تبدیل مشروطهٔ برپاشده به دست روحانیون به پایگاه ضدیت با دین و روحانیت
همهی رهبرها نمیتوانند این کارها را بکنند. مکرّر عرض کردهایم که در خیلى از مناطق دنیا انقلابها با نَفَس دین شروع شد، امّا بهخاطر ضعف رهبرى، از دین فاصله گرفت؛ گاهى ضدّ دین شد. در تاریخِ خودمان در نهضت مشروطیّت دیدیم که روحانیّون آمدند یک حادثهی بزرگ را -یعنى نظام مشروطیّت را- در کشور ایجاد کردند و پایان دورهی استبداد را تدارک دیدند؛ [امّا] بعد همین مشروطیّت، شد یک پایگاهى براى ضدّیّت با دین و با روحانیّت! هنوز هیچچیز نشده، روزنامههاى صدر مشروطیّت شروع کردند به نام آزادى، دین را کوبیدن؛ تا جایى که یکى از شخصیّتهاى روحانیاى که جزو پیشروان مشروطیّت بود -مرحوم حاج شیخ فضلالله نورى- در مقابل آن مجلس و آن مشروطیّت ایستاد و به شهادت هم رسید.اگر روحانیّون به آینده به چشم یک میدان کار نگاه نکنند و برایش برنامهریزى نکنند و آفات راه را از سر …
آسیبدیدن ملت ایران از اشتباه حق و باطل در مشروطه
… از علل اینکه دوران اختناق در این کشور طولانى شد و اقلّاً دو قرن استعمار در این کشور بود -یک بودنِ موذیانهاى- و ما مردم نتوانستیم آنچنان به دهان استعمار بکوبیم که برود و نیاید، همین بود که حق و باطل مشتبه میشد، صریح نبود، صراط روشن براى مردم وجود نداشت؛ لذا ما ملّت ایران چه در مشروطه، چه در قضایاى قبل و بعد مشروطه، چوب اشتباه حق و باطل را خوردیم. البتّه نهضت عظیم روحانیّت و ملّت به رهبرى امام عظیمالشّأن بزرگوار ما، شعارهایى را مطرح کرد که نگذاشت حق و باطل با یکدیگر ممزوج[3] بشود. وقتى مردم بتدریج در طول پانزده سال، حق را شناختند و آن را از باطل جدا کردند، مسئله فیصله پیدا کرد، انقلاب شد. بعد از …
حضور آذربایجان در صفوف مقدم از نهضت مشروطه تا امروز
… برایش غیرمنتظره نیست. آذربایجان در طول این ده سالِ انقلاب، سختترین امتحانها را با بهترین وجه گذرانده است؛ هیچ استانى، هیچ منطقهاى از مناطق کشور، با امتحانهاى دشوار آذربایجان مواجه نشد که به این خوبى از عهدهی امتحان بربیاید. و قبل از انقلاب هم همینجور؛ در دوران دهها سال گذشتهی تاریخ ما، وقتى ما نگاه میکنیم، میبینیم که در این دو سه حادثهی بزرگى که اتّفاق افتاده -از نهضت مشروطیّت تا امروز- آذربایجان همیشه در صفوف مقدّم قرار داشته است؛ در خطّ اسلام، در خطّ تبعیّت از رهبرى اسلامى، در خطّ مقابلهی با دشمنانِ کمین کرده. این یک چیزى است که در تاریخ روشن است، در دوران ما هم روشنتر شد. و همین از جملهی نقاطى است که دشمن را مأیوس میکند.