لزوم تقویت مبادلات کشورهای اسلامی، کمتر از تجارت با بیرون جهان اسلام
... ما باید کاری کنیم که مبادلات بین کشورهای اسلامی تقویت شود. امروز داد و ستد و تجارت و مبادلات پولی و بانکىِ کشورهای اسلامی با یکدیگر بمراتب کمتر و ضعیفتر است از تجارت و مبادلات مالی آنها با کشورهای بیرون از جهان اسلام؛ این واقعیتِ خوبی نیست؛ باید این واقعیت را تغییر داد.
امکان توسعهٔ همکاریها با بهرهگیری از ظرفیت زیاد کشورهای اسلامی
ما میتوانیم به هم کمک کنیم و همکاریها را توسعه دهیم. برای توسعهی این همکاریها، هیأت عامل بانک توسعهی اسلامی میتواند هدف کمّی و قابل سنجشی را تعریف کند و از هیأت مدیرهی بانک توسعهی اسلامی بخواهد که آن را عملیاتی کند و برای آن در مدت زمان معینی - مثلاً در یک سال آینده - برنامهریزی کند. این هدف حتی میتواند بسیار بلندپروازانه باشد، زیرا ظرفیت کشورهای اسلامی زیاد است. میتوان از این ظرفیت استفاده کرد و ارتباطات بین کشورها را هرچه بیشتر توسعه داد.
تجارت میان کشورهای اسلامی کاری بزرگ و جدی
تجارت بین کشورهای اسلامی یک کار بزرگ و جدّی است و رؤسای جمهور کشورهای اسلامی باید در کنفرانس تهران، حضوری فعّال داشته باشند.
سهم پایین تجارت درونی و لزوم تبادل عادلانهٔ امکانات
… خود داشته باشد. میان اعضاى خود، رابط حلّ مشکلات باشد. آنجا که گردآوردن همّتها و کمکها براى یک کار بزرگ و یک هدف مشترک، نیازمند یک نقطهى تلاقى یا یک عنصر هماهنگکننده است، آن نقطه و آن عنصر باشد. در آنجا که لازم است، داورى کند و آنجا که مفید است، اندرز دهد. امروز جهان اسلام با اینکه در تجارت جهانى سهمى بسى کمتر از بیست درصد ــ که نسبت تقریبى اعضاى آن به کلّ سکنهى جهان است ــ دارد امّا از همین مقدار هم آنچه مخصوص تجارت درونى، میان کشورهاى اسلامى است، درصدى بسیار پایین است. این سازمان میتواند به این مسئلهى مؤثّر اقتصادى که در سیاست این مجموعه نیز مؤثّر خواهد بود، نقش فعّال ایجاد کند. امروز برخى از کشورهاى ما از امکانات طبیعى و تولیدى و توانایىهاى علمى و صنعتى و فرهنگى باارزشى برخوردارند، که برخى دیگر نهایت نیاز را به آن دارند. این سازمان میتواند در تبادل منطقى و عادلانهى این امکانات دخالتى جدّى داشته باشد.