نقد وابستگی علمی به غرب که دنبالهروی و بیابتکاری در پی دارد
پیشفرض دوم این است که این پیشرفت علمی، اگرچه که با فراگیری علم از کشورها و مراکز پیشرفتهترِ علمی حاصل خواهد شد - بخشی از آن بلاشک این است - اما فراگیری علم یک مسئله است، تولید علم یک مسئلهی دیگر است. نباید ما در مسئلهی علم، واگن خودمان را به لوکوموتیو غرب ببندیم. البته اگر این وابستگی ایجاد بشود، یک پیشرفتهائی پیدا خواهد شد؛ در این شکی نیست؛ لیکن دنبالهروی، نداشتن ابتکار، زیرِ دست بودنِ معنوی، لازمهی قطعىِ این چنین پیشرویای است؛ و این جایز نیست.
انتقال ندادن علم و صنعت از سوی غرب و نقش کارگر سادهٔ ایرانیان
… کوچک ابدال و نوچه و دنباله روِ او بشویم، انسان منصف و موجود عادلی بود و قصد تجاوز و تعرض نداشت، خیلی خوب بود؛ اما طرف مقابل ما کی بود؟ آن موجود متعرض، متجاوز و نگرنده ی به گستره ی عظیم جهانی با عنوان یک انبار مواد رشد و تعالی زیستی؛ ما شدیم کوچک ابدالِ او. او هم وارد شد و علم و صنعت خودش را به ما نداد؛ ما را تربیت علمی و فرهنگی نکرد، مثل استاد دلسوزی که شاگرد را تربیت می کند؛ ما در دوران نوسازی علمی و صنعتی ایران و به قول آقایان، دوران مدرنیزاسیون - که بنده از این گونه تعبیرات خوشم نمی آید - شدیم مثل یک کارگر ساده ی ساختمانی در اختیار یک معمار و یک مهندس. یک کارگر ساده ی ساختمانی چه کار می تواند بکند؟ بله، در ساختن خانه نقش دارد، اما صرفاً نقش جسمانی و غیرفکری؛ گِل بده، آجر بده، گچ بده، یا اینها را روی هم بچین. دوره ی انحطاط ما از این جهت است.
طراحی آموزش پیش از انقلاب برای استثمار و فرهنگ بزرگانگاری غرب
… است. امروز به برکت انقلاب، راه اندیشیدن باز شده است؛ اما یک روز بود که اصلاً چنین اجازهای داده نمیشد. شما ببینید قبل از انقلاب، در همین محیط دانشگاهی کشور، اصلاً این فکر راه نداشت که یک ایرانی ممکن است بتواند در ساختن علمی کشور خود، با استقلال حرکت کند. بعضی از شما دوستان گفتید و درست هم گفتید که برنامههای علمی و تحصیلی و آموزشی در کشور ما چیزی بود که دیگران برای کشوری که باید همیشه از آن استفاده کنند و آن را استثمار نمایند، طرّاحی کرده بودند و همان عمل میشد. فرهنگی هم در کنارش وجود داشت؛ فرهنگ وابستگی علمی و عملی به غرب و بزرگ انگاشتن غرب؛ به طوری که اصلاً نمیشود به سایه او رسید؛ چه برسد که به خود او رسید و اصلاً او را عقب گذاشت. انقلاب آمد اینها را به هم زد.
لزوم قطع وابستگی علمی و فنی ارتش
… آن طور حرکت کرد. در مقام فرماندهی هم، فرماندهان حزباللّهی - دیروز و امروز - همیشه سعی و تلاش کردند. در سازندگی هم همینطور. به هر حال ارتش، بخشی از قطع وابستگی اقتصادی را در درون خود دارد و آن، وابستگی فنّی و علمی است. این جا فقط وابستگی اقتصادی نیست؛ وابستگی فنّی هم هست؛ وابستگی علمی و فنّی و به اصطلاح تکنولوژیک. باید این وابستگیها قطع شود. البته در حال قطع شدن هست، اما بیشتر از این قطع کنید. باید بسازید! باید خودتان در درون ارتش بجوشید و بجوشانید! اینکه من بر روی نوسازی و بهسازی و نگهداری و تعمیر و ابتکار در ارتش تکیه میکنم، به خاطر این است. شما ظرفیت هم دارید. نیروی هوایی ظرفیت زیادی دارد. نیروی دریایی ظرفیت زیادی دارد. نیروی زمینی ظرفیت زیادی …
نقد تفکر سپردن علم و صنعت به غربیها در برابر پول و نفت
دو طرز تفکّر وجود دارد در کشورهایى که از کاروان پیشرفتهاى علمى و صنعتى عقب ماندهاند؛ یک طرز تفکّر، غلط است، مایهى بدبختى ملّت است؛ یک طرز تفکّر، درست است. آن طرز تفکّر غلط، همان تفکّرى است که در دوران حاکمیّت عوامل آمریکا بر این کشور حاکم بود و آن اینکه علم و صنعت و تکنولوژى و امور فنّى باید بهوسیلهى خارجىها، اروپایىها، غربىها آماده بشود و به صورت محصول در اختیار ما قرار بگیرد؛ ما باید پول بدهیم، نفت بدهیم، از محصول کار آنها استفاده کنیم. این یک طرز تفکّرى بود. الان هم متأسّفانه این طرز تفکّر در بعضى از کشورهاى استعمارزده هنوز وجود دارد. میگویند ما پول میدهیم، غربىها براى ما میسازند، مىآورند اینجا نصب میکنند. گاهى احمقانه تصوّر میکنند که این یک نوع اربابى نسبت به غربىها است که ما پولدار …
