رفتن به محتوای اصلی

نماز

نام‌های دیگر: نماز اول وقت، نماز صبح

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

فریضهٔ نماز، آثار و آداب آن و اقامهٔ آن در جامعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم قرائت خطبه عقد ازدواج— ۱۳۵۶/۰۱/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۴همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

«و یقیمون الصلوة»: و نماز را به پا میدارند. من بارها این را گفته‌ام که به پاداشتن نماز غیر از گزاردن نماز است و متأسفانه در بعضی از ترجمه‌ها مشاهده میشود مینویسند و نماز میگزارند، در حالی که نمازگزاردن در عربی میشود «یصلون» و «یقیمون الصلوة» یعنی نماز را بپا میدارند، پس به پا داشتن نماز چیزی بیش از گزاردن نماز است، که البته نمازگزاردن را هم شامل میشود. یعنی اگر شما بخواهید جزو نماز بپادارندگان باشید نمیتوانید نمازگزاردن را ترک کنید. بپاداشتن نماز، یعنی در محیط و درجامعه این واجب و این حقیقت لطیف را بوجود آوردن و محیط را محیط نماز کردن و دیگری را به نماز دعوت کردن و نماز را با توجه ادا کردن، و مفاهیم نماز را در زندگی تحقق بخشیدن است، که مفهوم اصلی نماز عبارت است از: خضوع انسان در مقابل پروردگار و عمل انسان به فرمان پروردگار این آن عنصر اصلی نماز است که در حاشیه‌اش هم چیزهای دیگری وجود دارد. پس شرط دوم متقین اقامه‌ی صلوة است «یقیمون‌الصلوة» و آنکه قبلاً گفتیم: «الذین یؤمنون ‌بالغیب»، یکی از مقومات تقوا بود در عالم بینش و این دومی، اقامه‌ی صلوة یکی از مقومات تقوا در عالم خود سازی است و خودسازی بسیار مهم است.
البتّه این نکته نیز شایان ذکر است که نماز، همین بر زبان راندن کلمات و گزاردن حرکاتى معیّن نیست. آن‌‌همه فیض و برکت، بر پدید آوردن امواج صوتى و اعمال بدنى، بى‌‌آنکه روح ذکر و توجّه در سراسر این کالبد دمیده باشد، مترتّب نمیگردد؛ اگرچه حدّاقلّ تکلیف با آن ساقط میگردد. روح نماز، یاد خدا و خشوع و حضور در برابر او است و این کلمات و اعمالى که با تعلیم الهى بر مکلّف واجب گشته است، بهترین قالب براى آن روح و نزدیک‌‌ترین راه به آن سرمنزل مقصود است. نماز بى ‌‌ذکر و حضور، کالبدى بى‌‌روح است که اگرچه نام نماز بر آن مَجاز نیست لیکن اثر و خاصیّت نماز نیز از آن مترقَّب[3] نیست. از این حقیقت، در آثار دینى با عنوان «قبولى نماز» سخن رفته است و چنین آمده است که از یک نماز که تو میگزارى، تنها هر آنچه با حضور و توجّه آورده شده، قبول است و بس.
در محیط دانشجویىِ جوان، پرداختن به معارف دینی، پرداختن به الگوهای دینی، توسلات به پروردگار، توسلات به ائمه (علیهم السلام)، خواندن دعای عرفه، برگزاری مراسم اعتکاف و خواندن نماز جماعت، بسیار خوب است. البته این را هم عرض بکنم؛ در مراسم مذهبی به روح مراسم توجه کنید؛ فقط صورت سازی نباشد؛ انسان شعری بخواند، اشکی بگیرد یا بریزد. روح دعا و نماز عبارت است از ارتباط با خدا، آشنا شدن با خدا، بهره بردن از معنویت، پاکیزه کردن و پیراستن روح، و پالایش کردن ذهن از وسوسه ها. نماز را با توجه و اول وقت بخوانید. تحجر بد است؛ فکر نکردن در لایه های زیرین ظواهر، عیب بزرگی است؛ مواظب باشید به این عیب دچار نشوید. حرف های زیادی در این زمینه مطرح است که چون وقت نماز نزدیک است، از آنها می گذرم. گفت: «یک سینه حرف موج زند در دهان ما». ما با شما خیلی حرف داریم؛ ولی متأسفانه مجال زیادی نیست.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

