تقسیم عادلانهٔ زمین بهعنوان مسئولیتی بزرگ و کار مفید انجامشدهٔ هیئتها
جمهورى اسلامى بایستى این کار را در درجهى اوّل قرار میداد و خب داد؛ اگرچه به شکلى نهچندان کامل در آغاز کار، لکن الحمدلله بتدریج کار خوب شد. شما آقایان محترم که این مسئولیّت مهم را بر دوش گرفتهاید، مطمئنّاً کار بزرگى را متعهّد شدهاید: کار تقسیم عادلانهى این سرمایهى اوّلى و اصلى و تراز اوّل را که خب حالا انشاءالله گزارش جناب آقاى فاضلهرندى مىآید، من بیشتر هم در آن غور[3] خواهم کرد و آن مقدارى هم که از گزارشهاى قبلى ایشان من اطّلاع پیدا کردم یا حتّى از آنچه در اخبار و تلویزیون و رادیو گفته شده مسبوق شدم، یا آنچه از خود ایشان شنیدم، بحمداللهوالمنّة، کار مفیدى انجام گرفته.
حضور مستقیم اعضای موجه مانع صدور حکم خلاف شرع
… اراضى مستحقّ للنّاس، مستحقّ للغیر ــ که حالا دست دیگران است یا افتاده همینجورى ــ برویم، خیال میکنیم تضییع شده. من گمان میکنم این فرهنگ، فرهنگ خیلى قابل دفاعى نباشد. به نظر من ما باید وقت صرف کنیم براى این کار. خب اگر وقت صرف کردیم، کار متقنتر هم درمىآید. یعنى از این آقایان، این چهرههاى موجّه، به حسبِ عادت، خیلى مستبعدِ نزدیک به محال است که یک کارِ خلاف شرعى صادر بشود. یعنى یک موردى که یک زمینى است، موات نیست به قرائنى، ادّعا بشود که این موات است و داده بشود به کسى، چنین چیزى علىالقاعده اگر محال نباشد، دیگر قریب به محال است از مثل این آقایان؛ امّا وقتى کار به دیگرى سپرده شد، آدم دیگر آن قسم حضرت عبّاسى را که حالا میخورَد، نمیتواند بخورد؛ [مهم این است:] حضور خود آقایان، رسیدن خود آقایان، رفتن به این کار. بگذارید وقت درس و بحث و مانند اینها یک مقدار تضییع بشود؛ صرف کردن [وقت] در این کارها تضییع نیست. [اینها] خیلى کارهاى مهمّى است.
لزوم معوق نماندن کار هیئتها به سبب اشکالهای ریز قانونی
حالا آن مسئلهى ادارى هم که جنابعالى فرمودید،[10] به نظر من مسئلهى مهمّى نیست؛ آن حل است. حالا اگر آقاى وزیر اشکال قانونى هم بر فرض داشته باشد، راه آن این نیست که کار شما معوّق بماند. کارِ به این اهمّیّت را که معوّق [نمیگذارند]. اگر بخواهند اینجور ریزهکارىهاى قانونى را دخالت بدهند در امر، اى بسا که خیلى از کارهاى آقایانى که الان مسئولین کارهاى مختلف هستند، معوّق خواهد ماند. معوّق که نباید بگذارند کار شما را. اشکالى اگر هست، اشکال را باید یک جایى حل کنند. حالا من به حسب نظر ابتدائى ــ که ملاک نیست ــ به نظرم میرسد که اشکالى هم ندارد آن چیزى که جنابعالى سؤال فرمودید.[11] امّا حالا براى اینکه دقّت بیشترى در این کار شده باشد که مثلاً هیچ خلاف قانونى یا چیزى در آن …
ارزش تقسیم ششصد هزار هکتار زمین میان دوازده هزار تعاونی
… یک مسئله است؛ عمده همان زمینهاى موات[4] است. خیلى از این زمینهاى مواتى که شما تقسیم کردید، صاحبهاى ادّعایى داشته، یعنى کسانى آمدهاند از این کوه تا آن کوه را یک زمانى به اسم خودشان ثبت دادهاند و مالک شدهاند و خب شما حالا میفرمایید اینها را تقسیم کردهاید. ششصد هزار هکتار زمین بین دوازده هزار تعاونى تقسیم شدن، بسیار چیز بااهمّیّت و باارزشى است؛ انصافاً رقم خیلى بالایى است، منتها باید رها نکرد این قضیّه را؛ چون طبیعت زمین در کشور ما این است که باز به هم وصل میشود؛ یعنى اگر یک قدرتمندى الان بخواهد برود صد تا از این تعاونىها را ببیند، زمینهایشان را بگیرد، میتواند؛ باید نگذاشت که اینجورى بشود. یعنى راه فریب را و راه برگشتن به آن شکل اوّلیّه را باید از همهطرف بست …
کار هیئتها قدمی اول و باارزش، نه پایان انتظار جمهوری اسلامی
میخواهم عرض بکنم آنجاها مسئلهى زمین با این کارها حل نمیشود. حالا شما یک قدمى برداشتید که البتّه قدم بسیار مهمّى است؛ قدم اوّل بود، قدم باارزشى است امّا این نیست عاقبت آنچه ما انتظار داریم در جمهورى اسلامى. ما بایستى یک بلوچستانِ به آن عظمت را تبدیل کنیم به یک باغستان. یعنى بلوچستان میتواند مثل جیرفت باشد. آقایان هر کدام رفته باشند، [میدانند] جیرفت یک باغ است. شهر جیرفت تماماً یک دانه باغ است؛ یک باغ بزرگ. اصلاً از اوّلى که انسان وارد شهر میشود، مثل اینکه وارد …
لزوم رسیدگی مستقیم اعضا، همکاری با مسئلهدان و عمل طبق موازین فقهی
… شوقِ من در دلم همین است، امّا این غفلتاً از این است که آن کارى که انسان میتواند در یک صحنهى اجتماعى بکند، بههیچوجه کمتر از کار درس قرآن براى پانصد دانشجو نیست. ببینید، واقعاً ما این را عادت نکردهایم که خیال کنیم که حالا این کار هم اهمّیّت آن کار را دارد. لذاست که به نظر من، رسیدن خود آقایان خیلى مهم است؛ واقعاً برسند به کارها؛ دست هر کسى ندهند کار را؛ با کسى که مسئلهدان است، کار بکنند، و بعد هم دقیق بر طبق موازین فقهى [عمل کنند].
قدردانی از زحمات اعضا و امید به تکمیل کار در مدت تمدیدشده
به هرحال ما از جنابعالى[12] شخصاً به خاطر این زحمات طولانىاى که در این مدّت کشیدید و واقعاً دلسوزى کردید و از یکایک آقایان محترم صمیمانه تشکّر میکنیم. امیدواریم که انشاءالله کار شما تا همین مدّتى که تمدید شده، ادامه پیدا کند و کار را تمام بکنید و ترتیبى بدهید که همانطورى که عرض شد، انشاءالله پایهى محکمى باشد براى مسئلهى زمین در کشور، و جورى باشد که انشاءالله مسئلهى زمین حل بشود.