استعداد بالای هنرمندان جوان مسلمان در پرتو روحیهٔ انقلابی
بچه مسلمانهای ما بسیار با استعدادند. من واقعاً وقتی به اینها نگاه میکنم، میبینم حقیقتاً روحیهی انقلابی، آن چنان توان رشد به این بچهها داده که از خیلی از هنرمندهای قدیمی ما با هنرتر شدهاند. من میبینم فیلمسازان کشور، مینشینند، زحمت میکشند، فیلم میسازند؛ با یک فیلمنامهی بیمعنی بیمحتوای بدون جهتگیری صحیح. اصلاً هیچ جهتگیری ندارد. معلوم نیست این فیلم چه میخواهد بگوید!؟ هیچ چیزش درست نیست. با اینکه در بین هنرپیشهها و بازیگران ما، آدمهای …
انتقاد از هنرمندان مسلمان به بیهنری و تعصب، جزئی از طرح حملهٔ دشمن
… طرف حملهیی میکند، بعد شما پدافند آن را طراحی میکنید. او چون خودش اهل کار است، متوجه است که شما در مقابل این حرکت، فلان حرکت را خواهید کرد؛ مثل یک صفحهی شطرنج. او یا از پیش طرح پدافند شما را در آفند خودش میگنجاند، یا به صورت عملیات جانبی آن را ادامه میدهد. بنابراین، اگر شما الان میبینید که از بچهمسلمانها به بیهنری، به تعصب، به دگم بودن، به پُرتوقع بودن و از این قبیل چیزها انتقاد میشود، این جزیی از طرح حمله است. ما وقتی بدانیم که این جزیی از طرح حمله است، طبیعی است که خودمان را در مقابل این حمله مصونیتی خواهیم بخشید.
رشد هنرمندان انقلابی در ده سال و استعداد هنری آنان
… - چیزی که از اول تا آخرش هجو و چرند بود. با اینکه برخی از بازیگرانش خوب بودند، اما اصلاً هیچ چیز نداشت؛ یک چیز بیمضمون و بدمضمون و بیمزه و واقعاً چرند، که مخارج زیادی هم برایش صرف شده بود. این به خاطر آن است که پای بچههای انقلاب به اینجاها نرسیده بود. آنجایی که در سناریو یا در بازیگری، یک ذره به بچههای مذهبی وصل میشود، روحی پیدا میکند. این نشاندهندهی آن است که استعداد هنری در این بچههای ماست، نه در آن گذشتهها. طبیعی است که آنها تخطئه کنند؛ که حالا نمیخواهیم وارد این جزییات بشویم.
استفاده نکردن صداوسیما از هنرمندان انقلابی برجسته
نکتهی هفتم، تربیت نیروی انسانی است؛ این موضوع خیلی مهم است. صدا و سیما دانشکده دارد؛ این دانشکده باید بهطور جدی بهتربیت نیروی انسانىِ کارآمد و کافی بپردازد. انسانهای مناسب را هم باید جذب کنید. الان هنرمندهای انقلابی و خوبی در داخل کشور هستند که بعضیها در رشته و کارِ خودشان بلاشک جزو برجستههایند؛ اما صدا و سیما از اینها استفادهیی نمیکند؛ نمیدانم چرا؟ اینها با من هم ارتباط دارند؛ بعضی اوقات میآیند و میروند. بارها هم توصیهگونه گفتهام از این دوستان استفاده شود. بعضی از اینها در نویسندگی، در گویندگی، در شعر، در هنرهای تصویری و در کارهای دیگر خیلی خوبند؛ بعضیهاشان هم انصافاً کارهای برجستهیی دارند.
غربت هنرمندان و نویسندگان مسلمان در جامعهٔ فرهنگی کشور
… این حقایق فرهنگی اسلام را تبیین میکردیم. این کارها متأسفانه نشده است. هر وقت هم کسانی خواستند در گوشهای سربلند کنند و حرکتی در این زمینه انجام دهند، انواع و اقسام فشارها و هو و جنجالها روی سرشان ریخته و از اینکه بتوانند کارشان را انجام دهند، مانع شده است. الان هم بچه مسلمانها در داخل جامعهی ما، واقعاً غریبند! در جامعه فرهنگی ما، بچه مسلمانها غریبند. کسی را که میخواهد با معیارها و ارزشهای اسلامی فیلم بسازد؛ کسی را که میخواهد با معیارها و ارزشهای اسلامی کتاب بنویسد، حاضر نیستند در محدودهی روشنفکری جامعه راه دهند. اصلاً حاضر نیستند قبول کنند که این هم یک روشنفکر است. حاضر نیستند و تحمل نمیکنند. این، همان فشار فرهنگ مسلط غربی است که متأسفانه در کشور ما هم هنوز هست؛ در جامعهی ما هنوز فعال و سرپاست و حتی جنبهی تهاجمی هم دارد.
