رفتن به محتوای اصلی

نماز

نام‌های دیگر: نماز اول وقت، نماز صبح

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فریضهٔ نماز، آثار و آداب آن و اقامهٔ آن در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

«و یقیمون الصلوة»: و نماز را به پا میدارند. من بارها این را گفته‌ام که به پاداشتن نماز غیر از گزاردن نماز است و متأسفانه در بعضی از ترجمه‌ها مشاهده میشود مینویسند و نماز میگزارند، در حالی که نمازگزاردن در عربی میشود «یصلون» و «یقیمون الصلوة» یعنی نماز را بپا میدارند، پس به پا داشتن نماز چیزی بیش از گزاردن نماز است، که البته نمازگزاردن را هم شامل میشود. یعنی اگر شما بخواهید جزو نماز بپادارندگان باشید نمیتوانید نمازگزاردن را ترک کنید. بپاداشتن نماز، یعنی در محیط و درجامعه این واجب و این حقیقت لطیف را بوجود آوردن و محیط را محیط نماز کردن و دیگری را به نماز دعوت کردن و نماز را با توجه ادا کردن، و مفاهیم نماز را در زندگی تحقق بخشیدن است، که مفهوم اصلی نماز عبارت است از: خضوع انسان در مقابل پروردگار و عمل انسان به فرمان پروردگار این آن عنصر اصلی نماز است که در حاشیه‌اش هم چیزهای دیگری وجود دارد. پس شرط دوم متقین اقامه‌ی صلوة است «یقیمون‌الصلوة» و آنکه قبلاً گفتیم: «الذین یؤمنون ‌بالغیب»، یکی از مقومات تقوا بود در عالم بینش و این دومی، اقامه‌ی صلوة یکی از مقومات تقوا در عالم خود سازی است و خودسازی بسیار مهم است.
البتّه این نکته نیز شایان ذکر است که نماز، همین بر زبان راندن کلمات و گزاردن حرکاتى معیّن نیست. آن‌‌همه فیض و برکت، بر پدید آوردن امواج صوتى و اعمال بدنى، بى‌‌آنکه روح ذکر و توجّه در سراسر این کالبد دمیده باشد، مترتّب نمیگردد؛ اگرچه حدّاقلّ تکلیف با آن ساقط میگردد. روح نماز، یاد خدا و خشوع و حضور در برابر او است و این کلمات و اعمالى که با تعلیم الهى بر مکلّف واجب گشته است، بهترین قالب براى آن روح و نزدیک‌‌ترین راه به آن سرمنزل مقصود است. نماز بى ‌‌ذکر و حضور، کالبدى بى‌‌روح است که اگرچه نام نماز بر آن مَجاز نیست لیکن اثر و خاصیّت نماز نیز از آن مترقَّب[3] نیست. از این حقیقت، در آثار دینى با عنوان «قبولى نماز» سخن رفته است و چنین آمده است که از یک نماز که تو میگزارى، تنها هر آنچه با حضور و توجّه آورده شده، قبول است و بس.
در محیط دانشجویىِ جوان، پرداختن به معارف دینی، پرداختن به الگوهای دینی، توسلات به پروردگار، توسلات به ائمه (علیهم السلام)، خواندن دعای عرفه، برگزاری مراسم اعتکاف و خواندن نماز جماعت، بسیار خوب است. البته این را هم عرض بکنم؛ در مراسم مذهبی به روح مراسم توجه کنید؛ فقط صورت سازی نباشد؛ انسان شعری بخواند، اشکی بگیرد یا بریزد. روح دعا و نماز عبارت است از ارتباط با خدا، آشنا شدن با خدا، بهره بردن از معنویت، پاکیزه کردن و پیراستن روح، و پالایش کردن ذهن از وسوسه ها. نماز را با توجه و اول وقت بخوانید. تحجر بد است؛ فکر نکردن در لایه های زیرین ظواهر، عیب بزرگی است؛ مواظب باشید به این عیب دچار نشوید. حرف های زیادی در این زمینه مطرح است که چون وقت نماز نزدیک است، از آنها می گذرم. گفت: «یک سینه حرف موج زند در دهان ما». ما با شما خیلی حرف داریم؛ ولی متأسفانه مجال زیادی نیست.

