیرد، امّا اینها هیچ کدام پاداش تحقیق نیست؛ پاداش تحقیق، رسیدن به حق است. ببینید؛ اینها احکام اسلامى است؛ اینها عبارةٌاخراى[3] ارتباط جامعه از لحاظ جمعى با خدا است.پژوهش
نامهای دیگر: تحقیق، تحقیقات، پژوهش بنیادی، پژوهش دانشجویی، پژوهش دینی، پژوهشهای اسلامی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
تحقیق علمی و جایگاه آن در دانشگاه، حوزه و پیشرفت کشور.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار جمعى از دانشجویان و دانشگاهیان— ۱۳۶۸/۰۳/۲۳
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴۱۳۶۸۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
مطلب ششم اینکه حوزه با سبکهاى نوین تحقیق باید آشنا بشود. تحقیق که میگوییم، منظورمان، هم تحقیق عمقى است یعنى همان چیزى که ما هم در حوزه به آن میگوییم تحقیق، یعنى تعمّق در مطلب، و هم تحقیق عرضى که در روشهاى سبْک اروپایى به آن میگویند تحقیق و ما به آن میگوییم تتبّع ــ در اسمگذارى بحثى نداریم ــ این هم یک نوع تحقیق است؛ تحقیق عرضى است، تحقیق سطحى است، یعنى در سطح، در عرض دنبال یک مطلبى گشتن یا در عمق به دنبال آن رفتن. هر دو جور تحقیق، امروز روشهاى نوینى دارد؛ استادانى مىنشینند، دانشجویانى را هدایت میکنند، کار دستهجمعى انجام میگیرد، تحقیق دستهجمعى عرضه میشود؛ تحقیق دستهجمعى خاطرجمعتر از تحقیق فردى است؛ اختلافات کمتر میشود، پیشرفتها بیشتر میشود. این روشها را باید در حوزه به کار بیندازیم. ما روش فردى را در حوزه همیشه داشتیم دنبال میکردیم. هنوز هم به نظر من روشها فردى است؛ یعنى همین درس که شما ملاحظه میکنید یک کار فردى است؛ درست است که صد نفر، هزار نفر پاى درس نشستهاند امّا هر یک از آنها جداگانه با استاد روبهرو است، مخاطب استاد است و بعد هم میرود و مشغول کار خودش میشود. حتّى مباحثهى ما کار فردى است؛ عجیب است؛ یک روز این آقا میشود استاد، آن [آقا] میشود شاگرد، این گوینده است، او شنونده؛ یک روز او میشود گوینده، این میشود شنونده، یعنى کارِ با هم نیست، کار دستهجمعى نیست، تعامل فکرى نیست؛ کارِ فردى است. این کار فردى البتّه یک جهات حُسنى هم دارد و محسّنات این کار و این شکل نباید از دست برود، امّا روشهاى دستهجمعىاى هم در دنیا معمول است. خب، چرا از این روشها ما استفاده نکنیم؟ این هم این [مطلب] است که بایستى حوزهها به این فکر بیفتند.کار تحقیقی خیلی مهم است. کاری که از روی تحقیق و عالمانه باشد، حتی برای مردم عامی که عالم هم نیستند، ارزش و جاذبهی بیشتری دارد. البته کار عالمانه به معنای قلنبه سلنبهگویی نیست، بلکه کار عالمانه، یعنی کار مُتقن و صحیح؛ ولو اینکه با زبان همهکس فهم و مردمی گفته شود. همچنانکه شنیدهاید، در همهی زمینههای تحقیقات علمی، بودجههای کلانی در برخی از کشورهای پیشرفته گذاشته میشود. تحقیق در زمینههای مفاهیم فرهنگی و مسائل گوناگونی که رسانهی ملی با آنها سروکار دارد، از جمله کارهای بسیار مهم است.شاهدها (۸ پاراگراف)
تحقیق و تألیف کتابهای درسی و علمی سومین وظیفهٔ حوزه