گرامی‌داشت و تداوم تلاش برای ترویج و اقامهٔ نماز در کشور

اکنون‌ چند سالی‌ است‌ که‌ چنین‌ روزهایی‌ در کشور ما، موسم‌ نماز است‌، یعنی‌ فضای‌ سراسر کشور به‌ عطر دل‌انگیز یاد و نام‌ نماز، آغشته‌ است‌ و انسانهایی‌ روشن‌ بین‌ و با ایمان‌، باشور و نشاط، همه‌ جا از نماز می‌گویند و به‌ نماز فرامی‌خوانند و برای‌ اقامه‌ی‌ نماز، مجاهدت‌ می‌کنند، این‌ تلاش‌ مبارک، شایسته‌ی‌ آن‌ است‌ که‌ از سوی‌ همه‌ی‌ کسانی‌ که‌ به‌ حیات‌ طیبه‌ی‌ اسلامی‌ و زندگی‌ در سایه‌ی‌ حق‌ و عدالت‌، دل‌ بسته‌اند گرامی‌ داشته‌ شود و به‌ پیوسته‌ ماندن‌ آن‌، کمک شود.

از واجب‌ترین فرایض در کشوری با حاکمیت اسلام

اقامه‌ی‌ نماز در کشوری‌ که‌ پرچم‌ اسلام‌ را بر فراز سر خویش‌ برافراشته‌ و به‌ حاکمیت‌ اسلام‌ مفتخر گردیده‌، یکی‌ از واجب‌ترین‌ فرائض‌ است‌. زیرا همه‌ی‌ هدفهای‌ یک جامعه‌ی‌ نیکبخت‌، از قبیل‌: تأمین‌ عدالت‌ اجتماعی‌، دستیابی‌ به‌ رفاه‌ عمومی‌ و شکوفایی‌ مادی‌، پرورش‌ استعدادها و خلاقیتها در آحاد مردم‌، برخورداری‌ از دانش‌ و بینش‌ و تجربه‌، عزت‌ و استقلال‌ و اقتدار ملی‌، گسترش‌ اخلاق‌ انسانی‌ و …

برترین وسیلهٔ تهذیب اخلاقی و تعالی معنوی افراد جامعه

اهمیت‌ نماز و یکی‌ از رازهای‌ پافشاری‌ بر آن‌ در معارف‌ اسلامی‌ را از آنچه‌ گفتیم‌ می‌توان‌ دانست‌، زیرا نماز برترین‌ چیزی‌ است‌ که‌ می‌تواند همه‌ی‌ افراد جامعه‌ی‌ مسلمان‌ را به‌ تهذیب‌ اخلاقی‌ و تعالی‌ روحی‌ و معنوی‌ برساند.

فراخوانی پیوستهٔ نمازگزار به دوری از گناه و آلودگی

نخست‌ آن‌ که‌ نماز، با شکلی‌ که‌ در اسلام‌ برای‌ آن‌ معین‌ گشته‌ یعنی‌ حرکات‌ و اذکار مخصوص‌، به‌ طور طبیعی‌ نمازگزار را به‌ دوری‌ از گناه‌ و آلودگی‌ فرامی‌خواند: ان‌ الصلوه‌ تنهی‌ عن‌ الفحشاء و المنکر. این‌ فراخوانی‌ پیوسته‌، توانایی‌ آن را دارد که‌ هر کس‌ را از منجلابها رها سازد و عروج‌ بخشد.

زنده کردن روح پرستش و خضوع در برابر خدا

دو آن‌ که‌ در او روح‌ پرستش‌ و خضوع‌ در برابر حضرت‌ باری‌ تعالی‌ را که‌ محبوب‌ حقیقی‌ و فطری‌ هر انسان‌ است‌، زنده‌ می‌کند و غبار فراموشی‌ از این‌ حقیقت‌ درخشنده‌ را که‌ در ژرفای‌ فطرت‌ او نهاده‌ شده‌ است‌ می‌سترد.

بخشیدن آرامش و اطمینان و زدودن اضطراب از نمازگزار

سوم‌ آن‌ که‌ به‌ جان‌ و دل‌ نمازگزار، آن‌ آرامش‌ و اطمینانی‌ را که‌ شرط اصلی‌ موفقیت‌ در همه‌ی‌ عرصه‌های‌ زندگی‌ است‌، هدیه‌ می‌کند و تزلزل‌ و اضطراب‌ را که‌ مانع‌ بزرگی‌ در راه‌ اقدام‌ مجدانه‌ برای‌ پرورش‌ اخلاقی‌ است‌، از او دور می‌سازد.