نماز با حضور و آداب ریشهٔ کبر را در درون انسان می‌سوزاند

نماز، آنگاه‌ که‌ با حال‌ و حضور و آداب‌، گزارده‌ شود روح‌ آدمی‌ را به‌ نیازمندی‌ ذاتی‌ وی‌ آشنا می‌سازد، و ریشه‌ کبر و تفاخر و جبروت‌ موهوم‌ را در درون‌ او می‌سوزاند. خشوع‌ در برابر پروردگار، نور بصیرت‌ را بر دل‌ او می‌تاباند و سایه‌ی‌ وهم‌آلود خود بزرگ‌بینی‌ را از آن‌ می‌زداید: فرض‌ الله‌ الایمان‌ تطهیرا من‌ الشرک‌ و الصلاه‌ تنزیها من‌ الکبر...

حراست مؤمنان از کبر با نماز و زکات و روزه به بیان نهج‌البلاغه

چه‌ نیکو است‌ به‌ سخن‌ پیشوای‌ پرهیزکاران‌ و امیر مؤمنان‌ (علیه‌ السلام‌) گوش‌ فرادهیم‌ و ستایش‌ نماز را در سالی‌ که‌ مزین‌ به‌ نام‌ والای‌ اوست‌، از بیان‌ ستوده‌ی‌ او بشنویم‌. در نهج‌ البلاغه‌ چنین‌ آمده‌ است‌. و عن‌ ذلک‌ ما حرس‌ الله‌ عباده‌ المؤمنین‌ بالصلوات‌ و الزکوات‌ و مجاهده‌ الصیام‌ فی‌ الایام‌ المفروضات‌، تسکینا لاطرافهم‌ و تخشیعا لابصارهم‌ و تذلیلا لنفوسهم‌ و تخفیضا لقلوبهم‌ و اذها با للخیلاء عنهم‌.. یعنی‌: خداوند بندگان‌ مؤمن‌ را با نمازها و زکاتها و روزه‌های‌ دشوار از کبر و خودبینی‌ محافظت‌ و حراست‌ می‌کند: به‌ پیکر آنان‌ آرامش‌ می‌بخشد، به‌ دیدگان‌ آنان‌ فروتنی‌ می‌دهد، نفس‌ آنان‌ را رام‌ می‌سازد، دلهای‌ آنان‌ را افتادگی‌ می‌آموزد، و خودپسندی‌ را از آنان‌ دور می‌کند.

نقش برجستهٔ نماز و وظیفهٔ آگاهان جامعه در ترویج و معرفی آن

توجه‌ به‌ این‌ واقعیتها، نقش‌ برجسته‌ی‌ نماز و نیایش‌ را در چشم‌ اهل‌ بصیرت‌ و انصاف‌ آشکار می‌سازد و اهتمام‌ به‌ ترویج‌ و تعریف‌ این‌ فریضه‌ی‌ پر راز و رمز را، بر دوش‌ آگاهان‌ جامعه‌ می‌نهد.

نقش بی‌همتای نماز در پرورش فضیلت‌ها و زدودن فسادها

نسل‌ جوان‌ و نیک‌ نهاد کشور را به‌ قدردانی‌ از فرصت‌ نماز که‌ فرصت‌ شکفتگی‌ معنوی‌ و پالایش‌ روحی‌ است‌ فرامی‌خوانم‌، به‌ مسؤولان‌ فرهنگی‌ و رسانه‌یی‌ و همه‌ مبلغان‌ دینی‌ اهمیت‌ ترویج‌ این‌ فریضه‌ و نقش‌ بی‌همتای‌ آن‌ در پرورش‌ فضیلتها و زدودن‌ فسادها را یادآور می‌شوم‌. و از همه‌ی‌ خدمتگزاران‌ این‌ راه‌، و دلسوزان‌ امر نماز که‌ با قلم‌ و بیان‌ و مال‌ و آبرو و حضور خود، به‌ اقامه‌ی‌ نماز کمک‌ می‌کنند صمیمانه‌ تشکر می‌کنم‌. امید است‌ همگی‌ مشمول‌ رحمت‌ الهی‌ و دعای‌ حضرت‌ بقیه‌ الله‌ ارواحنا فداه‌ باشید.