عرضهٔ ورزش زورخانهای و چوگان با نظمی متفاوت از ورزش غربی در میدانهای جهانی
یک نکتهی دیگر توجّه ویژه به رشتههای پُرمدال و همچنین رشتههایی است که ما به صورت ملّی و تاریخی در آنها سرآمدیم؛ فرض کنید مثلاً کشتی. حالا من قبلاً راجع به ورزشهای ویژهی ایرانی تذکّر دادهام[4] که آقای وزیر هم گفتند؛ مثلاً همین ورزش زورخانهای؛ اگر شما بتوانید در میدانهای بینالمللی، ورزشهای آسیایی، میدانهای ورزشهای المپیک، یک جایی باز کنید و بتوانید گود ایرانی را نشان بدهید، همین ورزش زورخانهای را نشان بدهید، هم زیبا است، هم پُرمعنا است، هم یک نظم ویژهای دارد که با نظم حاکم بر ورزشهای امروز در دنیا که غالباً منشأش غربی است ــ البتّه غالباً، نه همه ــ [متفاوت است؛] این یک نظم دیگری دارد، یک شکل دیگری دارد، یک نظام دیگری بر آن حاکم است؛ این را نشان بدهید در دنیا. یا چوگان که گفته شد و بنده هم قبلاً گفتهام.[5]
توصیه به بینالمللی کردن و زیبایی حرکات ورزش باستانی
… خوش آمدید برادران عزیز، خواهران عزیز، فرزندان عزیز ملّت ایران. امروز برای ما جلسهی بسیار خوب و شیرینی بود؛ هم دیدار شما، هم گفتار شما، هم ورزش باستانی بسیار زیبایی که این جوانهای ما و نوجوانهای ما اینجا انجام دادند. من اوّل بپردازم به همین ورزش باستانی. یکی از توصیههایی که من چند سال قبل به مسئولین ورزش کشور کردم این بود که سعی کنند این ورزش را بینالمللی کنند؛[2] این ورزش بسیار ورزش زیبایی است. این گود ما، این سردَم و ضرب ما، این حرکات ورزشی بسیار زیبا، آن شنا، آن میلگیری، آن میلبازی، آن چرخی که میزنند، آن کارهایی که میکنند ــ که امروز یک نمونههای خیلی قشنگ آن را این نوجوانهای عزیزمان انجام دادند ــ همهی اینها چیزهای تماشایی برای هر علاقهمند به ورزش است. خوشبختانه میبینم که اینها پیش رفته. ورزشی که امروز اینجا این بچّهها کردند، از ورزش زورخانهای که ما در دورهی جوانی دیدیم انصافاً بهتر بود؛ هم چرخشان بهتر بود، هم میلشان بهتر بود، هم شنایشان بهتر بود، هم کار پایشان بهتر بود؛ همه چیزش انصافاً بهتر بود. ما در …
توصیه به ورزشهای اصیل ایرانی مانند چوگان و جذابیت آن برای جهانگرد
یک ]نکته[ هم سفارش به ورزشهای اصیل ایرانی ]است[؛ بنده بارها در گذشته هم تأکید کردهام. حالا مثلاً فرض کنید چوگان یک ورزش ایرانی است؛ اصلاً مال ما است، [امّا] دیگران دارند از چوگان استفاده میکنند، و ما خیلی کم. در حالی که چوگان مال شما است و اینها از لحاظ جذب جهانگرد و مانند آن هم میتواند جذّاب باشد. این جور ورزشها خیلی خوب است. و همچنین استفاده از مربّیان ایرانی که این برادر عزیزمان هم اشاره کردند، این هم جزو توصیههای همیشگی ما است که تا آنجایی که ممکن است از مربّیان ایرانی استفاده کنید. از خدای متعال میخواهیم شماها را موفّق بدارد، شماها را سالم بدارد.