سوّم، بحث تحقیق و تألیف؛ [حوزه] در مسائل علمى -چه آنچه از قبیل آن بحثهاى نکتهی اوّل از بیرون به حوزه عرضه میشود، چه آن کارهایى که مال خود حوزه است- احتیاج دارد به محقّق و مؤلّف؛ مؤلّفینى که کتابهایى بنویسند؛ چه کتابهایى که براى بیرون حوزه لازم است، چه کتابهایى که حاوى تحقیقات جدید در مسائل فقهى است و شیوهی نوین استنباط که امام در همین پیام و در یکى از پیامهاى قبلیشان[11] به آن اشاره کردند و چه کتابهاى درسى؛ این هم مطلوب سوّم و وظیفهی سوّم. این سه کار، بیشتر به درون حوزه توجّه دارند و نگاه میکنند.لزوم مرکزی در حوزه برای گردآوری و دستهبندی آثار نوشتهشده دربارهٔ انقلاب
… موضوع هست که ما باید [در جواب آنها] کتاب نوشته باشیم یا بنویسیم؛ در درجهی دوّم در ۱۲٠ موضوع. نیازها را -به تناسب تهمتهایى که به ما میزنند، به تناسب فحشهایى که به ما دادند، به تناسب کتابهایى که علیه ما نوشتند- باید بدانیم. خب، کجا است مرکز اطّلاعات حوزه؟ آن بانک اطّلاعات کجا است که اینها را تحقیق کند، نگاه کند و بنویسد؟من الان به شما عرض میکنم، یکى از کارهایى که حوزه باید انجام بدهد همین است: یک مرکزى داشته باشد که همهی کتابهایى را که راجع به انقلاب در سراسر دنیا نوشتهاند جمع کند -چه آنهایى که مستقیماً در باب انقلاب و دربارهی انقلاب است؛ چه آنهایى که براى اینکه به انقلاب فحش بدهند، به شیعه فحش دادهاند؛ چه آنهایى که براى اینکه به انقلاب فحش بدهند، به اسلام فحش دادهاند؛ چه آنهایى که از ما تعریف کردند و نقاط قوّت ما را که خود ما هم از بعضى آنها غافل بودیم جمعآورى کردند- هرچه [هم] که در این باب در داخل کشور ما نوشته شده، جمع کنند؛ یک عدّه محقّق -محقّق که میگوییم، فوراً ذهن نرود به پیرمردهاى ازکارافتاده؛ نه، [یک] عدّه محقّق جوان مثل خود شماها- بنشینند اینها را تقسیمبندى کنند و تفکّر و ذهنیّت انقلاب و به تعبیر اروپاییاش -که متأسّفانه براى این تعبیرها، هنوز ما معادل هم نگذاشتیم- …گریز از نوآوری پرزحمت، بیماری فرهنگی؛ تحقیقات بزرگ کار گمنامان عاشق علم
… پیچوخم ادارات و دستگاههاى دولتى، کارهاى مردم روان انجام نمیگیرد -امروز و فردا کردن، دردمندانه و دلسوزانه با کار مردم برخورد نکردن که گاهى در بعضى از ارگانها مشاهده میشود؛ بخصوص بعضیشان که شکایتهاى زیادى از آنها میشود- بهخاطر یک نقص و بیمارى فرهنگى است. اینکه ما مشاهده میکنیم افراد کارآمد فکرى ما در دانشگاهها و در کارگاهها و در مراکز تحقیق، به نوآوریهایى که براى یک محقّق نانوآبى و شهرتى ندارد امّا زحمت زیادى دارد کمتر تن میدهند و به کارهاى آسانتر و سهلتر تسلیم میشوند، یک بیمارى فرهنگى است.خب، تحقیقات عظیمى که در دنیاى علم شده، بهوسیلهی چه کسانى شده؟ غالباً بهوسیلهی کسانى که در دورهی تحقیق، مردمان نامآورى نبودند؛ مردمان گمنامى بودند و روى عشق به تحقیق، عشق به علم، عشق به محصول کار تحقیقى خودشان، یک کارى را با زحمت شروع کردند و رنج آن را بر خودشان هموار کردند؛ نتیجهاش یک چیز عظیمى براى یک ملّت شده. البتّه سیاستها هم بدخواهانه از آن محصول علمى آنها و تحقیق آنها سوءاستفاده کردند؛ امّا ما که نمیتوانیم سوءاستفادهی سیاستها را به حساب نفْس تحقیق و انگیزهی تحقیق بگذاریم. اگر ما اینها را کم داریم، ناشى از یک بیمارى فرهنگى در ما است که این را باید علاج کنیم. …لزوم مراکز تحقیقاتی متعدد در حوزه بهسان مجموعهٔ تولیدی مدرن