فراگیری تکلیف نماز و تأثیر گستردهٔ آن در نیکبختی ملت

اکنون‌ هنگامی‌ که‌ می‌بینیم‌ نماز با این‌ ویژگیها و کارسازی‌ استثنایی‌اش‌، گستردگی‌یی‌ به‌ اندازه‌ی‌ گستره‌ی‌ همه‌ی‌ جامعه‌ی‌ اسلامی‌، دارد، یعنی‌ همه‌ در هر حال‌ و هر جا وظیفه‌ دارند آن‌ را به‌ جای‌ آورند و هیچکس‌، هرگز از قلمرو این‌ فریضه‌ی‌ الهی‌ بیرون‌ نیست‌، در می‌یابیم‌ که‌ اندازه‌ی‌ تأثیر آن‌ در تأمین‌ شرط نیکبختی‌ یک ملت‌ و یک جامعه‌، چقدر زیاد است‌.

رواج نماز با همهٔ شرایطش مایهٔ نیکبختی و برپایی دین در زندگی مردم

حقیقت‌ آن‌ است‌ که‌ هرگاه‌ در میان‌ مردمی‌، نماز ـ با همه‌ی‌ شرایطش‌ ـ رواج‌ داشته‌ باشد همین‌ یک واجب‌ الهی‌ آنان‌ را تدریجا به‌ همه‌ی‌ نیکبختیها می‌کشاند و خیمه‌ی‌ دین‌ را در زندگی‌ آنان‌ برپا می‌سازد.

آثار نمازِ همراه با توجه و حضور قلب و هماهنگی با آفرینش

ناگفته‌ نگذاریم‌ که‌ این‌ همه‌، درباره‌ی‌ نمازی‌ است‌ که‌ با روح‌ آن‌ یعنی‌ توجه‌ و حضور قلب‌ به‌ جای‌ آورده‌ می‌شود. چنین‌ نمازی‌، نمازگزار را با همه‌ی‌ آفرینش‌، هماهنگ‌ و همسو می‌سازد و راه‌ را برای‌ تحقق‌ سنتهای‌ الهی‌ در طبیعت‌ و تاریخ‌، بازمی‌کند، چرا که‌ در بینش‌ اسلامی‌ همه‌ی‌ آفرینش‌ در حال‌ تسبیح‌ و عبودیت‌ حضرت‌ حق‌ است‌: یسبح‌ له‌ ما فی‌ السموات‌ و ما فی‌ الارض‌... توصیه‌ی‌ مؤکد اینجانب‌ به‌ همه‌ بویژه‌ جوانان‌ آن‌ است‌ که‌ خود را با نماز مأنوس‌ و از آن‌ بهره‌مند سازند. یعنی‌ این‌ که‌ نماز را با توجه‌ به‌ معنی‌ و با احساس‌ حضور در محضر پروردگار متعال‌ جلت‌ عظمته‌، به‌ جای‌ آورند و این‌ کار را با تمرین‌، بر خود هموار و …

پیگیری میزان تحقق توصیه‌های پیشین به دستگاه‌ها دربارهٔ نماز

اینجانب‌ در پیام‌ نماز سالهای‌ گذشته‌، توصیه‌هایی‌ به‌ دست‌اندرکاران‌ و مسؤولان‌ دستگاههای‌ گوناگون‌ در باب‌ نماز کرده‌ام‌. بجا است‌ اگر هیأتی‌ از این‌ مجمع‌ نماز، درباره‌ی‌ آنها به‌ جستجو و فحص‌ پردازد و گزارشی‌ از چگونگی‌ و اندازه‌ی‌ تحقق‌ آن‌ خواسته‌ها فراهم‌ آورد.

لزوم تدبر در ویژگی‌های نماز برای آشکار شدن معارف آن

هر یک از سه‌ خصوصیتی‌ که‌ گفته‌ شد در خور آن‌ است‌ که‌ با تدبر و ژرف‌ نگری‌ دیده‌ و سنجیده‌ شود و از این‌ راه‌ بسیاری‌ از معارف‌ نماز آشکار خواهد شد.