ایجاد عمدی حلقههای مفقوده در صنعت کشور برای محتاج ماندن ملت
… این نبود که بیایند به مردم ایران علم و تکنولوژى را بیاموزند و تعلیم بدهند؛ کارشان این بود که بیایند به عنوان یک صاحبکار بزرگ، به عنوان یک دانا، یک مشت آدمهاى زیردستى را از این کشور انتخاب کنند، هم سرمایهى کشور را ببرند، هم کلید صنایع کشور دست خودشان باشد. لذا شما وقتى نگاه کنید به نقشهى صنعتى کشور، آن روزى که غربىها از این مملکت رفتند، آمریکایىها رفتند، بعضى از اروپایىها رفتند، خواهید دید که جورى ترتیب داده بودند این نقشه را که اگر دروازههاى این مملکت به روى غربىها بسته شد، ایرانىها خودشان عاجز بمانند از پیشبرد صنعت و ادارهى صنعت؛ یعنى حلقههاى مفقودهاى در سلسلهى صنعت این کشور عمداً به وجود آورده بودند با قصد اینکه این ملّت هیچ وقت نتواند روى پاى خودش بِایستد و کمر راست کند؛ میخواستند همیشه محتاج آنها باقى بماند. این یک طرز تفکّر.
ناممکن بودن اتکای دائمی به علم دیگران و تجربهٔ دوران طاغوت
… مسائل گوناگون علوم انسانی، در فلسفه، اینهمه حرفهای متعارض وجود دارد؛ کدام علم؟ علم آن چیزی است که شما به آن دست پیدا کنید، بتوانید بفهمید آن را، از درون ذهن فعّال شما تراوش بکند. باید دنبال این باشیم که ما تولید علم بکنیم؛ تا کِی مصرف کنیم علم اینوآن را؟ بله، مانعی ندارد که مثل کالایی که خودمان نداریم، دیگری دارد و از او میگیریم و استفاده میکنیم، از علم دیگران استفاده بکنیم امّا این نمیتواند دائمی باشد، این نمیتواند همیشگی باشد؛ گاهی علمِ دیگران درست به ما منتقل نمیشود، گاهی آن بخش خوبش را به ما نمیدهند، گاهی نو و بهروزشدهاش را به ما نمیدهند و این اتّفاق در کشور ما متأسّفانه در سالهای حکومت طاغوت بارها افتاده؛ ما که نباید تجربهها را مجدّداً تکرار بکنیم؛ بنابراین بایستی تولید علم بکنیم.
وابستگی در گرفتن علم آماده و جوشش علم پس از ایجاد بنیان علمی
… اگر چرخهی تولید علم در یک کشوری به راه افتاد، اگر استعدادی وجود داشت و به جریان افتاد، اگر ظرفیتها شروع کرد به بروز و ظهور، آن وقت این دیگر منبعِ تمامنشدنی است. علم یک پدیدهی درونزاست؛ چیزی نیست که انسان برای آن ناچار و ناگزیر باشد وابسته شود. بله، اگر شما بخواهید علمِ حاضر و آماده را بگیرید، همین است؛ وابستگی دارد، احتیاج دارد، دست دراز کردن دارد؛ اما بعد از آنکه بنیان علمی در یک کشوری به وجود آمد، استعداد هم در آن کشور وجود داشت، آن وقت حالت چشمههای جوشان را پیدا میکند. اگر ما بپردازیم به دنبالگیری تحقیق و علم و ژرفنگری و دانشپژوهی، اگر این مسئله در کشور همچنان که بحمدالله چند سالی است جدی گرفته شده و دنبال میشود، با همین شتاب، بلکه با انگیزهی بیشتر و اهتمام بیشتر دنبال شود، بدون تردید کشور به یک اوجی دست خواهد یافت.
حاضر بودن قدرتها به دادن صنعت و فناوری فقط بهصورت وابسته
با این محاسبه، هر کشوری هرگونه حرکتی بکند که به استقلال ملی و به رشد و توسعه ی درون زای آن کشور کمک بکند، از نظر آنها مبغوض است. آنها صنعت را حاضرند بدهند؛ اما صنعت وابسته را؛ هواپیما را حاضرند بدهند؛ اما به آن کشوری که قطعات یدکی را حتی باز هم نکند که ببیند چیست؛ مهندس ِ خوشان آن قطعه را ببندد و قطعه ی خراب را به مراکز اصلی ببرد؛ همان طور که در زمان رژیم طاغوت در ایران معمول بود. انرژی هسته یی، البته به معنای نیروگاه هسته یی - نه آن کارخانه های مولد - را حاضرند به رژیمی مثل رژیم وابسته ی طاغوتی پهلوی بدهند؛ چون آن …