حوزه باید مراکز متعدّد تحقیقاتى داشته باشد براى اینکه در تمام این زمینهها مثل یک مجموعهی تولیدىِ مرتّب و مدرن کار کند و محصول بدهد. اگر چنانچه دستگاه، در یک مسئلهاى دچار سؤال شد -مثلاً مسئلهی زمین، مسئلهی موسیقى؛ یا در یک چهارچوب وسیعتر، سیستم اقتصادى، در باب روابط خارجى، در باب ارتباط با ملّتها و مسائل اینجورى، در باب مسائل پولى کشور، در باب ارزشهاى کارگزاران حکومت و صدها مسئله از …ایجاد مرکز تحقیقات علوم اسلامی در ایران بهجای اردن و عربستان
خیلی خوش آمدید. از این دیدار بسیار خرسندم. با همهی پیشنهادهایی که شما میفرمایید، موافقم. مثلاً محلی را برای یک مرکز تحقیقات علوم اسلامی بسازیم و به جای آن که اردنیها و سعودیها و امثال اینها - که واقعاً مایههای علمی کافی ندارند - این کار را بکنند، ما انجام بدهیم. با توجه به عمق فرهنگ اسلامی در ایران و علمای اسلامی قوییی که همیشه در اینجا بودهاند و حالا نیز هستند؛ خیلی روشن است که مثلاً اردن، کوچکتر از آن میباشد که بتواند مانند ایران، در تحقیقات و مسایل علمی،اسلامی فعالیت کند. البته، ممکن است آدم برجستهیی هم در …پایهٔ اصلی رشد و توسعهٔ کشور
اساتید و مدیران مراکز آموزشى و تحقیقاتى در کنار اهتمام بلیغ نسبت به ارتقاء سطح دانش و پژوهش -که پایهی اصلى رشد و توسعهی کشور محسوب میگردد- بر اسلامى کردن محیط آموزش و زدودن آثار سوء فرهنگ وارداتى و تقویت بنیهی دینى و سیاسىِ دانشجویان و دانشآموزان، که امیدهاى آیندهی کشورند، همّت گمارند و با برنامههاى ابتکارى و ضربتى، ریشهکن ساختن بیسوادى و گسترش دانش در سطح جامعه را چون هدفى مقدّس تعقیب کنند.اهمیت فوقالعادهٔ تحقیقات و وظیفهٔ مسئولان نسبت به آن
… تحقّق پیدا کند، تا استاد و معلّم معنا پیدا کند، تا امیدهایى که براى آیندهی کشور ترسیم میشود پوچ و واهى و باطل نباشد. جوانها باید درس بخوانند و خوب بخوانند، و اساتید باید آنها را تربیت کنند و رشد بدهند، و آیندهی علمى و عملى کشور را تأمین کنند و تضمین کنند. و نقش تحقیقات در جاى خودش در کنار این تحصیل یک نقش فوقالعاده مهمّى است که مسئولین باید به آن بپردازند. بنابراین، عنصر اوّلْ عنصر درس و علم است که نه میشود آن را دستِکم گرفت، نه میشود نقشش را کوچک انگاشت، نه میشود اندکى به آن بیاعتنائى کرد. و برادران و خواهران عزیز دانشجوى من به این نکته توجّه کنند: هیچچیز نباید موجب بشود که در حرکت علمى آنها اندک توقّفى و …بینشاطی محققان از مشکلات مراکز تحقیقاتی
… دارند، نقایصى دارند؛ دانشگاههاى ما از لحاظ کیفیّت ضعف [دارد]؛ اگرچه در این سالهاى اخیر یک مقدارى به کمّیّت توجّه شده -ناگزیر هم بوده؛ چارهاى هم شاید نبوده- لکن پایین بودن کیفیّت در دانشگاهها یک چیزى است که مورد قبول و آگاهى همهی دستاندرکاران است؛ مشکلات مراکز تحقیقاتى ما و افسردگى محقّقین ما -که آن نشاط لازم را براى کار تحقیقى ندارند- یکى از مشکلاتى است که الان وجود دارد؛ معلّمین و اساتید، چه در دانشگاهها، چه در مدارس دچار مشکلات فراوان هستند -آن شوق و انگیزهاى که یک نفر آدم را به سراغ تعلیم بکشاند، وابستهی به چیزهاى گوناگونى است که بعضى از آنها انصافاً لَنگ است؛ مسائل مادّى تأثیر دارد؛ احترامات معنوى تأثیر دارد؛ حرمت …