رفتن به محتوای اصلی

نه شرقی نه غربیاصطلاح

نام‌های دیگر: نه شرقی، نه غربی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار انقلاب اسلامی در نفی وابستگی به قدرت‌های شرق و غرب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۱
۱۳۵۹۱۴۰۱

فقط سال ۱۳۶۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

با این دیدگاه، واحد بسیج مستضعفان نه تنها یک ارگان انقلابی که یک پایه یا بدنه‌ی اساسی انقلاب و جمهوری اسلامی است. اصل «نه شرقی نه غربی» که بمعنای عدم وابستگی به سلطه‌های خارجی است و نیز اصل «استقلال آزادی» که در شعارهای اصلی ملت ایران با خون به ثبت رسیده است هنگامی معنا و تحقق می‌یابد که نیروی فعاله‌ی عظیم ملت همواره در صحنه‌ی عمل سیاسی و نظامی حضوری به‌ تمام و کمال داشته باشد. مردم هوشیار و فداکار ما که آثار حضور خود در سالهای ۵۶ - ۵۷ و برندگی معجزه‌آسای آن را در روزهای فراموش نشدنی بهمن ۵۷ آزموده‌اند، پس از آن نیز هرگز این ذوالفقار پیروز را از دست ننهادند؛ اما سازمان‌یابی و آموزشهای لازم، کمبود محسوس انبوه توده‌های میلیونی مردم حاضر در صحنه بود. فرمان امام مبنی بر تشکیل ارتش بیست میلیونی و بسیج توده‌ها این کمبود را برطرف کرد و تشکیل واحد بسیج مستضعفان که با هدف پوشش دادن به ارتش بیست میلیونی تحقق یافته است جامعه‌ی زنده و بیدار ما را به سوی یک سازماندهی سیاسی و نظامی رهنمون شد.
از این استثناها که بگذریم، ما در ارتباط «باز» هستیم و هیچ شرطى جز ارتباط سالم مبتنى بر منافع طرفین و عدم ابتناء بر زورگویى و سلطه‌گرى و اینها نداریم. اصل سیاسى و زیربنائىِ «نه شرقى، نه غربى» ما هم به‌هرحال محفوظ است. «نه شرقى، نه غربى» یعنى سیاست ما تابع هیچ رکنى نخواهد شد؛ نه شرق و نه غرب. و این جزو اصول ما است، جزو مبانى ما است؛ هیچ شکّى هم در این نیست؛ تغییرپذیر هم نیست. این اصلاً سیاست نیست؛ این مبنا است، این پایه‌ی نظام است، و منافاتى هم با ارتباط ندارد. آقایان در این جهت حرکت بکنید: ارتباطات را مستحکم کنید بر مبناى تفکّر اسلامى و اعتقاد اسلامى و راه اسلامى.امیدواریم که خداوند به شماها توفیق بدهد و این راه را بر شما هموار کند و برادران زحمت‌کش و خدمتگزار ما را در وزارت خارجه و همه‌ی شماها را در اطراف و اکناف جهان ‌-که دارید این سیاستها را عملى میکنید و پیش میبرید- توفیق بدهد و تأیید کند تا بتوانید ‌ان‌شاءالله‌ این خدمت بزرگ را به اسلام و مسلمین ادامه بدهید.
سوّم آنکه خطوط اصلى جامعه‌ى مطلوب، یعنى استقرار شریعت اسلامى که متضمّن عدل اجتماعى و استقلال سیاسى و استغناء اقتصادى و رشد علمى و اخلاقى است، در منظر همگان قرار گرفت و شعار «نه شرقى، نه غربى، جمهورى اسلامى» که به معناى تبدیل واقعى و همه‌جانبه‌ى بنیانهاى زندگى جاهلى به بنیانهاى اسلامى است، مطرح گردید.

عدم اتکا به شرق و غرب ویژگی انقلاب و جلوهٔ اتکا به خدا

سوم؛ عدم اتکاء به شرق یا غرب، خصوصیت استثنائی دیگر این انقلاب بود و هم اکنون نیز سیاست قاطع نظام انقلابی ماست. این خود یکی از مظاهر اعتقاد و اتکاء به خدا در همه‌ی صحنه‌های حیات فردی و اجتماعی ماست. امروز تفکر مسلط بر دنیای سیاست در سراسر جهان این است که بدون اتکاء به یکی از قطبهای قدرت نمیتوان در صحنه‌ی سیاست معاصر زنده ماند. اگر در شدت و ضعف این اتکاء اختلاف نظر باشد، در اصل آن حرفی نیست. حتی آنان که در اندیشه عدم اتکاء و عدم تعهد را پذیرفته‌اند، …

اثبات امکان باج ندادن به قدرت‌های سلطه‌گر با اتکا به خدا

انقلاب ما در چنین جوی یک فلسفه‌ی جدید را عرضه کرد، و تا امروز به آن پایبند ماند. انقلاب ما ثابت کرد که میتوان قدرتهای سلطه‌گر را به خود راه نداد، و قلدری آنان را جدی نگرفت، و به آنان باج نداد. مشروط بر این‌که نقطه‌ی اتکائی قویتر از هر قدرت مادی را باور داشت - خدا را - ما دانسته‌ایم که برای این عقیده و این راه بهای سنگینی نیز باید پرداخت، و خود را آماده کرده‌ایم. بگذار این تجربه ملتها را به استقلال واقعی و خدشه‌ناپذیر و در نهایت نفی کامل سلطه‌های بزرگ جهانی رهنمون شود. روند کنونی تقسیم قدرت بشریت را به آینده‌ی باز هم تلختری تهدید میکند. چهارم؛ یک خصوصیت استثنائی دیگر نیز در انقلاب ما بود و هست و آن خصومتها و ضربه‌های …