اذعان نویسنده به درنیافتن اسرار نماز و نپرداختن به آداب آن
کتاب «آداب الصلاه» را که به دختر عزیزم فاطی- که خدایش از مُصلِّین قرار دهد- اعطا مینمایم، از تاریخ اتمام آن بیش از چهل سال میگذرد.[2] و قبل از آن- به چند سال- کتاب «سرّ الصلاه» را تمام نمودم. و از آن سالها تا کنون بیش از چهل سال میگذرد[3] و من نه اسرار صلاه را دریافتم، و نه به آداب آن پرداختم، که یافتن غیر از بافتن است و ساختن جدا از پرداختن. و این کتابها حجّتی است از مولا بر این عبد بیمایه. و به خدای تعالی پناه میبرم از آن که مشمول آیه شریفه کمرشکن لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ. کَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللهِ انْ تَقْولُوا ما لا تَفْعَلُونَ[4] باشم، و پناهی جز رحمت واسعهاش ندارم.
معراج الهی؛ هجرت از تاریکی نفس به سوی خدا با آداب آن
و تو ای دخترم! امید است که توفیق به کار بستن آداب این معراج بزرگ الهی را داشته باشی و به راهنمایی این بُراق الهی از بیت مظلم نفس هجرت کنی الی الله. و به خدای بزرگ پناه میدهم تو را از آنکه مطالعه این اوراق بر تعلّقات نفسانیهات نیفزاید و تو را چون نویسنده ملعبه شیطان نکند.
معراج انسانی؛ خالی کردن دل از غیر و رهایی از خودی
امید است در این معراج انسانی و معجون رحمانی[6] دل از غیر خالی کنی و با آب حیات، قلب را شستشو دهی و چهار تکبیر زده، خود را از خودی برهانی تا به دوست برسی وَ مَنْ یَخْرُجْ مِنْ بَیْتِهِ مُهاجِراً الَی اللهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ یُدْرِکْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ اجْرُهُ عَلَی الله.[7]
فراتر از تقرب؛ ایثارگر و خدمتگزار اسلام شدن نمازگزار
این طور نباشد که نماز را ما همان جهت تقرب الی الله آن را ملاحظه کنیم. البته آن بالاترین چیز است، لکن بعد از اینکه انسان نمازگزار شد ایثارگر خواهد شد، بعد از آن که ایثارگر شد، برای اسلام خدمت خواهد کرد. و حج که در او جهات اجتماعی و سیاسی بیشتر ظاهر است، این بحمد الله امسال تا کنونش خوب برگزار شده است و امیدواریم که از این به بعدش هم خوب برگزار بشود و بعدها هم افزوده بشود مسلمین را بیدار بکنند این حجاجی که در بیت الله الحرام هستند. گرچه مع الاسف بعضی از …
سرشار بودن نماز از توحید و معارف الهی
پسرم! مجاهده کن که دل را به خدا بسپاری و موثری را جز او ندانی، مگر نه عامّه مسلمانان متعبّد، شبانه روزی چندین مرتبه نماز میخوانند و نماز سرشار از توحید و معارف الهی است، و شبانه روزی چندین مرتبه إیَّاکَ نَعْبُدُ وَ إیَّاکَ نَسْتَعِینُ[9] میگویند و عبادت و اعانت را خاص خدا در بیان میکنند، ولی جز مومنان به حق و خاصّان خدا، دیگران برای هر دانشمند و قدرتمند و ثروتمند کُرنش میکنند و گاهی بالاتر از آنچه برای معبود میکنند، و از هر کس استمداد مینمایند و استعانت میجویند و به هر حشیش» برای رسیدن به آمال شیطانی تشبث مینمایند و غفلت از قدرت حق دارند.