لزوم وضع قواعد علمی برای ورزشهای باستانی مانند میلگرفتن
ورزش را از لحاظ علمی جلو ببرید. این مال آن ورزشهائی است که در دنیا قواعد ورزشی و قواعد علمی دارد و معمول است. بعضی از ورزشهای ما هم هست که قواعد علمی ندارد؛ باید برای اینها قواعد علمی وضع کنیم - که میشود وضع کرد - مثل همین ورزشهای باستانی که گفتند. بعضی از این ورزشهای باستانی، ورزشهای خیلی قشنگیاند؛ مثل همین میل گرفتن، که مشهدیها به آن میگویند گوارگه؛ این یک ورزش خیلی شیرینِ قشنگی است. خب، چه اشکالی دارد که برای این یک قواعدی درست شود و بیاید در عداد ورزشهای عمومی؟ یا مثلاً چرخ. یا از این قبیل ورزشهائی که در ورزش باستانی ما وجود دارد.
مهجوریت ورزشهایی چون چوگان و زورخانهای و امکان طرح جهانی آنها
البته ورزشهای بومی ما - ورزشهایی که مربوط به سابقه و فرهنگ گذشته ماست - متأسّفانه مهجور است و دست خود ما نیست. خیلی از ورزشها در کشور ما مهجور است و من در آن دیدار از آنها اسم آوردم. چوگان که جزو ورزشهای قدیمی ماست؛ بعضی از این ورزشهای زورخانهای هم، ورزشهای خیلی خوبی است. اینها میتواند در دنیا مطرح شود. اصلاً ما میتوانیم ورزشهایی را در دنیا ابداع کنیم. یک روز فوتبال در دنیا نبود؛ اما آن را بهوجود آوردند. یک روز بسکتبال در دنیا نبود؛ اما آن را بهوجود آوردند. بنابراین چرا ورزشکاران ایرانی و صاحبنظران ایرانی در ورزش، نوآوری نکنند؟ الان صحبت نوآوری بود؛ یکی …
ورزش باستانی حامل بار فرهنگی و تاریخی چند هزارساله، نه فقط ورزش
ورزش باستانی برای ما فقط یک ورزش نیست؛ یک تاریخ است، یک فرهنگ است؛ یعنی چند هزار سال سابقهی تاریخی و سابقهی فرهنگی در همین کاری که آقایان انجام میدهند ــ حالا چه کشتی که سمبل و به قول خود ورزشکارها بهاصطلاح میاندار ورزشهای باستانی بوده، که مظهر پهلوانی بوده، و چه بقیّهی انواع ورزشها و کارهایی که در مجموعهی ورزش باستانی میگنجد ــ همهی اینها یک بار فرهنگی، یک محمولهی فرهنگی و تاریخی را با خودش دارد که بسیار ارزشمند است.
تحسین حرکات ورزش باستانی نوجوانان
این نوجوانهای عزیز هم حقّاً و انصافاً درواقع یک گود بهیادماندنی نشان دادند؛ یعنی بنده که هرگز ــ جز یک بار دیگر همینجا ــ ندیده بودم اینجور حرکات ورزشی باستانی را که این بچّهها انجام میدهند. و البتّه نوجوانها ورزش سنگین نباید بکنند؛ باید هر چه میتوانند نرمش بکنند، ورزش سبک بکنند، همین کارها را انجام بدهند امّا ورزش سنگین را بگذارند برای چند سال بعد. خب این مربوط به ورزش و المپیاد.
