… البتّه در محیط فارسىزبان ما اصطلاحات و فرهنگمان و کلماتمان با عربى آمیخته است ــ اگر قرآن را چند بار با دقّت بخواند، بتدریج یک برداشتى، یک فهمى از قرآن پیدا میکند. البتّه مراجعهى به تفاسیر خوب است؛ مراجعهى به کلمات بزرگان خوب است. اُنس با قرآن [مهم است]. آن وقت اُنس با نهجالبلاغه؛ نهجالبلاغه چیز عجیبى است! واقعاً تالى قرآن است؛ یعنى انسان وقتى با نهجالبلاغه اُنس پیدا میکند، مىبیند چقدر این فوقالعاده است. بعد، اُنس با صحیفهى سجّادیّه؛ ببینید چه چیزهاى نابى از اسلام در اختیار ما است که همهچیز اسلام هم در اینها است؛ تقریباً همهچیزش هست؛ اصلاً اینها فوقالعاده است.
رد شدید انزوای از دنیا به خیال اصلاح آخرت
… که دنیاى امروز طلب میکند و نیازمند آن است بسازند، غافل بماند، باز یک بال دیگر شکسته است. خیال نکنید که اسلام طرفدار این است که همهچیز منحصر بشود در مسائل روحى و معنوى و بکل نظر به مادّیّات نباشد؛ نه، این انحراف همان اندازه بزرگ است که آن انحراف اوّل. انزواى از دنیا و زندگى را اسلام گاهى بسیار روشنتر رد کرده است که در کلمات امیرالمؤمنین (علیه السّلام) در نهجالبلاغه این را مشاهده میکنید. نهجالبلاغهاى که کتاب زهد است، آنچنان فریاد میزند بر سر آن کسى که زندگى دنیا را رها کرده است به خیالى که آخرت خودش را درست کند؛ اسلام اینجورى نیست. خب، پس این دو باید باشند امّا با هم باید باشند. این دو نهاد دانشجویى باید هر دو کار کنند امّا هم خوب کار کنند، هم نسبت به یکدیگر ارتباطات عاطفى درستى داشته باشند، یکدیگر را طرد نکنند.
مجلسی نخستین فصلبندیکنندهٔ نهجالبلاغه
… غربى او، هادى او بوده براى تفصیل قرآن. [امّا علّامهی مجلسى] یک تفصیلى کرده که یک عالِم دینى از آن تفصیل میتواند استفاده بکند. بنابراین ایشان اوّلین مفصّل قرآن است؛ اوّلین قرآن موضوعى را ایشان نوشته، و به همان مناسبت، ایشان تفسیر کرده این آیات مفصّله را. [همچنین] اوّل کسى که نهجالبلاغه را تفصیل کرده، فصلبندى کرده، [ایشان] است؛ نهجالبلاغهی تفصیلى. توجّه میکنید؟ ایشان احادیث را فصلبندى کرده، آن هم یک فصلبندى وسیع! واقعاً فوقالعاده است؛ کار مجلسى قابل بیان نیست؛ اصلاً عظمت کار مجلسى در بحار و در کارهاى حاشیهاى آن، در کلمات نمیگنجد؛ این مرآتالعقول و ملاذالاخیار و مانند اینها، …
منبع سمعی مفید در مسئلهٔ صفات باری
برای نمونه میتوان اشاره کرد که در مسألهی صفات باری، معتزله از نفی صفات در کلمات واصل بن عطاء و نظریهی نیابت ذات از صفات، تا رسیدن به نظریه توحید به معنای عدم زیادهی صفات بر ذات و اینکه صفات حق تعالی عین ذات او در وجود است، راه درازی را پیمودهاند، در حالی که این مسأله در کلمات مفید، متخذ از سمع یعنی نهج البلاغه و روایات صادره از ائمه (علیهمالسّلام) است. حتی از این روایات استفاده میشود که این مباحث در زمان ائمه (علیهمالسّلام) میان شیعیان مطرح بوده و دربارهی آن از منبع لایزال علم اهل بیت استفاده میکردهاند (رجوع شود به کافی ج ۱ ص ۱۰۷ باب صفات الذات و به فصول گوناگون از توحید صدوق و خطبه نهج البلاغه).