خرسندی از موضعگیری هوشمندانهٔ هنرمندان جوان مسلمان
تحلیلی که از صفآرایی فرهنگی بین ما و دشمن ارائه کردید،[2] کاملاً هوشمندانه و منطبق با واقعیت و درحقیقت تصویر روشنی بود از آنچه که هر کسی میتواند با اندک دقتی آن را ببیند. از اینکه شما جوانان مسلمان و انقلابی و هنرمند توانستید این موقعیت را اینطور هوشمندانه و ظریف دریابید و در مقابل آنچه که هست، یک موضع انتخاب بکنید، خیلی خوشحالم؛ این خیلی خوب و خیلی مهم است. اصل هم همین است که انسان موضعی داشته باشد.
بیاعتنایی به کسانی که آنان را نافهم در هنر میخوانند
وقتی او به شما میگوید اصلاً نمیفهمید که هنر چیست، اگر هم به زبان نمیشود گفت، باید در دل گفت که آره تو بمیری، خودتی! میفهمم که قضیه چیست. نخیر، تو هم میدانی که من هنرمندم و اهل هنرم و هنر پیش من است. اصلاً هنر اصیل پیش شماست. من این را به صورت شعار نمیگویم؛ این استدلال من است؛ این یک امر منطقی است.
خطای کسانی که هنرمندان انقلابی را هنرمند نمیدانند
من میخواهم به شماها این را بگویم، آن کسی که میگوید شماها هنرمند نیستید، او اشتباه میکند؛ ممکن است غرض هم نداشته باشد. او اصلاً طعم هنر زمان را نمیشناسد. هنر زمان، هنری است که در فضای انقلاب و از زمین انقلاب بروید؛ و او شما هستید؛ غیر از شما کس دیگری نیست.
تأیید تحلیل و دردهای بیانشده از سوی هنرمندان انقلابی
تحلیل شما[9] کاملاً درست است، و دردهایی هم که ذکر کردید، من همهاش را قبول میکنم که درست است. بعضی از آنها را خود من - همانطور که حدس میزنید - میدانستم، بعضی دیگر را هم که از زبان شماها میشنوم، آن را احساس میکنم؛ یعنی خودم را که جای شماها میگذارم، میبینم کاملاً همینطوری است که شماها احساس میکنید؛ منتها دو نکته را باید در نظر داشته باشید:
مفاهیم مشترک فراوان و امکان همکاری هنرمندان انقلابی با یکدیگر
… اگرچه مدیریت وزارت ارشاد، مدیریت معتقدی است - و تحلیل شما هم کاملاً هوشمندانه بود - اما دستگاه فرهنگی که او مدیرش است، معتقد نیست؛ یعنی به خاطر وجود بعضی آدمهای ناباب، به خاطر وجود همان مشاوران و از این قبیل، جهت، جهت دیگری است؛ این را با آن مقایسه نکنید. شماها مفاهیم مشترک بسیار زیادی دارید و میتوانید با همدیگر کار بکنید.
لزوم پرورش و سپردن مدیریت و اختیار به عنصر انقلابی
… این را نگهداریم. سرمایهگذاری و خرج پول را در آن حدی بکنیم که این جوان تازهرس بتواند مثل مدیر انقلابی یک کارخانه عمل کند. شما یک مهندس انقلابی را در رأس یک کارخانه میگذارید، که احتمالاً صد نفر کارگزار از قدیمیها هم در این کارخانه یا در این شرکت کار میکنند. ممکن است اینها آدمهای کارآمدی هم باشند، اما مدیر اوست. اینطوری خوب است؛ یعنی استفاده کننده و منشأ و منبع قدرت و صاحب نظر و رأی، یک عنصر انقلابی باشد، و نوع کاری که با آن غریبهها میشود، طوری باشد که این خودىِ انقلاب پژمرده نشود و از میدان خارج نگردد.