آراستگی ورزشهای باستانی و زورخانهها به نام خدا و ائمه و جنبههای دینی
البتّه محیط ورزش در گذشتهی ما، آن قدیم، قبل از اینکه این ورزشهای غربی وارد کشور بشود، همیشه محیطهای دینی بود؛ ورزشهای باستانی و این زورخانهها و این باشگاههای قدیمی باستانی که ما دیده بودیم، همه آراستهی به نام خدا و نام ائمّه و جنبههای دینی و اخلاقی بود. غربیها سعی کردند با این ورزشهای جدید و پیشرفتهای که وارد کشور کردند، فرهنگشان را هم وارد کنند. خب وظیفهی ما چیست؟ وظیفهی ما این است که آن ورزش ابتکاریای را که آن طرف به وجود آورده ــ مثل فوتبال، والیبال و بقیّهی ورزشهایی که هست؛ ورزشهای جمعی ــ یاد …
ورزش ایرانی خوب و شاد با استعداد موجود در ایران
… امروز شما در دنیا روی سکوی قهرمانی قرار میگیرید - مثلاً در کشتی، یا در وزنهبرداری، یا در بعضی از رشتههای دیگر - این خیلی مهم است. من چند سال قبل از این - یادم نیست چه سالی بود - که همین دوستان ورزشی اینجا آمدند و ملاقات کردند، مثلاً از «چوگان» اسم آوردم. خب، چوگان ورزش ما ایرانیها است، مال ما است؛ ورزش خوبی هم هست، ورزش سرگرمکننده و شادی هم هست. استعداد این ورزش در ایران وجود دارد؛ اگر وجود نداشت، پیش نمیآمد. در طول تاریخ، ورزش چوگان در ایران چیز معروفی بوده است. یا مثلاً بعضی از ورزشهای باستانی، که بعدها یک کارهائی شد و تلاشهائی انجام گرفت. اینها کارهای شیرینی است، کارهای زیبائی است که انجام میگیرد. به هر حال اولویتها را نگاه کنید و بیشتر به رشتههائی بپردازید که …
ارزش زنده نگه داشتن ورزش ایرانی در برنامهٔ رادیو
… است. البته کوتاه و نامنظم است و آنهایی که داخل گود رفتهاند و ورزش کردهاند، این ایراد به ذهنشان میآید. اما بالاخره، برای اجرا در رادیو، خوب است. میدانم که با آن ضرب آقای شیر خدا، کسی در خانهاش ورزش نمیکند. نمیشود، هم ورزش کرد و هم به بقیهی کارها رسید. ولی بالاخره، برنامهی خوبی است؛ بخصوص که ورزش ایرانی است و زنده نگهداشتن آن خیلی خوب است. منتها هر چه برنامه را بهتر و زیباتر اجرا کنید، به نظر من، به مقصود نزدیکتر خواهد شد.
ورزشهای اصیل ایرانی چون سوارکاری و چوگان در کنار ورزشهای آموخته از دیگران
… کنید، روى آن سرمایهگذارى کنید. منظورم فقط سرمایهگذارى مادّى نیست، [بلکه] سرمایهگذارى معنوى است؛ یعنى همّت به خرج بدهید، مدیریّت به خرج بدهید، تلاش لازم را بکنید، گزینشهاى خوب بکنید تا جوانان ما میدان پیدا کنند در این رشتههاى ورزشى، در دنیا سرآمد بشوند. بعضى از این ورزشها، ورزشهایى اصالتاً ایرانى است که از تاریخ ما براى ما به یادگار مانده است، مثل سوارکارى یا چوگانبازى، یا بعضى از همین شاخههاى ورزش باستانى، بعضى هم ورزشهایى است که از دیگران آموختهایم ولى آنها را مىپسندیم؛ مثل این ورزشهاى دستهجمعى، یا ورزشهاى رزمى؛ اینها را گزینش کنند، روى اینها برنامهریزى کنند، همّت کنند.
جنبهٔ سنتی و نمادین ضرب زورخانه
… با برنامهی «شیرخدا» فاصله داشت، اذان و دعا را به صورت مفصل میگذارید؛ اما در ایام زمستان - که اذان نزدیک همان ساعت 6 است - زمان پخش اذان را کوتاه میکنید و دعا نمیگذارید و همان برنامهی «شیرخدا» را پخش میکنید! در جمهوری اسلامی برنامهی «شیرخدا» ملاک نیست. آن ضرب زورخانه یک جنبهی سنتی و سمبلیک دارد؛ والّا هیچکس با آن ضرب ورزش نمیکند. من خودم چند سال زورخانه رفتهام؛ اصلاً این ضرب، ضربی نیست که بشود با آن ورزش کرد؛ مخلوطی از ضربهای مختلف است که مردم فقط آن را گوش میکنند؛ این غیر از دستورالعمل آن ورزشِ نرمشِ فرنگی است. پس این برنامه نمیتواند اصل باشد؛ اصل، اذان و دعاست.